Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 3 (Araṇyakāṇḍa) • Sarga 32

Araṇyakāṇḍa Sarga 32

अरण्यकाण्डम् • सर्गः 32

Araṇyakāṇḍa Sarga 32 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 24 verses.

Total: 24 Verses • Citations: VR 3.32.1–24 • 175 Lexicon Terms
VR 3.32.1 अनुष्टुप्
ततः शूर्पणखां क्रुद्धां ब्रुवतीं परुषं वचः । अमात्यमध्ये संक्रुद्धः परिपप्रच्छ रावणः ॥
tataḥ śūrpaṇakhāṃ kruddhāṃ bruvatīṃ paruṣaṃ vacaḥ | amātyamadhye saṃkruddhaḥ paripapraccha rāvaṇaḥ ||
English Translation
Seeing Śūrpanakhā speak harsh words in the midst of the courtiers, Ravana, being enraged, asked her.
VR 3.32.2 अनुष्टुप्
कश्च रामः कथं वीर्यः किं रूपः किं पराक्रमः । किमर्थं दण्डकारण्यं प्रविष्टश्च सुदुश्चरम् ॥
kaśca rāmaḥ kathaṃ vīryaḥ kiṃ rūpaḥ kiṃ parākramaḥ | kimarthaṃ daṇḍakāraṇyaṃ praviṣṭaśca suduścaram ||
English Translation
Who is Rāma? And what is his prowess? And what his form? And what his power? And why had he entered the forest of Dandaka, difficult to range?
VR 3.32.3 अनुष्टुप्
आयुधं किं च रामस्य निहता येन राक्षसाः । खरश्च निहतं संख्ये दूषणस्त्रिशिरास्तथा ॥
āyudhaṃ kiṃ ca rāmasya nihatā yena rākṣasāḥ | kharaśca nihataṃ saṃkhye dūṣaṇastriśirāstathā ||
English Translation
And what Rāma's weapons, by means of which he had slain the Rākşasas?. And Khara has been slain in battle, and Dūşaņa and Trisirā.
VR 3.32.4 अनुष्टुप्
इत्युक्ता राक्षसेन्द्रेण राक्षसी क्रोधमूर्छिता । ततो रामं यथान्यायमाख्यातुमुपचक्रमे ॥
ityuktā rākṣasendreṇa rākṣasī krodhamūrchitā | tato rāmaṃ yathānyāyamākhyātumupacakrame ||
English Translation
Thus questioned by Ravana, the demoness, overcome by anger, began telling him about Rama faithfully:
VR 3.32.5 अनुष्टुप्
दीर्घबाहुर्विशालाक्षश्चीरकृष्णाजिनाम्बरः । कन्दर्पसमरूपश्च रामो दशरथात्मजः ॥
dīrghabāhurviśālākṣaścīrakṛṣṇājināmbaraḥ | kandarpasamarūpaśca rāmo daśarathātmajaḥ ||
English Translation
Thus addressed by the lord of the Rākṣasas, the Raksasi, transported with rage, commenced to duly narrate all about Rāma. Rāma the son of Dasaratha is long-armed, of expansive eyes, clad in bark and dark deer-skin, and like Kandarpa in grace.
VR 3.32.6 अनुष्टुप्
शक्रचापनिभं चापं विकृष्य कनकाङ्गदम् । दीप्तान्क्षिपति नाराचान्सर्पानिव महाविषान् ॥
śakracāpanibhaṃ cāpaṃ vikṛṣya kanakāṅgadam | dīptānkṣipati nārācānsarpāniva mahāviṣān ||
English Translation
And drawing a bow resembling that of Sakra, decked with golden rings, he discharges blazing nāracas, like to serpents of virulent poison.
VR 3.32.7 अनुष्टुप्
नाददानं शरान्घोरान्न मुञ्चन्तं महाबलम् । न कार्मुकं विकर्षन्तं रामं पश्यामि संयुगे ॥
nādadānaṃ śarānghorānna muñcantaṃ mahābalam | na kārmukaṃ vikarṣantaṃ rāmaṃ paśyāmi saṃyuge ||
English Translation
The demons, though wounded, could not see whereform the terrible arrows came. They only saw Rama shooting the arrows.
