Śalyaparva Adhyāya 55
शल्यपर्व • अध्यायः 55
Śalyaparva Adhyāya 55 of the classical Mahābhārata with 45 verses.
Total: 45 Verses
•
Citations: MBh 9.55.1–45
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
ततो वाग्युद्धमभवत्तुमुलं जनमेजय । यत्र दुःखान्वितो राजा धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम् ॥
English Translation
Vaishampayana said "Thus, O Janamejaya, did that terrible battle take place. King Dhritarashtra, in great sorrow, said thus about it.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
तद्
तद् [pron]
अभवद्
भू [1. Ā.]
युद्धं
युद्ध [n]
तुमुलं
तुमुल [adj]
जनमेजय
जनमेजय [m]
यत्र
यत्र [ind]
दुःखान्वितो
दुःख [n]
दुःखान्वितो
अन्वित [adj]
राजा
राजन् [m]
धृतराष्ट्रो
धृतराष्ट्र [m]
ऽब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
इदम्
इदम् [pron]
धिगस्तु खलु मानुष्यं यस्य निष्ठेयमीदृशी । एकादशचमूभर्ता यत्र पुत्रो ममाभिभूः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धिग्
धिक् [ind]
अस्तु
अस् [2. P.]
खलु
खलु [ind]
मानुष्यं
मानुष्य [n]
यस्य
यद् [pron]
निष्ठेयम्
निष्ठा [f]
निष्ठेयम्
इदम् [pron]
ईदृशी
ईदृश [adj]
एकादशचमूभर्ता
एकादशन् [adj]
एकादशचमूभर्ता
चमू [f]
एकादशचमूभर्ता
भर्तृ [m]
यत्र
यत्र [ind]
पुत्रो
पुत्र [m]
आज्ञाप्य सर्वान्नृपतीन्भुक्त्वा चेमां वसुंधराम् । गदामादाय वेगेन पदातिः प्रस्थितो रणम् ॥
English Translation
He had all the kings under his command and had enjoyed the sovereignty of the whole Earth! Alas, he that had been so, was now reduced to a warrior proceeding to battle, on foot, shouldering his mace.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आज्ञाप्य
आज्ञापय् [10. Ā.]
सर्वान्नृपतीन्
सर्व [pron]
सर्वान्नृपतीन्
नृपति [m]
भुक्त्वा
भुज् [6. P.]
चेमां
च [ind]
चेमां
इदम् [pron]
वसुंधराम्
वसुंधरा [f]
गदाम्
गदा [f]
आदाय
आदा [4. Ā.]
वेगेन
वेग [m]
पदातिः
पदाति [m]
प्रस्थितो
प्रस्था [1. Ā.]
रणम्
रण [m]
भूत्वा हि जगतो नाथो ह्यनाथ इव मे सुतः । गदामुद्यम्य यो याति किमन्यद्भागधेयतः ॥
English Translation
My poor son, who had before been the lord of the universe, was now himself without help! Alas, he had, then, to proceed on foot, shouldering his mace! What can it be but Destiny? Alas, O Sanjaya, great was the grief that was felt by my son now! 'Having uttered these words, the king afflicted with great sorrow became silent.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भूत्वा
भू [1. Ā.]
हि
हि [ind]
जगतो
जगन्त् [n]
नाथो
नाथ [m]
ह्यनाथ
हि [ind]
ह्यनाथ
अनाथ [adj]
इव
इव [ind]
मे
मद् [pron]
सुतः
सुत [m]
गदाम्
गदा [f]
उद्यम्य
उद्यम् [6. P.]
यो
यद् [pron]
याति
या [2. Ā.]
किम्
क [pron]
अन्यद्
अन्य [pron]
भागधेयतः
भागधेय [n]
अहो दुःखं महत्प्राप्तं पुत्रेण मम संजय । एवमुक्त्वा स दुःखार्तो विरराम जनाधिपः ॥
English Translation
My poor son, who had before been the lord of the universe, was now himself without help! Alas, he had, then, to proceed on foot, shouldering his mace! What can it be but Destiny? Alas, O Sanjaya, great was the grief that was felt by my son now! 'Having uttered these words, the king afflicted with great sorrow became silent.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहो
अहो [ind]
दुःखं
दुःख [n]
महत्
महत् [adj]
प्राप्तं
प्राप् [1. P.]
