Śāntiparva Adhyāya 335
शान्तिपर्व • अध्यायः 335
Śāntiparva Adhyāya 335 of the classical Mahābhārata with 90 verses.
Total: 90 Verses
•
Citations: MBh 12.335.1–90
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
श्रुतं भगवतस्तस्य माहात्म्यं परमात्मनः । जन्म धर्मगृहे चैव नरनारायणात्मकम् । महावराहसृष्टा च पिण्डोत्पत्तिः पुरातनी ॥
English Translation
Shaunaka said I heard from you the glory of the divine and Supreme Soul. I have heard also of the birth of Supreme God in the house of Dharma, in the form of Nara and Narayana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेनैतत्
तद् [pron]
तेनैतत्
एतद् [pron]
कथितं
कथय् [10. Ā.]
तात
तात [m]
माहात्म्यं
माहात्म्य [n]
परमात्मनः
परम [adj]
परमात्मनः
आत्मन् [m]
जन्म
जन्मन् [n]
धर्मगृहे
धर्म [mn]
धर्मगृहे
गृह [mn]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
नरनारायणात्मकम्
नर [m]
नरनारायणात्मकम्
नारायण [m]
नरनारायणात्मकम्
आत्मक [adj]
महावराहसृष्टा
महावराह [m]
महावराहसृष्टा
सृज् [2. P.]
च
च [ind]
पिण्डोत्पत्तिः
पिण्ड [mn]
पिण्डोत्पत्तिः
उत्पत्ति [f]
पुरातनी
पुरातन [adj]
प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च यो यथा परिकल्पितः । स तथा नः श्रुतो ब्रह्मन्कथ्यमानस्त्वयानघ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रवृत्तौ
प्रवृत्ति [f]
च
च [ind]
निवृत्तौ
निवृत्ति [f]
च
च [ind]
योनिर्
योनि [mf]
एतद्
एतद् [pron]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
स
तद् [pron]
तथा
तथा [ind]
नः
मद् [pron]
श्रुतो
श्रु [4. P.]
ब्रह्मन्
ब्रह्मन् [m]
कथ्यमानस्त्वयानघ
कथय् [10. Ā.]
कथ्यमानस्त्वयानघ
त्वद् [pron]
कथ्यमानस्त्वयानघ
अनघ [adj]
यच्च तत्कथितं पूर्वं त्वया हयशिरो महत् । हव्यकव्यभुजो विष्णोरुदक्पूर्वे महोदधौ । तच्च दृष्टं भगवता ब्रह्मणा परमेष्ठिना ॥
English Translation
You have also, O twice-born one, described to us other topics. You have said also to us of that huge form, with the Divine head, of Vishnu, the eater of the libations and other offerings made in sacrifices,-the form, viz., cast. That form was seen by the illustrious Brahman, otherwise known by the name of Parameshthi.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यच्च
यद् [pron]
यच्च
च [ind]
तत्
तद् [pron]
कथितं
कथय् [10. Ā.]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
त्वया
त्वद् [pron]
हयशिरो
हय [m]
हयशिरो
शिरस् [n]
महत्
महत् [adj]
हव्यकव्यभुजो
हव्य [n]
हव्यकव्यभुजो
कव्य [n]
हव्यकव्यभुजो
भुज् [adj]
विष्णोर्
विष्णु [m]
उदक्पूर्वे
उदञ्च् [adj]
उदक्पूर्वे
पूर्व [pron]
महोदधौ
महत् [adj]
महोदधौ
उदधि [m]
तच्च
तद् [pron]
तच्च
च [ind]
दृष्टं
दृश् [6. P.]