VR 3.32.8 अनुष्टुप्
हन्यमानं तु तत्सैन्यं पश्यामि शरवृष्टिभिः । इन्द्रेणैवोत्तमं सस्यमाहतं त्वश्मवृष्टिभिः ॥
hanyamānaṃ tu tatsainyaṃ paśyāmi śaravṛṣṭibhiḥ | indreṇaivottamaṃ sasyamāhataṃ tvaśmavṛṣṭibhiḥ ||
English Translation
Just as Indra destroys the crop ready for harvest by raining hailstones, I have seen Rama killing the army with a shower of arrows.
VR 3.32.9 अनुष्टुप्
रक्षसां भीमवीर्याणां सहस्राणि चतुर्दश । निहतानि शरैस्तीक्ष्णैस्तेनैकेन पदातिना ॥
rakṣasāṃ bhīmavīryāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa | nihatāni śaraistīkṣṇaistenaikena padātinā ||
English Translation
Fighting alone on foot with his sharp arrows Rama killed within a span of one and a half muhurta, the fourteen thousand dreadful demons including Dusana and Khara.
VR 3.32.10 अनुष्टुप्
अर्धाधिकमुहूर्तेन खरश्च सहदूषणः । ऋषीणामभयं दत्तं कृतक्षेमाश्च दण्डकाः ॥
ardhādhikamuhūrtena kharaśca sahadūṣaṇaḥ | ṛṣīṇāmabhayaṃ dattaṃ kṛtakṣemāśca daṇḍakāḥ ||
VR 3.32.11 अनुष्टुप्
एका कथंचिन्मुक्ताहं परिभूय महात्मना । स्त्रीवधं शङ्कमानेन रामेण विदितात्मना ॥
ekā kathaṃcinmuktāhaṃ paribhūya mahātmanā | strīvadhaṃ śaṅkamānena rāmeṇa viditātmanā ||
English Translation
Sages have been assured safety. Peace has been restored to Dandaka forest. As Rama, the great soul, who knows the self, hesitated to kill a woman, I was alone saved after this humiliation.
VR 3.32.12 अनुष्टुप्
भ्राता चास्य महातेजा गुणतस्तुल्यविक्रमः । अनुरक्तश्च भक्तश्च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान् ॥
bhrātā cāsya mahātejā guṇatastulyavikramaḥ | anuraktaśca bhaktaśca lakṣmaṇo nāma vīryavān ||
English Translation
His brother called Lakshmana looks radiant. He is virtuous and courageous like him, valiant, devoted and loyal.
VR 3.32.13 अनुष्टुप्
अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान्बली । रामस्य दक्षिणे बाहुर्नित्यं प्राणो बहिष्चरः ॥
amarṣī durjayo jetā vikrānto buddhimānbalī | rāmasya dakṣiṇe bāhurnityaṃ prāṇo bahiṣcaraḥ ||
English Translation
His brother is endued with mighty energy, and in merit, is of equal prowess, and he is devoted to his brother, and bear him regard; the puissant one is named Laksmana. And wrathful and invincible and victorious, and powerful, and intelligent and mighty, (he) is Rāma's right-arı-his life ranging externally.
VR 3.32.14 अनुष्टुप्
रामस्य तु विशालाक्षी धर्मपत्नी यशस्विनी । सीता नाम वरारोहा वैदेही तनुमध्यमा ॥
rāmasya tu viśālākṣī dharmapatnī yaśasvinī | sītā nāma varārohā vaidehī tanumadhyamā ||
English Translation
This exquisitely beautiful and far-famed Sītā whom you are about to steal away, is the married wife of that lord of men.
VR 3.32.15 अनुष्टुप्
नैव देवी न गन्धर्वा न यक्षी न च किंनरी । तथारूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले ॥
naiva devī na gandharvā na yakṣī na ca kiṃnarī | tathārūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale ||
English Translation
And neither a goddess, nor a Gandharvi, nor a Yaksi, nor a Kinnari, had I seen before on earth, possessed of such beauty.
VR 3.32.16 अनुष्टुप्
यस्य सीता भवेद्भार्या यं च हृष्टा परिष्वजेत् । अतिजीवेत्स सर्वेषु लोकेष्वपि पुरंदरात् ॥
yasya sītā bhavedbhāryā yaṃ ca hṛṣṭā pariṣvajet | atijīvetsa sarveṣu lokeṣvapi puraṃdarāt ||
English Translation
He that shall have Sītā for his spouse, and who shall be warmly embraced by her, shall live longer in the world than the Lord of celestials himself.