पुत्रेण
पुत्र [m]
मम
मद् [pron]
संजय
संजय [m]
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
दुःखार्तो
दुःख [n]
दुःखार्तो
आर्त [adj]
विरराम
विरम् [1. P.]
जनाधिपः
जनाधिप [m]
स मेघनिनदो हर्षाद्विनदन्निव गोवृषः । आजुहाव ततः पार्थं युद्धाय युधि वीर्यवान् ॥
English Translation
Sanjaya said Having a voice deep like a cloud, Duryodhana then roared from joy like a bull. Possessed of great energy, he challenged the son of Pritha to battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
मेघनिनदो
मेघ [m]
मेघनिनदो
निनद [m]
हर्षाद्
हर्ष [m]
विनदन्न्
विनद् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
गोवृषः
गो [mf]
गोवृषः
वृष [m]
आजुहाव
आह्वा [4. Ā.]
ततः
ततस् [ind]
पार्थं
पार्थ [m]
युद्धाय
युद्ध [n]
युधि
युध् [f]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
भीममाह्वयमाने तु कुरुराजे महात्मनि । प्रादुरासन्सुघोराणि रूपाणि विविधान्युत ॥
English Translation
When the great king of the Kurus thus summoned Bhima to the encounter, various awful portents appeared there.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भीमम्
भीम [m]
आह्वयमाने
आह्वा [4. Ā.]
तु
तु [ind]
कुरुराजे
कुरु [m]
कुरुराजे
राज [m]
महात्मनि
महात्मन् [adj]
प्रादुरासन्
प्रादुरस् [2. P.]
सुघोराणि
सु [ind]
सुघोराणि
घोर [adj]
रूपाणि
रूप [n]
विविधान्युत
विविध [adj]
विविधान्युत
उत [ind]
ववुर्वाताः सनिर्घाताः पांसुवर्षं पपात च । बभूवुश्च दिशः सर्वास्तिमिरेण समावृताः ॥
English Translation
Fierce winds began to blow with loud noises at intervals, and a shower of dust fell. All the points of the compass were covered with a thick darkness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ववुर्
वा [2. Ā.]
वाताः
वात [m]
सनिर्घाताः
स [ind]
सनिर्घाताः
निर्घात [m]
पांसुवर्षं
पांसु [m]
पांसुवर्षं
वर्ष [mn]
पपात
पत् [1. Ā.]
च
च [ind]
बभूवुश्च
भू [1. Ā.]
बभूवुश्च
च [ind]
दिशः
दिश् [f]
सर्वास्तिमिरेण
सर्व [pron]
सर्वास्तिमिरेण
तिमिर [n]
समावृताः
समावृ [5. P.]
महास्वनाः सनिर्घातास्तुमुला रोमहर्षणाः । पेतुस्तथोल्काः शतशः स्फोटयन्त्यो नभस्तलम् ॥
English Translation
Thunder-bolts of loud noise dropped on all sides, causing a great confusion and making the very hair to stand on end. Hundreds of meteors fell, with a loud noise from the sky.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महास्वनाः
महत् [adj]
महास्वनाः
स्वन [m]
सनिर्घातास्तुमुला
स [ind]
सनिर्घातास्तुमुला
निर्घात [m]
सनिर्घातास्तुमुला
तुमुल [adj]
रोमहर्षणाः
रोमहर्षण [adj]
पेतुस्तथोल्काः
पत् [1. Ā.]
पेतुस्तथोल्काः
तथा [ind]
पेतुस्तथोल्काः
उल्का [mf]
शतशः
शतशस् [ind]
स्फोटयन्त्यो
स्फोटय् [10. Ā.]
नभस्तलम्
नभस्तल [n]
राहुश्चाग्रसदादित्यमपर्वणि विशां पते । चकम्पे च महाकम्पं पृथिवी सवनद्रुमा ॥
English Translation
Rahu devoured the Sun most untimely, O king! The Earth with her forest and trees shook violently.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राहुश्चाग्रसद्
राहु [m]
राहुश्चाग्रसद्
च [ind]
राहुश्चाग्रसद्
ग्रस् [1. Ā.]
