Anuśāsanaparva Adhyāya 150
अनुशासनपर्व • अध्यायः 150
Anuśāsanaparva Adhyāya 150 of the classical Mahābhārata with 10 verses.
Total: 10 Verses
•
Citations: MBh 13.150.1–10
•
250 Lexicon Terms
कार्यते यच्च क्रियते सच्चासच्च कृतं ततः । तत्राश्वसीत सत्कृत्वा असत्कृत्वा न विश्वसेत् ॥
English Translation
Bhishma said If one does good deeds or causes others to do them, he should then expect to attain to the merits of virtue; likewise if one does evil deeds and causes others to do them, he should never expect to attain to the merits of virtue.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कार्यते
कारय् [10. Ā.]
यच्च
यद् [pron]
यच्च
च [ind]
क्रियते
कृ [2. Ā.]
सच्चासच्च
सत् [adj]
सच्चासच्च
च [ind]
सच्चासच्च
असत् [adj]
सच्चासच्च
च [ind]
कृतं
कृ [2. Ā.]
ततः
ततस् [ind]
तत्राश्वसीत
तत्र [ind]
तत्राश्वसीत
आश्वस् [2. Ā.]
सत्कृत्वा
सत्कृ [8. Ā.]
असत्कृत्वा
अ [ind]
असत्कृत्वा
सत्कृ [8. Ā.]
न
न [ind]
विश्वसेत्
विश्वस् [1. Ā.]
काल एवात्र कालेन निग्रहानुग्रहौ ददत् । बुद्धिमाविश्य भूतानां धर्मार्थेषु प्रवर्तते ॥
English Translation
At all times, it is Time, which entering the understanding of all creatures, sets them to deeds of virtue or sin and then confers happiness or misery upon them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
काल
काल [m]
एवात्र
एव [ind]
एवात्र
अत्र [ind]
कालेन
काल [m]
निग्रहानुग्रहौ
निग्रह [m]
निग्रहानुग्रहौ
अनुग्रह [m]
ददत्
दा [1. Ā.]
बुद्धिम्
बुद्धि [f]
आविश्य
आविश् [6. Ā.]
भूतानां
भूत [mn]
धर्मार्थेषु
धर्म [mn]
धर्मार्थेषु
अर्थ [mn]
प्रवर्तते
प्रवृत् [1. Ā.]
यदा त्वस्य भवेद्बुद्धिर्धर्म्या चार्थप्रदर्शिनी । तदाश्वसीत धर्मात्मादृढबुद्धिर्न विश्वसेत् ॥
English Translation
When a person, seeing the fruits of virtue understands virtue to be superior, it is then that he inclines towards virtue and puts faith in il. One, however, whose understanding is not firm, cannot place faith in it.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदा
यदा [ind]
त्वस्य
तु [ind]
त्वस्य
इदम् [pron]
भवेद्
भू [1. Ā.]
बुद्धिर्
बुद्धि [f]
धर्म्या
धर्म्य [adj]
चार्थप्रदर्शिनी
च [ind]
चार्थप्रदर्शिनी
अर्थ [mn]
चार्थप्रदर्शिनी
प्रदर्शिन् [adj]
तदाश्वसीत
तदा [ind]
तदाश्वसीत
आश्वस् [2. Ā.]
धर्मात्मादृढबुद्धिर्
धर्म [mn]
धर्मात्मादृढबुद्धिर्
आत्मन् [m]
धर्मात्मादृढबुद्धिर्
अदृढ [adj]
धर्मात्मादृढबुद्धिर्
बुद्धि [f]
न
न [ind]
विश्वसेत्
विश्वस् [1. Ā.]
एतावन्मात्रमेतद्धि भूतानां प्राज्ञलक्षणम् । कालयुक्तोऽप्युभयविच्छेषमर्थं समाचरेत् ॥
English Translation
As regards faith in virtue, it is this. To place faith in virtue is the mark of the wisdom of all persons. One, who is acquainted with what should be done and what should not be done, with a view to opportuneness, should, with care and devotion, do what is right.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतावन्मात्रम्
एतावत् [adj]
एतावन्मात्रम्
मात्र [n]
एतद्धि
एतद् [pron]
एतद्धि
हि [ind]
भूतानां
भूत [mn]
प्राज्ञलक्षणम्
प्राज्ञ [adj]
प्राज्ञलक्षणम्
लक्षण [n]
कालयुक्तो
काल [m]
कालयुक्तो
युज् [6. Ā.]
ऽप्युभयविच्छेषम्
अपि [ind]
ऽप्युभयविच्छेषम्
उभय [adj]
ऽप्युभयविच्छेषम्
विद् [adj]
ऽप्युभयविच्छेषम्
शेष [mn]
अर्थं
अर्थ [mn]
समाचरेत्
समाचर् [1. Ā.]