भगवता
भगवत् [adj]
ब्रह्मणा
ब्रह्मन् [m]
परमेष्ठिना
परमेष्ठिन् [m]
किं तदुत्पादितं पूर्वं हरिणा लोकधारिणा । रूपं प्रभावमहतामपूर्वं धीमतां वर ॥
English Translation
What, however, were the real features, and what the energy, the like of which among all great objects had never appeared before, of that form which Hari, the upholder of the universe, showed at that time.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
किम् [ind]
तद्
तद् [pron]
उत्पादितं
उत्पादय् [10. Ā.]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
हरिणा
हरि [m]
लोकधारिणा
लोक [m]
लोकधारिणा
धारिन् [adj]
रूपं
रूप [n]
प्रभावमहताम्
प्रभाव [m]
प्रभावमहताम्
महत् [adj]
अपूर्वं
अपूर्व [adj]
धीमतां
धीमत् [adj]
वर
वर [adj]
दृष्ट्वा हि विबुधश्रेष्ठमपूर्वममितौजसम् । तदश्वशिरसं पुण्यं ब्रह्मा किमकरोन्मुने ॥
English Translation
What did Brahman, do, 0 ascetic, after having beheld that foremost of gods, him whose like had never been witnessed before, him who was of incomparable energy, him who had the Equine head, and him who was Sacredness itself?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
हि
हि [ind]
विबुधश्रेष्ठम्
विबुध [m]
विबुधश्रेष्ठम्
श्रेष्ठ [adj]
अपूर्वम्
अपूर्व [adj]
अमितौजसम्
अमित [adj]
अमितौजसम्
ओजस् [n]
तद्
तद् [pron]
अश्वशिरसं
अश्वशिरस् [m]
पुण्यं
पुण्य [adj]
ब्रह्मा
ब्रह्मन् [m]
किम्
किम् [ind]
अकरोन्मुने
कृ [2. Ā.]
अकरोन्मुने
मुनि [m]
एतन्नः संशयं ब्रह्मन्पुराणज्ञानसंभवम् । कथयस्वोत्तममते महापुरुषनिर्मितम् । पाविताः स्म त्वया ब्रह्मन्पुण्यां कथयता कथाम् ॥
English Translation
O twice-born one, this doubt has occurred to us with respect to this ancient subject of knowledge. O you of foremost intelligence, why did the Supreme Deity put on that form and show himself in it to Brahman? You have, forsooth, sanctified us by describing to us these various sacred topics.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतन्नः
एतद् [pron]
एतन्नः
मद् [pron]
संशयं
संशय [m]
ब्रह्मन्
ब्रह्मन् [m]
पुराणज्ञानसंभवम्
पुराण [n]
पुराणज्ञानसंभवम्
ज्ञान [n]
पुराणज्ञानसंभवम्
सम्भव [m]
कथयस्वोत्तममते
कथय् [10. Ā.]
कथयस्वोत्तममते
उत्तम [adj]
कथयस्वोत्तममते
मति [f]
महापुरुषनिर्मितम्
महापुरुष [m]
महापुरुषनिर्मितम्
निर्मा [2. P.]
पाविताः
पावय् [10. Ā.]
स्म
स्म [ind]
त्वया
त्वद् [pron]
ब्रह्मन्
ब्रह्मन् [m]
पुण्यां
पुण्य [adj]
कथयता
कथय् [10. Ā.]
कथाम्
कथा [f]
कथयिष्यामि ते सर्वं पुराणं वेदसंमितम् । जगौ यद्भगवान्व्यासो राज्ञो धर्मसुतस्य वै ॥
English Translation
Sauti said I shall recount to you that ancient history, which is quite of a piece with the Vedas, and which the illustrious Vaishampayana recited to the son of Parikshit on the occasion of the great Snake-sacrifice.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेभ्यस्तच्छ्रावयामास
तद् [pron]
तेभ्यस्तच्छ्रावयामास
तद् [pron]
तेभ्यस्तच्छ्रावयामास
श्रावय् [10. Ā.]
पुराणं
पुराण [n]
वेदसंमितम्
वेद [m]
वेदसंमितम्
संमा [3. Ā.]
जगौ
गा [2. P.]
यद्
यद् [pron]
भगवान्
भगवत् [adj]
व्यासो
व्यास [m]
राज्ञो
राजन् [m]
धर्मसुतस्य
धर्मसुत [m]
वै
वै [ind]
श्रुत्वाश्वशिरसो मूर्तिं देवस्य हरिमेधसः । उत्पन्नसंशयो राजा तमेव समचोदयत् ॥
English Translation
Having heard the account of the great form of Vishnu, that had a horse-head, the royal son of Parikshit too had entertained the same doubt and put the same questions to Vaishampayana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वाश्वशिरसो
श्रु [4. P.]