आदित्यम्
आदित्य [m]
अपर्वणि
अपर्वन् [n]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
चकम्पे
कम्प् [1. P.]
च
च [ind]
महाकम्पं
महत् [adj]
महाकम्पं
कम्प [m]
पृथिवी
पृथिवी [f]
सवनद्रुमा
स [ind]
सवनद्रुमा
वन [n]
सवनद्रुमा
द्रुम [m]
रूक्षाश्च वाताः प्रववुर्नीचैः शर्करवर्षिणः । गिरीणां शिखराण्येव न्यपतन्त महीतले ॥
English Translation
Hot winds blew, carrying showers of hard pebbles along the ground. The summits of mountains dropped down on the Earth's surfacc.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रूक्षाश्च
रूक्ष [adj]
रूक्षाश्च
च [ind]
वाताः
वात [m]
प्रववुर्
प्रवा [4. P.]
नीचैः
नीचैस् [ind]
शर्करवर्षिणः
शर्कर [m]
शर्करवर्षिणः
वर्षिन् [adj]
गिरीणां
गिरि [m]
शिखराण्येव
शिखर [mn]
शिखराण्येव
एव [ind]
न्यपतन्त
निपत् [1. Ā.]
महीतले
मही [f]
महीतले
तल [mn]
मृगा बहुविधाकाराः संपतन्ति दिशो दश । दीप्ताः शिवाश्चाप्यनदन्घोररूपाः सुदारुणाः ॥
English Translation
Various Animals were seen to run in various directions. Terrible and fierce jackals, with firing mouths, yelled piteously.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मृगा
मृग [m]
बहुविधाकाराः
बहुविध [adj]
बहुविधाकाराः
आकार [m]
संपतन्ति
सम्पत् [1. Ā.]
दिशो
दिश् [f]
दश
दशन् [adj]
दीप्ताः
दीप् [4. P.]
शिवाश्चाप्यनदन्
शिवा [f]
शिवाश्चाप्यनदन्
च [ind]
शिवाश्चाप्यनदन्
अपि [ind]
शिवाश्चाप्यनदन्
नद् [1. Ā.]
घोररूपाः
घोर [adj]
घोररूपाः
रूप [n]
सुदारुणाः
सु [ind]
सुदारुणाः
दारुण [adj]
निर्घाताश्च महाघोरा बभूवू रोमहर्षणाः । दीप्तायां दिशि राजेन्द्र मृगाश्चाशुभवादिनः ॥
English Translation
Loud and terrific hair-stirring sounds were heard on every side, the four quarters seemed to be on fire, and many animals of ill omen became visible.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निर्घाताश्च
निर्घात [m]
निर्घाताश्च
च [ind]
महाघोरा
महत् [adj]
महाघोरा
घोर [adj]
बभूवू
भू [1. Ā.]
रोमहर्षणाः
रोमहर्षण [adj]
दीप्तायां
दीप् [4. P.]
दिशि
दिश् [f]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
मृगाश्चाशुभवादिनः
मृग [m]
मृगाश्चाशुभवादिनः
च [ind]
मृगाश्चाशुभवादिनः
अशुभ [adj]
मृगाश्चाशुभवादिनः
वादिन् [adj]
उदपानगताश्चापो व्यवर्धन्त समन्ततः । अशरीरा महानादाः श्रूयन्ते स्म तदा नृप ॥
English Translation
The water in the wells on all sides swelled up. Loud sounds came from every side without, O king, none to utter them being visible.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उदपानगताश्चापो
उदपान [mn]
उदपानगताश्चापो
गम् [6. Ā.]
उदपानगताश्चापो
च [ind]
उदपानगताश्चापो
अप् [m]
व्यवर्धन्त
विवृध् [1. Ā.]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
अशरीरा
अशरीर [adj]
महानादाः
महत् [adj]
महानादाः
नाद [m]
श्रूयन्ते
श्रु [4. P.]
स्म
स्म [ind]
तदा
तदा [ind]
नृप
नृप [m]
एवमादीनि दृष्ट्वाथ निमित्तानि वृकोदरः । उवाच भ्रातरं ज्येष्ठं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥
English Translation
Beholding these and other evil omens Vrikodara said to his eldest brother, king
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवमादीनि
एवमादि [adj]
दृष्ट्वाथ
दृश् [6. P.]
