Ādiparva Adhyāya 157
आदिपर्व • अध्यायः 157
Ādiparva Adhyāya 157 of the classical Mahābhārata with 17 verses.
Total: 17 Verses
•
Citations: MBh 1.157.1–17
•
250 Lexicon Terms
वसत्सु तेषु प्रच्छन्नं पाण्डवेषु महात्मसु । आजगामाथ तान्द्रष्टुं व्यासः सत्यवतीसुतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तेषु
वच् [2. P.]
राज्ञा
राजन् [m]
तु
तु [ind]
पाण्डवेषु
पाण्डव [m]
महात्मसु
महात्मन् [adj]
आजगामाथ
आगम् [6. P.]
आजगामाथ
अथ [ind]
तान्
तद् [pron]
द्रष्टुं
दृश् [6. P.]
व्यासः
व्यास [m]
सत्यवतीसुतः
सत्यवती [f]
सत्यवतीसुतः
सुत [m]
तमागतमभिप्रेक्ष्य प्रत्युद्गम्य परंतपाः । प्रणिपत्याभिवाद्यैनं तस्थुः प्राञ्जलयस्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
आगतम्
आगम् [6. P.]
अभिप्रेक्ष्य
अभिप्रेक्ष् [1. P.]
प्रत्युद्गम्य
प्रत्युद्गम् [1. P.]
परंतपाः
परंतप [adj]
प्रणिपत्याभिवाद्यैनं
प्रणिपत् [1. P.]
प्रणिपत्याभिवाद्यैनं
अभिवादय् [10. Ā.]
प्रणिपत्याभिवाद्यैनं
एनद् [pron]
तस्थुः
स्था [1. Ā.]
प्राञ्जलयस्तदा
प्राञ्जलि [adj]
प्राञ्जलयस्तदा
तदा [ind]
समनुज्ञाप्य तान्सर्वानासीनान्मुनिरब्रवीत् । प्रसन्नः पूजितः पार्थैः प्रीतिपूर्वमिदं वचः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समनुज्ञाप्य
समनुज्ञापय् [10. P.]
तान्
तद् [pron]
सर्वान्
सर्व [pron]
आसीनान्
आस् [4. P.]
मुनिर्
मुनि [m]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
प्रसन्नः
प्रसद् [1. Ā.]
पूजितः
पूजय् [10. Ā.]
पार्थैः
पार्थ [m]
प्रीतिपूर्वम्
प्रीति [f]
प्रीतिपूर्वम्
पूर्वम् [ind]
इदं
इदम् [pron]
वचः
वचस् [n]
अपि धर्मेण वर्तध्वं शास्त्रेण च परंतपाः । अपि विप्रेषु वः पूजा पूजार्हेषु न हीयते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपि
अपि [ind]
धर्मेण
धर्म [mn]
वर्तध्वं
वृत् [3. P.]
शास्त्रेण
शास्त्र [n]
च
च [ind]
परंतपाः
परंतप [adj]
अपि
अपि [ind]
विप्रेषु
विप्र [m]
वः
त्वद् [pron]
पूजा
पूजा [f]
पूजार्हेषु
पूजा [f]
पूजार्हेषु
अर्ह [adj]
न
न [ind]
हीयते
हा [1. P.]
अथ धर्मार्थवद्वाक्यमुक्त्वा स भगवानृषिः । विचित्राश्च कथास्तास्ताः पुनरेवेदमब्रवीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
धर्मार्थवद्
धर्म [mn]
धर्मार्थवद्
अर्थ [mn]
धर्मार्थवद्
वत् [ind]
वाक्यम्
वाक्य [n]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
भगवान्
भगवत् [adj]
ऋषिः
ऋषि [m]
विचित्राश्च
विचित्र [adj]
विचित्राश्च
च [ind]
कथास्तास्ताः
कथा [f]
कथास्तास्ताः
तद् [pron]
कथास्तास्ताः
तद् [pron]
पुनर्
पुनर् [ind]
एवेदम्
एव [ind]
एवेदम्
इदम् [pron]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
आसीत्तपोवने काचिदृषेः कन्या महात्मनः । विलग्नमध्या सुश्रोणी सुभ्रूः सर्वगुणान्विता ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आसीत्
अस् [2. P.]