श्रुत्वाश्वशिरसो
अश्वशिरस् [m]
मूर्तिं
मूर्ति [f]
देवस्य
देव [m]
हरिमेधसः
हरिमेधस् [m]
उत्पन्नसंशयो
उत्पद् [4. P.]
उत्पन्नसंशयो
संशय [m]
राजा
राजन् [m]
तम्
तद् [pron]
एव
एव [ind]
समचोदयत्
संचोदय् [10. Ā.]
यत्तद्दर्शितवान्ब्रह्मा देवं हयशिरोधरम् । किमर्थं तत्समभवद्वपुर्देवोपकल्पितम् ॥
English Translation
Janamejaya said Tell me, O best of men, why did Hari appear in that powerful form, having a horsehead and which Brahman, the Creator, saw on the shores of the great northern Ocean on the occasion referred to by yourself?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्
यद् [pron]
तद्
तद् [pron]
दर्शितवान्
दर्शय् [10. Ā.]
ब्रह्मा
ब्रह्मन् [m]
देवं
देव [m]
हयशिरोधरम्
हय [m]
हयशिरोधरम्
शिरस् [n]
हयशिरोधरम्
धर [adj]
किमर्थं
किमर्थम् [ind]
तत्
तद् [pron]
समभवद्
सम्भू [1. Ā.]
वपुर्
वपुस् [n]
देवोपकल्पितम्
देव [m]
देवोपकल्पितम्
उपकल्पय् [10. Ā.]
यत्किंचिदिह लोके वै देहबद्धं विशां पते । सर्वं पञ्चभिराविष्टं भूतैरीश्वरबुद्धिजैः ॥
English Translation
Vaishampayana said All existent objects, O king, in this world, are the outcome of a combination of the five principal elements, a cornbination due to the intelligence of the Supreme Lord.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्
यद् [pron]
किंचिद्
कश्चित् [pron]
इह
इह [ind]
लोके
लोक [m]
वै
वै [ind]
देहबद्धं
देह [mn]
देहबद्धं
बन्ध् [4. P.]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
सर्वं
सर्व [pron]
पञ्चभिर्
पञ्चन् [adj]
आविष्टं
आविश् [6. Ā.]
भूतैर्
भूत [mn]
ईश्वरबुद्धिजैः
ईश्वर [m]
ईश्वरबुद्धिजैः
बुद्धि [f]
ईश्वरबुद्धिजैः
ज [adj]
ईश्वरो हि जगत्स्रष्टा प्रभुर्नारायणो विराट् । भूतान्तरात्मा वरदः सगुणो निर्गुणोऽपि च । भूतप्रलयमव्यक्तं शृणुष्व नृपसत्तम ॥
English Translation
The powerful Narayana, endued with infinity, is the Supreme Lord and Creator of the universe. He is the inner Soul of all things, and the giver of boons. Shorn of qualities, he is again possessed of them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ईश्वरो
ईश्वर [m]
हि
हि [ind]
जगत्स्रष्टा
जगन्त् [n]
जगत्स्रष्टा
स्रष्टृ [m]
प्रभुर्
प्रभु [adj]
नारायणो
नारायण [m]
विराट्
विराज् [mf]
भूतान्तरात्मा
भूत [mn]
भूतान्तरात्मा
अन्तरात्मन् [m]
वरदः
वर [mn]
वरदः
द [adj]
सगुणो
स [ind]
सगुणो
गुण [mn]
निर्गुणो
निर्गुण [adj]
ऽपि
अपि [ind]
च
च [ind]
भूतप्रलयम्
भूत [mn]
भूतप्रलयम्
प्रलय [m]
अव्यक्तं
अव्यक्त [n]
शृणुष्व
श्रु [4. P.]
नृपसत्तम
नृप [m]
नृपसत्तम
सत्तम [adj]
धरण्यामथ लीनायामप्सु चैकार्णवे पुरा । ज्योतिर्भूते जले चापि लीने ज्योतिषि चानिले ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धरण्याम्
धरणी [f]
अथ
अथ [ind]
लीनायाम्
ली [1. Ā.]