दृष्ट्वाथ
अथ [ind]
निमित्तानि
निमित्त [n]
वृकोदरः
वृकोदर [m]
उवाच
वच् [2. P.]
भ्रातरं
भ्रातृ [m]
ज्येष्ठं
ज्येष्ठ [adj]
धर्मराजं
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरम्
युधिष्ठिर [m]
नैष शक्तो रणे जेतुं मन्दात्मा मां सुयोधनः । अद्य क्रोधं विमोक्ष्यामि निगूढं हृदये चिरम् । सुयोधने कौरवेन्द्रे खाण्डवे पावको यथा ॥
English Translation
This wicked Suyodhana is not able to defeat me in battle. I shall to-day vomit that vie, which I have been cherishing for a long time in the recesses of my heart, upon this lord of the Kurus like Arjuna throwing fire upon the forest of Khandava! To-day, O son of Pandu, I shall take out the dart that lies sticking to thy heart!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नैष
न [ind]
नैष
एतद् [pron]
शक्तो
शक् [4. P.]
रणे
रण [m]
जेतुं
जि [9. P.]
मन्दात्मा
मन्द [adj]
मन्दात्मा
आत्मन् [m]
मां
मद् [pron]
सुयोधनः
सुयोधन [m]
अद्य
अद्य [ind]
क्रोधं
क्रोध [m]
विमोक्ष्यामि
विमुच् [6. Ā.]
निगूढं
निगुह् [1. Ā.]
हृदये
हृदय [n]
चिरम्
चिरम् [ind]
सुयोधने
सुयोधन [m]
कौरवेन्द्रे
कौरव [m]
कौरवेन्द्रे
इन्द्र [m]
खाण्डवे
खाण्डव [mn]
पावको
पावक [m]
यथा
यथा [ind]
शल्यमद्योद्धरिष्यामि तव पाण्डव हृच्छयम् । निहत्य गदया पापमिमं कुरुकुलाधमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शल्यम्
शल्य [mn]
अद्योद्धरिष्यामि
अद्य [ind]
अद्योद्धरिष्यामि
उद्धृ [1. Ā.]
तव
त्वद् [pron]
पाण्डव
पाण्डव [m]
हृच्छयम्
हृद् [n]
हृच्छयम्
शय [adj]
निहत्य
निहन् [2. Ā.]
गदया
गदा [f]
पापम्
पाप [adj]
इमं
इदम् [pron]
कुरुकुलाधमम्
कुरु [m]
कुरुकुलाधमम्
कुल [n]
कुरुकुलाधमम्
अधम [adj]
अद्य कीर्तिमयीं मालां प्रतिमोक्ष्याम्यहं त्वयि । हत्वेमं पापकर्माणं गदया रणमूर्धनि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अद्य
अद्य [ind]
कीर्तिमयीं
कीर्ति [f]
कीर्तिमयीं
मय [adj]
मालां
माला [f]
प्रतिमोक्ष्याम्यहं
प्रतिमुच् [6. Ā.]
प्रतिमोक्ष्याम्यहं
मद् [pron]
त्वयि
त्वद् [pron]
हत्वेमं
हन् [6. P.]
हत्वेमं
इदम् [pron]
पापकर्माणं
पाप [adj]
पापकर्माणं
कर्मन् [n]
गदया
गदा [f]
रणमूर्धनि
रण [m]
रणमूर्धनि
मूर्धन् [m]
अद्यास्य शतधा देहं भिनद्मि गदयानया । नायं प्रवेष्टा नगरं पुनर्वारणसाह्वयम् ॥
English Translation
Killing this sinful person with my mace on the field of battle, I shall to-day, with this very mace of mine, break his body into a hundred pieces! He shall not have again to enter the city of Hastinapur!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अद्यास्य
अद्य [ind]
अद्यास्य
इदम् [pron]
शतधा
शतधा [ind]
देहं
देह [mn]
भिनद्मि
भिद् [6. P.]
गदयानया
गदा [f]
गदयानया
इदम् [pron]
नायं
न [ind]
नायं
इदम् [pron]
प्रवेष्टा
प्रविश् [4. P.]