यथा ह्युपस्थितैश्वर्याः पूजयन्ते नरा नरान् । एवमेवात्मनात्मानं पूजयन्तीह धार्मिकाः ॥
English Translation
Those virtuous men, who have in this life been blessed with riches acting of their own accord, take particular care of their souls so that they may not, in their next lives, have to take birth as persons with the quality of darkness predominating in them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
ह्युपस्थितैश्वर्याः
हि [ind]
ह्युपस्थितैश्वर्याः
उपस्था [1. Ā.]
ह्युपस्थितैश्वर्याः
ऐश्वर्य [n]
पूजयन्ते
पूजय् [10. Ā.]
नरा
नर [m]
नरान्
नर [m]
एवम्
एवम् [ind]
एवात्मनात्मानं
एव [ind]
एवात्मनात्मानं
आत्मन् [m]
एवात्मनात्मानं
आत्मन् [m]
पूजयन्तीह
पूजय् [10. Ā.]
पूजयन्तीह
इह [ind]
धार्मिकाः
धार्मिक [adj]
न ह्यधर्मतया धर्मं दद्यात्कालः कथंचन । तस्माद्विशुद्धमात्मानं जानीयाद्धर्मचारिणम् ॥
English Translation
Time can never make the cause of misery. One should, therefore, know that the soul which is virtuous is certainly pure.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
पुत्रभागं
पुत्र [m]
पुत्रभागं
भाग [m]
विषमं
विषम [adj]
पिता
पितृ [m]
दद्यात्
दा [1. Ā.]
कथंचन
कथंचन [ind]
तस्माद्
तस्मात् [ind]
विशुद्धम्
विशुध् [4. P.]
आत्मानं
आत्मन् [m]
जानीयाद्
ज्ञा [4. Ā.]
धर्मचारिणम्
धर्म [mn]
धर्मचारिणम्
चारिन् [adj]
स्प्रष्टुमप्यसमर्थो हि ज्वलन्तमिव पावकम् । अधर्मः सततो धर्मं कालेन परिरक्षितम् ॥
English Translation
As regards sin, it may be said that, even when it is very great it is incapable of even touching virtue which is always protected by time and which shines like a burning fire.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्प्रष्टुम्
स्पृश् [6. Ā.]
अप्यसमर्थो
अपि [ind]
अप्यसमर्थो
असमर्थ [adj]
हि
हि [ind]
ज्वलन्तम्
ज्वल् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
पावकम्
पावक [m]
अधर्मः
अधर्म [m]
सततो
सतत [adj]
धर्मं
धर्म [mn]
कालेन
काल [m]
परिरक्षितम्
परिरक्ष् [1. Ā.]
कार्यावेतौ हि कालेन धर्मो हि विजयावहः । त्रयाणामपि लोकानामालोककरणो भवेत् ॥
English Translation
These are the two results achieved by virtue, viz., the purity of the soul and unsusceptibility of being touched by iniquity Indeed virtue is fraught with victory. Its effulgence is so great that it lights up the three worlds.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कार्यावेतौ
कृ [2. Ā.]
कार्यावेतौ
एतद् [pron]
हि
हि [ind]
कालेन
काल [m]
धर्मो
धर्म [mn]
हि
हि [ind]
विजयावहः
विजय [m]
विजयावहः
आवह [adj]
त्रयाणाम्
त्रि [nr]
अपि
अपि [ind]
लोकानाम्
लोक [m]
आलोककरणो
आलोक [m]
आलोककरणो
करण [adj]
भवेत्
भू [1. Ā.]
तत्र कश्चिन्नयेत्प्राज्ञो गृहीत्वैव करे नरम् । उह्यमानः स धर्मेण धर्मे बहुभयच्छले ॥
English Translation
A wise man cannot catch holds of a sinful person and forcibly make him pious. When seriously urged to act piously the sinful only act with hypocrisy, moved by fear.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
कश्चिन्नयेत्
कश्चित् [pron]
कश्चिन्नयेत्
नी [2. P.]
प्राज्ञो
प्राज्ञ [adj]
गृहीत्वैव
ग्रह् [6. Ā.]
गृहीत्वैव
एव [ind]
करे
कर [m]
नरम्
नर [m]
उह्यमानः
वह् [2. P.]
स
तद् [pron]
धर्मेण
धर्म [mn]
धर्मे
धर्म [mn]
बहुभयच्छले
बहु [adj]
बहुभयच्छले
भय [n]
बहुभयच्छले
छल [mn]