अप्सु
अप् [m]
चैकार्णवे
च [ind]
चैकार्णवे
एकार्णव [mn]
पुरा
पुरा [ind]
ज्योतिर्भूते
ज्योतिस् [n]
ज्योतिर्भूते
भू [1. Ā.]
जले
जल [n]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
लीने
ली [1. Ā.]
ज्योतिषि
ज्योतिस् [n]
चानिले
च [ind]
चानिले
अनिल [m]
वायौ चाकाशसंलीने आकाशे च मनोनुगे । व्यक्ते मनसि संलीने व्यक्ते चाव्यक्ततां गते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वायौ
वायु [m]
चाकाशसंलीने
च [ind]
चाकाशसंलीने
आकाश [mn]
चाकाशसंलीने
संली [4. Ā.]
आकाशे
आकाश [mn]
च
च [ind]
मनोऽनुगे
मनस् [n]
मनोऽनुगे
अनुग [adj]
व्यक्ते
व्यक्त [adj]
मनसि
मनस् [n]
संलीने
संली [4. Ā.]
व्यक्ते
व्यक्त [adj]
चाव्यक्ततां
च [ind]
चाव्यक्ततां
अव्यक्त [adj]
चाव्यक्ततां
ता [f]
गते
गम् [6. Ā.]
अव्यक्ते पुरुषं याते पुंसि सर्वगतेऽपि च । तम एवाभवत्सर्वं न प्राज्ञायत किंचन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अव्यक्ते
अव्यक्त [n]
पुरुषं
पुरुष [m]
याते
या [2. Ā.]
पुंसि
पुंस् [m]
सर्वगते
सर्व [pron]
सर्वगते
गम् [6. Ā.]
ऽपि
अपि [ind]
च
च [ind]
तम
तमस् [n]
एवाभवत्
एव [ind]
एवाभवत्
भू [1. Ā.]
सर्वं
सर्व [pron]
न
न [ind]
प्राज्ञायत
प्रज्ञा [9. Ā.]
किंचन
कश्चन [pron]
तमसो ब्रह्म संभूतं तमोमूलमृतात्मकम् । तद्विश्वभावसंज्ञान्तं पौरुषीं तनुमास्थितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तमसो
तमस् [n]
ब्रह्म
ब्रह्मन् [n]
सम्भूतं
सम्भू [1. Ā.]
तमोमूलम्
तमस् [n]
तमोमूलम्
मूल [mn]
ऋतात्मकम्
ऋत [n]
ऋतात्मकम्
आत्मक [adj]
तद्
तद् [pron]
विश्वभावसंज्ञान्तं
विश्व [pron]
विश्वभावसंज्ञान्तं
भाव [m]
विश्वभावसंज्ञान्तं
संज्ञा [f]
विश्वभावसंज्ञान्तं
अन्त [m]
पौरुषीं
पौरुष [adj]
तनुम्
तनु [f]
आस्थितम्
आस्था [1. Ā.]
सोऽनिरुद्ध इति प्रोक्तस्तत्प्रधानं प्रचक्षते । तदव्यक्तमिति ज्ञेयं त्रिगुणं नृपसत्तम ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनिरुद्ध
अनिरुद्ध [m]
इति
इति [ind]
प्रोक्तो
प्रवच् [2. P.]
लोकसर्गकरः
लोक [m]
लोकसर्गकरः
सर्ग [m]
लोकसर्गकरः
कर [adj]
प्रभुः
प्रभु [adj]
तस्माद्
तद् [pron]
अव्यक्तम्
अव्यक्त [n]
उत्पन्नं
उत्पद् [4. P.]
त्रिगुणं
त्रिगुण [adj]
द्विजसत्तम
द्विजसत्तम [m]
विद्यासहायवान्देवो विष्वक्सेनो हरिः प्रभुः । अप्स्वेव शयनं चक्रे निद्रायोगमुपागतः । जगतश्चिन्तयन्सृष्टिं चित्रां बहुगुणोद्भवाम् ॥
English Translation
Entering into Yoga-sleep, he lays himself down on the waters. He then thinks of the Creation of the Universe of various phenomena and qualities.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विद्यासहायवान्
विद्या [f]
विद्यासहायवान्
सहायवत् [adj]
देवो
देव [m]
विष्वक्सेनो
विष्वक्सेन [m]
हरिः
हरि [m]
प्रभुः
प्रभु [m]
अप्स्वेव
अप् [m]
अप्स्वेव
एव [ind]
शयनं
शयन [n]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
निद्रायोगम्
निद्रा [f]
निद्रायोगम्
योग [m]
उपागतः
उपागम् [1. P.]