नगरं
नगर [mn]
पुनर्
पुनर् [ind]
वारणसाह्वयम्
वारणसाह्वय [n]
सर्पोत्सर्गस्य शयने विषदानस्य भोजने । प्रमाणकोट्यां पातस्य दाहस्य जतुवेश्मनि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्पोत्सर्गस्य
सर्प [m]
सर्पोत्सर्गस्य
उत्सर्ग [m]
शयने
शयन [n]
विषदानस्य
विष [n]
विषदानस्य
दान [n]
भोजने
भोजन [n]
प्रमाणकोट्यां
प्रमाणकोटि [f]
पातस्य
पात [m]
दाहस्य
दाह [m]
जतुवेश्मनि
जतु [mn]
जतुवेश्मनि
वेश्मन् [n]
सभायामवहासस्य सर्वस्वहरणस्य च । वर्षमज्ञातवासस्य वनवासस्य चानघ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सभायाम्
सभा [f]
अवहासस्य
अवहास [m]
सर्वस्वहरणस्य
सर्व [pron]
सर्वस्वहरणस्य
स्व [n]
सर्वस्वहरणस्य
हरण [n]
च
च [ind]
वर्षम्
वर्ष [mn]
अज्ञातवासस्य
अज्ञात [adj]
अज्ञातवासस्य
वास [m]
वनवासस्य
वन [n]
वनवासस्य
वास [m]
चानघ
च [ind]
चानघ
अनघ [adj]
अद्यान्तमेषां दुःखानां गन्ता भरतसत्तम । एकाह्ना विनिहत्येमं भविष्याम्यात्मनोऽनृणः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अद्यान्तम्
अद्य [ind]
अद्यान्तम्
अन्त [m]
एषां
इदम् [pron]
दुःखानां
दुःख [n]
गन्ता
गम् [6. Ā.]
भरतसत्तम
भरत [m]
भरतसत्तम
सत्तम [adj]
एकाह्ना
एक [pron]
एकाह्ना
अहर् [n]
विनिहत्येमं
विनिहन् [2. P.]
विनिहत्येमं
इदम् [pron]
भविष्याम्यात्मनो
भू [1. Ā.]
भविष्याम्यात्मनो
आत्मन् [m]
ऽनृणः
अनृण [adj]
अद्यायुर्धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेरकृतात्मनः । समाप्तं भरतश्रेष्ठ मातापित्रोश्च दर्शनम् ॥
English Translation
To-day the lease of life, of this wicked son of Dhritarashtra, of impure soul, has reached its end, O Bharata's chief. After this day he shall not again look at his father and mother!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अद्यायुर्
अद्य [ind]
अद्यायुर्
आयुस् [n]
धार्तराष्ट्रस्य
धार्तराष्ट्र [m]
दुर्मतेर्
दुर्मति [adj]
अकृतात्मनः
अकृतात्मन् [adj]
समाप्तं
समाप् [5. Ā.]
भरतश्रेष्ठ
भरत [m]
भरतश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
मातापित्रोश्च
माता [f]
मातापित्रोश्च
पितृ [m]
मातापित्रोश्च
च [ind]
दर्शनम्
दर्शन [n]
अद्यायं कुरुराजस्य शंतनोः कुलपांसनः । प्राणाञ्श्रियं च राज्यं च त्यक्त्वा शेष्यति भूतले ॥
English Translation
To-day this disgrace of Shantanu's race shall sleep on the naked Earth, his life, his prosperity, and his kingdom gone!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अद्यायं
अद्य [ind]
अद्यायं
इदम् [pron]
कुरुराजस्य
कुरु [m]
कुरुराजस्य
राज [m]
शंतनोः
शंतनु [m]
कुलपांसनः
कुल [n]
कुलपांसनः
पांसन [adj]
प्राणाञ्
प्राण [m]
श्रियं
श्री [f]
च
च [ind]
राज्यं
राज्य [n]
च
च [ind]
त्यक्त्वा
त्यज् [1. Ā.]
शेष्यति
शी [1. Ā.]
भूतले
भू [f]
भूतले
तल [mn]
राजा च धृतराष्ट्रोऽद्य श्रुत्वा पुत्रं मया हतम् । स्मरिष्यत्यशुभं कर्म यत्तच्छकुनिबुद्धिजम् ॥
English Translation
Hearing of the fall of his son to-day, king Dhritarashtra also shall recollect all those evil acts that were the creations of Shakuni!'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजा
राजन् [m]
च
च [ind]
धृतराष्ट्रो
धृतराष्ट्र [m]
ऽद्य
अद्य [ind]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
पुत्रं
पुत्र [m]
मया
मद् [pron]
हतम्
हन् [6. P.]