तपोवने
तपस् [n]
तपोवने
वन [n]
काचिद्
कश्चित् [pron]
ऋषेः
ऋषि [m]
कन्या
कन्या [f]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
विलग्नमध्या
विलग्न [mn]
विलग्नमध्या
मध्य [n]
सुश्रोणी
सुश्रोणी [f]
सुभ्रूः
सुभ्रू [f]
सर्वगुणान्विता
सर्व [pron]
सर्वगुणान्विता
गुण [mn]
सर्वगुणान्विता
अन्वित [adj]
कर्मभिः स्वकृतैः सा तु दुर्भगा समपद्यत । नाध्यगच्छत्पतिं सा तु कन्या रूपवती सती ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कर्मभिः
कर्मन् [n]
स्वकृतैः
स्व [adj]
स्वकृतैः
कृ [2. Ā.]
सा
तद् [pron]
तु
तु [ind]
दुर्भगा
दुर्भग [adj]
समपद्यत
सम्पद् [4. P.]
नाध्यगच्छत्
न [ind]
नाध्यगच्छत्
अधिगम् [1. Ā.]
पतिं
पति [m]
सा
तद् [pron]
तु
तु [ind]
कन्या
कन्या [f]
रूपवती
रूपवत् [adj]
सती
अस् [2. P.]
तपस्तप्तुमथारेभे पत्यर्थमसुखा ततः । तोषयामास तपसा सा किलोग्रेण शंकरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपस्तप्तुम्
तपस् [n]
तपस्तप्तुम्
तप् [4. Ā.]
अथारेभे
अथ [ind]
अथारेभे
आरभ् [1. P.]
पत्यर्थम्
पति [m]
पत्यर्थम्
अर्थ [mn]
असुखा
असुख [adj]
ततः
ततस् [ind]
तोषयामास
तोषय् [10. Ā.]
तपसा
तपस् [n]
सा
तद् [pron]
किलोग्रेण
किल [ind]
किलोग्रेण
उग्र [adj]
शंकरम्
शंकर [m]
तस्याः स भगवांस्तुष्टस्तामुवाच तपस्विनीम् । वरं वरय भद्रं ते वरदोऽस्मीति भामिनि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्याः
तद् [pron]
स
तद् [pron]
भगवांस्तुष्टस्ताम्
भगवन्त् [m]
भगवांस्तुष्टस्ताम्
तुष् [4. Ā.]
भगवांस्तुष्टस्ताम्
तद् [pron]
उवाच
वच् [2. P.]
तपस्विनीम्
तपस्विनी [f]
वरं
वर [mn]
वरय
वरय् [10. Ā.]
भद्रं
भद्र [n]
ते
त्वद् [pron]
वरदो
वर [mn]
वरदो
द [adj]
ऽस्मीति
अस् [2. P.]
ऽस्मीति
इति [ind]
भामिनि
भामिनी [f]
अथेश्वरमुवाचेदमात्मनः सा वचो हितम् । पतिं सर्वगुणोपेतमिच्छामीति पुनः पुनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथेश्वरम्
अथ [ind]
अथेश्वरम्
ईश्वर [m]
उवाचेदम्
वच् [2. P.]
उवाचेदम्
इदम् [pron]
आत्मनः
आत्मन् [m]
सा
तद् [pron]
वचो
वचस् [n]
हितम्
हित [adj]
पतिं
पति [m]
सर्वगुणोपेतम्
सर्व [pron]
सर्वगुणोपेतम्
गुण [mn]
सर्वगुणोपेतम्
उपे [2. Ā.]
इच्छामीति
इष् [1. P.]
इच्छामीति
इति [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
तामथ प्रत्युवाचेदमीशानो वदतां वरः । पञ्च ते पतयो भद्रे भविष्यन्तीति शंकरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ताम्
तद् [pron]
अथ
अथ [ind]
प्रत्युवाचेदम्
प्रतिवच् [3. Ā.]