जगतश्चिन्तयन्
जगन्त् [n]
जगतश्चिन्तयन्
चिन्तय् [10. Ā.]
सृष्टिं
सृष्टि [f]
चित्रां
चित्र [adj]
बहुगुणोद्भवाम्
बहु [adj]
बहुगुणोद्भवाम्
गुण [mn]
बहुगुणोद्भवाम्
उद्भव [m]
तस्य चिन्तयतः सृष्टिं महानात्मगुणः स्मृतः । अहंकारस्ततो जातो ब्रह्मा शुभचतुर्मुखः । हिरण्यगर्भो भगवान्सर्वलोकपितामहः ॥
English Translation
While engaged in thinking of Creation, he recollects his own great qualities. From this originates the four-faced Brahman representing the Consciousness of Aniruddha.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
चिन्तयतः
चिन्तय् [10. Ā.]
सृष्टिं
सृष्टि [f]
महान्
महन्त् [m]
आत्मगुणः
आत्मन् [m]
आत्मगुणः
गुण [mn]
स्मृतः
स्मृ [1. Ā.]
अहंकारस्ततो
अहंकार [m]
अहंकारस्ततो
ततस् [ind]
जातो
जन् [4. P.]
ब्रह्मा
ब्रह्मन् [m]
शुभचतुर्मुखः
शुभ [adj]
शुभचतुर्मुखः
चतुर्मुख [m]
हिरण्यगर्भो
हिरण्यगर्भ [m]
भगवान्
भगवन्त् [m]
एष
एतद् [pron]
छन्दसि
छन्दस् [n]
सुष्टुतः
सुष्टुत [adj]
पद्मेऽनिरुद्धात्संभूतस्तदा पद्मनिभेक्षणः । सहस्रपत्रे द्युतिमानुपविष्टः सनातनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पद्मे
पद्म [mn]
ऽनिरुद्धात्
अनिरुद्ध [m]
सम्भूतस्तदा
सम्भू [1. Ā.]
सम्भूतस्तदा
तदा [ind]
पद्मनिभेक्षणः
पद्म [mn]
पद्मनिभेक्षणः
निभ [adj]
पद्मनिभेक्षणः
ईक्षण [n]
सहस्रपत्रे
सहस्र [mn]
सहस्रपत्रे
पत्त्र [mn]
द्युतिमान्
द्युतिमत् [adj]
उपविष्टः
उपविश् [6. P.]
सनातनः
सनातन [adj]
ददृशेऽद्भुतसंकाशे लोकानापोमयान्प्रभुः । सत्त्वस्थः परमेष्ठी स ततो भूतगणान्सृजत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ददृशे
दृश् [6. P.]
ऽद्भुतसंकाशे
अद्भुत [adj]
ऽद्भुतसंकाशे
संकाश [m]
लोकान्
लोक [m]
आपोमयान्
आपस् [n]
आपोमयान्
मय [adj]
प्रभुः
प्रभु [adj]
सत्त्वस्थः
सत्त्व [n]
सत्त्वस्थः
स्थ [adj]
परमेष्ठी
परमेष्ठिन् [m]
स
तद् [pron]
ततो
ततस् [ind]
भूतगणान्
भूत [mn]
भूतगणान्
गण [m]
सृजत्
सृज् [2. P.]
पूर्वमेव च पद्मस्य पत्रे सूर्यांशुसप्रभे । नारायणकृतौ बिन्दू अपामास्तां गुणोत्तरौ ॥
English Translation
Following the quality of Goodness, Brahman, otherwise called Parameshthi, then began to create the universe. In the primeval Lotus that was effulgent like the Sun, two drops of water had been grown by Narayana that were fraught with great merit. The illustrious Narayana, without beginning and without end, and above destruction, cast his eyes on those two drops of water,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पूर्वम्
पूर्वम् [ind]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
पद्मस्य
पद्म [mn]
पत्रे
पत्त्र [mn]
सूर्यांशुसप्रभे
सूर्य [m]
सूर्यांशुसप्रभे
अंशु [m]
सूर्यांशुसप्रभे
सप्रभ [adj]
नारायणकृतौ
नारायण [m]
नारायणकृतौ
कृ [2. Ā.]
