Skip to main content
Search
SP
Śṛṅgāraprakāśa of Bhoja • Chapter 23

Prakāśa 23: सम्भोग-विप्रलम्भप्रकाशः

प्रकाशः 23 • सम्भोग-विप्रलम्भप्रकाशः

Prakāśa 23 of Mahārājādhirāja Bhoja's encyclopedic masterpiece of poetics and aesthetics.

Total: 515 Verses • Citations: SP 23.1–515 • 4 Lexicon Terms • Page 13 of 18 (Verses 30 shown)
पाअ—पडणाणं मुद्धे! रहसबलामोडिचुंबिअव्वाणं।
दंसणमेत्तपसिज्जिरि चुक्का बहुआण सोक्खाण ॥ ७७॥
{पादपतनानां मुग्धे! रभसबलात्कारचुम्बितव्यानाम्।
दर्शनमात्रप्रसन्ने! च्युता बहूनां सौख्यानाम्॥}
अधीरकनिष्ठाया विप्रलम्भेऽनुभावसम्पद् यथा—(गास. ४.१४)
अच्छीइँ ता थइस्सं दोहिं पि हत्थेहिं तम्मि दिट्ठम्मि।
अगं कलंवकुसुमं व पुलइअं कहं णु ढक्‍किस्सं॥ ७८॥
(अक्षिणी तावत् स्थगयिष्यामि द्वाभ्यामपि हस्ताभ्यां तस्मिन् दृष्टे।
अङ्गं कदम्बकुसुममिव पुलकितं कथं नु छादयिष्यामि?॥)
तस्या एव सम्भोगे यथा—(गास. ४.६१)
णीसासुक्‍कंपपुलोइएहिँ जाणंति णच्‍चिउं धण्णा।
अम्हारिसीहिं दिट्ठे पिअम्मि अप्पा वि पम्मुसइ॥ ७९॥
(निःश्वासोत्कम्पप्रलोकितैर्जानन्ति नर्तितुं धन्याः।
अस्मादृशीनां/भिः दृष्टे प्रिये आत्माऽपि प्रमुष्यते॥)
उत्तमत्वमुग्धत्वानुरूपाणि रामणीयकानि। तत्रोत्तमत्वं मुग्धामध्याप्रगल्भासु, मुग्धत्वमुत्तमामध्याकनिष्ठासु रामणीयकहेतुरिति। तत्र—
मुग्धाया उत्तमत्वं सम्भोगे यथा—(सक. ५.३८५)
बालत्तणदुल्ललिआए अज्ज अणज्जं कअं णववहूए।
भाआमि घरे एआइणि ति णिंतो पई रुद्धो॥ ८०॥
(बालत्वदुर्ललितया अद्यानार्य कृतं नववध्वा।
बिभेमि गृहे एकाकिनीति निर्यन् पती रुद्धः॥)
विप्रलम्भे यथा—(गास. ९६७ वे.)
केलीगोत्तक्खलणे वरस्स डुंडुल्लइँ दिहिं देइ।
बहुवासअवासहरे बहुए वाहोल्लिआ दिट्ठी॥ ८१॥
(केलीगोत्रस्खलने वरस्य कम्पितां धृतिं ददा/धाति।
बहुवासकवासगृहे वध्वा बाष्पार्द्रिता दृष्टिः॥)
मध्याया उत्तमत्वं सम्भोगे यथा—
सुरआवसाणविलिओणआओ सेउल्लव—अण—कमलाओ।
अद्धच्छिपेच्छिरीओ पिआओ धण्णा पुलोअंति॥ ८२॥
(सुरतावसानवलितावनताः स्वेदार्द्रवदनकमलाः।
अर्धाक्षिप्रेक्षणशीलाः प्रियाः धन्याः प्रलोकयन्ति॥)
← Previous (Ch. 22) Full Table of Contents Next (Ch. 24) →