स्मरिष्यत्यशुभं
स्मृ [1. Ā.]
स्मरिष्यत्यशुभं
अशुभ [adj]
कर्म
कर्मन् [n]
यत्
यद् [pron]
तच्छकुनिबुद्धिजम्
तद् [pron]
तच्छकुनिबुद्धिजम्
शकुनि [m]
तच्छकुनिबुद्धिजम्
बुद्धि [f]
तच्छकुनिबुद्धिजम्
ज [adj]
इत्युक्त्वा राजशार्दूल गदामादाय वीर्यवान् । अवातिष्ठत युद्धाय शक्रो वृत्रमिवाह्वयन् ॥
English Translation
Having said these words, ( foremost of kings, the highly energetic, Vrikodara armed with mace, stood for fight, like Shakra challenging the Asura Vritra.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
दुर्योधनो
दुर्योधन [m]
राजा
राजन् [m]
गदाम्
गदा [f]
आदाय
आदा [4. Ā.]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
अवातिष्ठत
अवस्था [1. Ā.]
युद्धाय
युद्ध [n]
शक्रो
शक्र [m]
वृत्रम्
वृत्र [m]
इवाह्वयन्
इव [ind]
इवाह्वयन्
आह्वा [4. Ā.]
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासमिव शृङ्गिणम् । भीमसेनः पुनः क्रुद्धो दुर्योधनमुवाच ह ॥
English Translation
Seeing Duryodhana also standing with uplifted mace like mount Kailasa, Bhimasena, worked up with ire, once more addressed him, saying— 'Remember that misdeed of yourself and king Dhritarashtra that occurred at Varnavata!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
उद्यतगदं
उद्यम् [6. P.]
उद्यतगदं
गदा [f]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
कैलासम्
कैलास [m]
इव
इव [ind]
शृङ्गिणम्
शृङ्गिन् [mfn]
भीमसेनः
भीमसेन [m]
पुनः
पुनर् [ind]
क्रुद्धो
क्रुध् [4. Ā.]
दुर्योधनम्
दुर्योधन [m]
उवाच
वच् [2. P.]
ह
ह [ind]
राज्ञश्च धृतराष्ट्रस्य तथा त्वमपि चात्मनः । स्मर तद्दुष्कृतं कर्म यद्वृत्तं वारणावते ॥
English Translation
Seeing Duryodhana also standing with uplifted mace like mount Kailasa, Bhimasena, worked up with ire, once more addressed him, saying— 'Remember that misdeed of yourself and king Dhritarashtra that occurred at Varnavata!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राज्ञश्च
राजन् [m]
राज्ञश्च
च [ind]
धृतराष्ट्रस्य
धृतराष्ट्र [m]
तथा
तथा [ind]
त्वम्
त्वद् [pron]
अपि
अपि [ind]
चात्मनः
च [ind]
चात्मनः
आत्मन् [m]
स्मर
स्मृ [1. Ā.]
तद्
तद् [pron]
दुष्कृतं
दुष्कृत [adj]
कर्म
कर्मन् [n]
यद्
यद् [pron]
वृत्तं
वृत् [3. P.]
वारणावते
वारणावत [n]
द्रौपदी च परिक्लिष्टा सभायां यद्रजस्वला । द्यूते च वञ्चितो राजा यत्त्वया सौबलेन च ॥
English Translation
Remember the ill-treatment of Draupadi, while in her season, in the midst of the assembly! Remember how yourself and Subala's son deprived the king at dice.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्रौपदी
द्रौपदी [f]
च
च [ind]
परिक्लिष्टा
परिक्लिश् [9. P.]
सभायां
सभा [f]
यद्
यत् [ind]
रजस्वला
रजस्वला [f]
द्यूते
द्यूत [n]
च
च [ind]
वञ्चितो
वञ्चय् [10. Ā.]
राजा
राजन् [m]
यत्
यत् [ind]
त्वया
त्वद् [pron]
सौबलेन
सौबल [m]
च
च [ind]