प्रत्युवाचेदम्
इदम् [pron]
ईशानो
ईशान [m]
वदतां
वद् [1. Ā.]
वरः
वर [adj]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
ते
त्वद् [pron]
पतयो
पति [m]
भद्रे
भद्र [adj]
भविष्यन्तीति
भू [1. Ā.]
भविष्यन्तीति
इति [ind]
शंकरः
शंकर [m]
प्रतिब्रुवन्तीमेकं मे पतिं देहीति शंकरम् । पुनरेवाब्रवीद्देव इदं वचनमुत्तमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रतिब्रुवन्तीम्
प्रतिब्रू [2. P.]
एकं
एक [pron]
मे
मद् [pron]
पतिं
पति [m]
देहीति
दा [1. Ā.]
देहीति
इति [ind]
शंकरम्
शंकर [m]
पुनर्
पुनर् [ind]
एवाब्रवीद्
एव [ind]
एवाब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
देव
देव [m]
इदं
इदम् [pron]
वचनम्
वचन [n]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
पञ्चकृत्वस्त्वया उक्तः पतिं देहीत्यहं पुनः । देहमन्यं गतायास्ते यथोक्तं तद्भविष्यति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पञ्चकृत्वस्त्वया
पञ्चन् [adj]
पञ्चकृत्वस्त्वया
कृत्वस् [ind]
पञ्चकृत्वस्त्वया
त्वद् [pron]
उक्तः
वच् [2. P.]
पतिं
पति [m]
देहीत्यहं
दा [1. Ā.]
देहीत्यहं
इति [ind]
देहीत्यहं
मद् [pron]
पुनः
पुनर् [ind]
देहम्
देह [mn]
अन्यं
अन्य [pron]
गतायास्ते
गम् [6. Ā.]
गतायास्ते
त्वद् [pron]
यथोक्तं
यथोक्तम् [ind]
तद्
तद् [pron]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
द्रुपदस्य कुले जाता कन्या सा देवरूपिणी । निर्दिष्टा भवतां पत्नी कृष्णा पार्षत्यनिन्दिता ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्रुपदस्य
द्रुपद [m]
कुले
कुल [n]
जाता
जन् [4. P.]
कन्या
कन्या [f]
सा
तद् [pron]
देवरूपिणी
देव [m]
देवरूपिणी
रूपिन् [adj]
निर्दिष्टा
निर्दिश् [6. Ā.]
भवतां
भवत् [adj]
पत्नी
पत्नी [f]
कृष्णा
कृष्णा [f]
पार्षत्यनिन्दिता
पार्षती [f]
पार्षत्यनिन्दिता
अनिन्दित [adj]
पाञ्चालनगरं तस्मात्प्रविशध्वं महाबलाः । सुखिनस्तामनुप्राप्य भविष्यथ न संशयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाञ्चालनगरं
पाञ्चाल [m]
पाञ्चालनगरं
नगर [mn]
तस्मात्
तद् [pron]
प्रविशध्वं
प्रविश् [4. P.]
महाबलाः
महत् [adj]
महाबलाः
बल [mn]
सुखिनस्ताम्
सुखिन् [adj]
सुखिनस्ताम्
तद् [pron]
अनुप्राप्य
अनुप्राप् [5. Ā.]
भविष्यथ
भू [1. Ā.]
न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
एवमुक्त्वा महाभागः पाण्डवानां पितामहः । पार्थानामन्त्र्य कुन्तीं च प्रातिष्ठत महातपाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
महाभागः
महाभाग [adj]
पाण्डवानां
पाण्डव [m]
पितामहः
पितामह [m]
पार्थान्
पार्थ [m]
आमन्त्र्य
आमन्त्रय् [Denom. Ā.]
कुन्तीं
कुन्ती [f]
च
च [ind]
प्रातिष्ठत
प्रस्था [1. Ā.]
महातपाः
महत् [adj]
महातपाः
तपस् [n]