बिन्दू
बिन्दु [mn]
अपाम्
अप् [m]
आस्तां
अस् [2. P.]
गुणोत्तरौ
गुण [mn]
गुणोत्तरौ
उत्तर [adj]
तावपश्यत्स भगवाननादिनिधनोऽच्युतः । एकस्तत्राभवद्बिन्दुर्मध्वाभो रुचिरप्रभः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तावपश्यत्
तद् [pron]
तावपश्यत्
पश् [4. Ā.]
स
तद् [pron]
भगवान्
भगवत् [adj]
अनादिनिधनो
अन् [ind]
अनादिनिधनो
आदि [m]
अनादिनिधनो
निधन [mn]
ऽच्युतः
अच्युत [adj]
एकस्तत्राभवद्
एक [pron]
एकस्तत्राभवद्
तत्र [ind]
एकस्तत्राभवद्
भू [1. Ā.]
बिन्दुर्
बिन्दु [mn]
मध्वाभो
मधु [n]
मध्वाभो
आभ [adj]
रुचिरप्रभः
रुचिर [adj]
रुचिरप्रभः
प्रभा [f]
स तामसो मधुर्जातस्तदा नारायणाज्ञया । कठिनस्त्वपरो बिन्दुः कैटभो राजसस्तु सः ॥
English Translation
One of those two drops of water, very beautiful and bright, looked like a drop of honey. From that drop originates, at the behest of Narayana, a Daitya of the name of Madhu made up of the quality of Ignorance. The other drop of water within the Lotus was very hard. From it originated the Daitya Kaitabha made up of the quality of Darkness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तामसो
तामस [adj]
मधुर्
मधु [m]
जातस्तदा
जन् [4. P.]
जातस्तदा
तदा [ind]
नारायणाज्ञया
नारायण [m]
नारायणाज्ञया
आज्ञा [f]
कठिनस्त्वपरो
कठिन [adj]
कठिनस्त्वपरो
तु [ind]
कठिनस्त्वपरो
अपर [pron]
बिन्दुः
बिन्दु [mn]
कैटभो
कैटभ [m]
राजसस्तु
राजस [adj]
राजसस्तु
तु [ind]
सः
तद् [pron]
तावभ्यधावतां श्रेष्ठौ तमोरजगुणान्वितौ । बलवन्तौ गदाहस्तौ पद्मनालानुसारिणौ ॥
English Translation
Endued thus with the qualities of Ignorance and Darkness, the two Daityas possessed of might and armed with maces, immediately after their birth, began to rove within that huge primeval Lotus.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तावभ्यधावतां
तद् [pron]
तावभ्यधावतां
अभिधाव् [1. Ā.]
श्रेष्ठौ
श्रेष्ठ [adj]
तमोरजगुणान्वितौ
तमस् [n]
तमोरजगुणान्वितौ
रज [m]
तमोरजगुणान्वितौ
गुण [mn]
तमोरजगुणान्वितौ
अन्वित [adj]
बलवन्तौ
बलवत् [adj]
गदाहस्तौ
गदा [f]
गदाहस्तौ
हस्त [mn]
पद्मनालानुसारिणौ
पद्म [mn]
पद्मनालानुसारिणौ
नाल [mfn]
पद्मनालानुसारिणौ
अनुसारिन् [adj]
ददृशातेऽरविन्दस्थं ब्रह्माणममितप्रभम् । सृजन्तं प्रथमं वेदांश्चतुरश्चारुविग्रहान् ॥
English Translation
They saw within it Brahman of incomparable effulgence, engaged in creating the four Vedas, each gifted with the most charming form.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ददृशाते
दृश् [6. P.]