VR 3.32.17 अनुष्टुप्
सा सुशीला वपुःश्लाघ्या रूपेणाप्रतिमा भुवि । तवानुरूपा भार्या सा त्वं च तस्यास्तथा पतिः ॥
sā suśīlā vapuḥślāghyā rūpeṇāpratimā bhuvi | tavānurūpā bhāryā sā tvaṃ ca tasyāstathā patiḥ ||
English Translation
That good-natured girl, unparalleled on earth in loveliness, who can well pride herself on her person, is a worthy wife for you, and you too are a fit husband for her.
VR 3.32.18 अनुष्टुप्
तां तु विस्तीर्णजघनां पीनोत्तुङ्गपयोधराम् । भार्यार्थे तु तवानेतुमुद्यताहं वराननाम् ॥
tāṃ tu vistīrṇajaghanāṃ pīnottuṅgapayodharām | bhāryārthe tu tavānetumudyatāhaṃ varānanām ||
English Translation
It is to bring over for you that one of spacious hips, and a high and well-developed bust, that I had put forth my endeavours. But, O mightyarmed one I have been disfigured by the wicked Laksmana.
VR 3.32.19 अनुष्टुप्
तां तु दृष्ट्वाद्य वैदेहीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् । मन्मथस्य शराणां च त्वं विधेयो भविष्यसि ॥
tāṃ tu dṛṣṭvādya vaidehīṃ pūrṇacandranibhānanām | manmathasya śarāṇāṃ ca tvaṃ vidheyo bhaviṣyasi ||
English Translation
As soon as you have seen Vaidehi having a countenance resembling the full moon, you shall be afflicted with the shafts of Cupid.
VR 3.32.20 अनुष्टुप्
यदि तस्यामभिप्रायो भार्यार्थे तव जायते । शीघ्रमुद्ध्रियतां पादो जयार्थमिह दक्षिणः ॥
yadi tasyāmabhiprāyo bhāryārthe tava jāyate | śīghramuddhriyatāṃ pādo jayārthamiha dakṣiṇaḥ ||
English Translation
If it is your purpose to have her for your wife, at once stretch forth your right leg. for attaining success.
VR 3.32.21 अनुष्टुप्
कुरु प्रियं तथा तेषां रक्षसां राक्षसेश्वर । वधात्तस्य नृशंसस्य रामस्याश्रमवासिनः ॥
kuru priyaṃ tathā teṣāṃ rakṣasāṃ rākṣaseśvara | vadhāttasya nṛśaṃsasya rāmasyāśramavāsinaḥ ||
English Translation
O lord of the demons, do a favour to your clan by killing that cruel Rama dwelling in the hermitage.
VR 3.32.22 अनुष्टुप्
तं शरैर्निशितैर्हत्वा लक्ष्मणं च महारथम् । हतनाथां सुखं सीतां यथावदुपभोक्ष्यसे ॥
taṃ śarairniśitairhatvā lakṣmaṇaṃ ca mahāratham | hatanāthāṃ sukhaṃ sītāṃ yathāvadupabhokṣyase ||
English Translation
Kill Rama, that great warrior along with Lakshmana with sharp arrows and enjoy the company of Sita happily as you like, with her husband dead.
VR 3.32.23 अनुष्टुप्
रोचते यदि ते वाक्यं ममैतद्राक्षसेश्वर । क्रियतां निर्विशङ्केन वचनं मम राघव ॥
rocate yadi te vākyaṃ mamaitadrākṣaseśvara | kriyatāṃ nirviśaṅkena vacanaṃ mama rāghava ||
English Translation
If, O lord of Raksasas, you relish my speech, do you then, O Ravana, without fear, do as I tell you.
VR 3.32.24 वंशस्थम्
निशम्य रामेण शरैरजिह्मगै;र्हताञ्जनस्थानगतान्निशाचरान् । खरं च बुद्ध्वा निहतं च दूषणं; त्वमद्य कृत्यं प्रतिपत्तुमर्हसि ॥
niśamya rāmeṇa śarairajihmagai;rhatāñjanasthānagatānniśācarān | kharaṃ ca buddhvā nihataṃ ca dūṣaṇaṃ; tvamadya kṛtyaṃ pratipattumarhasi ||
English Translation
Hearing that Rāma by means of straight coursing shafts, has slain the Rākşasas that had gone to Janasthāna, and seeing Khara and Düşaņa, killed, do you ascertaining your course, adopt it.
← Previous (Ch. 218) Full Table of Contents Next (Ch. 220) →