ऽरविन्दस्थं
अरविन्द [n]
ऽरविन्दस्थं
स्थ [adj]
ब्रह्माणम्
ब्रह्मन् [m]
अमितप्रभम्
अमित [adj]
अमितप्रभम्
प्रभा [f]
सृजन्तं
सृज् [2. P.]
प्रथमं
प्रथमम् [ind]
वेदांश्चतुरश्चारुविग्रहान्
वेद [m]
वेदांश्चतुरश्चारुविग्रहान्
चतुर् [nr]
वेदांश्चतुरश्चारुविग्रहान्
चारु [adj]
वेदांश्चतुरश्चारुविग्रहान्
विग्रह [mn]
ततो विग्रहवन्तौ तौ वेदान्दृष्ट्वासुरोत्तमौ । सहसा जगृहतुर्वेदान्ब्रह्मणः पश्यतस्तदा ॥
English Translation
Those two foremost of Asuras, having bodies, seeing the four Vedas, suddenly seized them in the very presence of their Creator.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
विग्रहवन्तौ
विग्रहवत् [adj]
तौ
तद् [pron]
वेदान्
वेद [m]
दृष्ट्वासुरोत्तमौ
दृश् [6. P.]
दृष्ट्वासुरोत्तमौ
असुर [m]
दृष्ट्वासुरोत्तमौ
उत्तम [adj]
सहसा
सहसा [ind]
जगृहतुर्
ग्रह् [6. Ā.]
वेदान्
वेद [m]
ब्रह्मणः
ब्रह्मन् [m]
पश्यतस्तदा
दृश् [6. P.]
पश्यतस्तदा
तदा [ind]
अथ तौ दानवश्रेष्ठौ वेदान्गृह्य सनातनान् । रसां विविशतुस्तूर्णमुदक्पूर्वे महोदधौ ॥
English Translation
Having seized the eternal Vedas, the two powerful Danavas, quickly dived into the ocean of waters which they saw and proceeded to its bottom.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
तौ
तद् [pron]
दानवश्रेष्ठौ
दानव [m]
दानवश्रेष्ठौ
श्रेष्ठ [adj]
वेदान्
वेद [m]
गृह्य
ग्रह् [6. Ā.]
सनातनान्
सनातन [adj]
रसां
रसा [f]
विविशतुस्तूर्णम्
विश् [4. P.]
विविशतुस्तूर्णम्
तूर्णम् [ind]
उदक्पूर्वे
उदञ्च् [adj]
उदक्पूर्वे
पूर्व [pron]
महोदधौ
महत् [adj]
महोदधौ
उदधि [m]
ततो हृतेषु वेदेषु ब्रह्मा कश्मलमाविशत् । ततो वचनमीशानं प्राह वेदैर्विनाकृतः ॥
English Translation
Seeing the Vedas forcibly taken away from him, Brahman became stricken with grief. Robbed of the Vedas thus, Brahman then addressed the Supreme Lord in these words.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
हृतेषु
हृ [2. P.]
वेदेषु
वेद [m]
ब्रह्मा
ब्रह्मन् [m]
कश्मलम्
कश्मल [mn]
आविशत्
आविश् [6. Ā.]
ततो
ततस् [ind]
वचनम्
वचन [n]
ईशानं
ईशान [m]
प्राह
प्राह् [1. P.]
वेदैर्
वेद [m]
विनाकृतः
विनाकृत [adj]
वेदा मे परमं चक्षुर्वेदा मे परमं बलम् । वेदा मे परमं धाम वेदा मे ब्रह्म चोत्तमम् ॥
English Translation
Brahman said The Vedas form my great eyes! The Vedas are my great strength! The Vedas are my great refuge! The Vedas are my high Brahma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वेदा
वेद [m]
मे
मद् [pron]
परमं
परम [adj]
चक्षुर्
चक्षुस् [n]
वेदा
वेद [m]
मे
मद् [pron]
परमं
परम [adj]
बलम्
बल [mn]
वेदा
वेद [m]
मे
मद् [pron]
परमं
परम [adj]
धाम
धामन् [n]
वेदा
वेद [m]
मे
मद् [pron]
ब्रह्म
ब्रह्मन् [n]
चोत्तमम्
च [ind]
चोत्तमम्
उत्तम [adj]