Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 4 (Kiṣkindhākāṇḍa) • Sarga 27

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 27

किष्किन्धाकाण्डम् • सर्गः 27

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 27 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 46 verses.

Total: 46 Verses • Citations: VR 4.27.1–46 • 175 Lexicon Terms • Page 2 of 2 (Verses 16 shown)
VR 4.27.31 उपजातिः
नीलेषु नीला नववारिपूर्णा; मेघेषु मेघाः प्रविभान्ति सक्ताः । दवाग्निदग्धेषु दवाग्निदग्धाः; शैलेषु शैला इव बद्धमूलाः ॥
nīleṣu nīlā navavāripūrṇā; megheṣu meghāḥ pravibhānti saktāḥ | davāgnidagdheṣu davāgnidagdhāḥ; śaileṣu śailā iva baddhamūlāḥ ||
English Translation
Clouds, big with new waters coming in, contact with violet ones are appearing as such; and sometimes, touching the hills brunt by forest-fire, are appearing like deep-rooted hills.
VR 4.27.32 उपजातिः
मत्ता गजेन्द्रा मुदिता गवेन्द्रा; वनेषु विश्रान्ततरा मृगेन्द्राः । रम्या नगेन्द्रा निभृता नगेन्द्राः; प्रक्रीडितो वारिधरैः सुरेन्द्रः ॥
mattā gajendrā muditā gavendrā; vaneṣu viśrāntatarā mṛgendrāḥ | ramyā nagendrā nibhṛtā nagendrāḥ; prakrīḍito vāridharaiḥ surendraḥ ||
English Translation
(In this season) the elephants are infuriated, the bulls are delighted, the lions have grown more powerful, the hills are charming-the kings are devoid of all active pursuits, are the Lord of celestials is engaged in sport with clouds.
VR 4.27.33 अनुष्टुप्
वृत्ता यात्रा नरेन्द्राणां सेना प्रतिनिवर्तते । वैराणि चैव मार्गाश्च सलिलेन समीकृताः ॥
vṛttā yātrā narendrāṇāṃ senā pratinivartate | vairāṇi caiva mārgāśca salilena samīkṛtāḥ ||
English Translation
The royal marches are all stopped, and the soldiers, who have already marched are waiting in the way-hostility and wayfares have been equally blockaded by water.
VR 4.27.34 अनुष्टुप्
मासि प्रौष्ठपदे ब्रह्म ब्राह्मणानां विवक्षताम् । अयमध्यायसमयः सामगानामुपस्थितः ॥
māsi prauṣṭhapade brahma brāhmaṇānāṃ vivakṣatām | ayamadhyāyasamayaḥ sāmagānāmupasthitaḥ ||
English Translation
This month of Bhādra is the time of studying for those Brahmins, who chant Sāma Vedas.
VR 4.27.35 अनुष्टुप्
निवृत्तकर्मायतनो नूनं संचितसंचयः । आषाढीमभ्युपगतो भरतः कोषकाधिपः ॥
nivṛttakarmāyatano nūnaṃ saṃcitasaṃcayaḥ | āṣāḍhīmabhyupagato bharataḥ koṣakādhipaḥ ||
English Translation
Having roofed all his houses and stored up his food, Bharata, the king of Kosala has set upon the performance of Așara sacrifices.
VR 4.27.36 अनुष्टुप्
नूनमापूर्यमाणायाः सरय्वा वधते रयः । मां समीक्ष्य समायान्तमयोध्याया इव स्वनः ॥
nūnamāpūryamāṇāyāḥ sarayvā vadhate rayaḥ | māṃ samīkṣya samāyāntamayodhyāyā iva svanaḥ ||
English Translation
The river Saraju is now brimful with water. Seeing me return as if Ayodhyā herself is making a delightful noise.
VR 4.27.37 अनुष्टुप्
इमाः स्फीतगुणा वर्षाः सुग्रीवः सुखमश्नुते । विजितारिः सदारश्च राज्ये महति च स्थितः ॥
imāḥ sphītaguṇā varṣāḥ sugrīvaḥ sukhamaśnute | vijitāriḥ sadāraśca rājye mahati ca sthitaḥ ||
English Translation
Clearly manifest are now all the signs of the rainy season and Sugrīva, rid of his enemies, established on the vast kingdom, and regaining his wives, has attained to best felicity.
VR 4.27.38 अनुष्टुप्
अहं तु हृतदारश्च राज्याच्च महतश्च्युतः । नदीकूलमिव क्लिन्नमवसीदामि लक्ष्मण ॥
ahaṃ tu hṛtadāraśca rājyācca mahataścyutaḥ | nadīkūlamiva klinnamavasīdāmi lakṣmaṇa ||
English Translation
And I am, O Laksmana, waning every day like to the banks of a river, being separated from my spouse and deprived of my vast kingdom.
VR 4.27.39 अनुष्टुप्
शोकश्च मम विस्तीर्णो वर्षाश्च भृशदुर्गमाः । रावणश्च महाञ्शत्रुरपारं प्रतिभाति मे ॥
śokaśca mama vistīrṇo varṣāśca bhṛśadurgamāḥ | rāvaṇaśca mahāñśatrurapāraṃ pratibhāti me ||
English Translation
Immense is my grief, inaccessible is this rainy season and mighty is my enemy, Ravana; methinks it is impossible for me to bring about the discomfiture of my foe.
VR 4.27.40 अनुष्टुप्
अयात्रां चैव दृष्ट्वेमां मार्गांश्च भृशदुर्गमान् । प्रणते चैव सुग्रीवे न मया किंचिदीरितम् ॥
ayātrāṃ caiva dṛṣṭvemāṃ mārgāṃśca bhṛśadurgamān | praṇate caiva sugrīve na mayā kiṃcidīritam ||
English Translation
Owing to the unfitness of the season (for marching against my foe) and the wayfares being inaccessible, I cannot possibly request Sugrīva (to march) although he is prepared to abide by my mandate.
VR 4.27.41 अनुष्टुप्
अपि चातिपरिक्लिष्टं चिराद्दारैः समागतम् । आत्मकार्यगरीयस्त्वाद्वक्तुं नेच्छामि वानरम् ॥
api cātiparikliṣṭaṃ cirāddāraiḥ samāgatam | ātmakāryagarīyastvādvaktuṃ necchāmi vānaram ||
English Translation
Moreover after a good deal of affliction he has regained his wives, and my service is of very great difficulty; so I do not wish to request that monkey-chief now.
VR 4.27.42 अनुष्टुप्
स्वयमेव हि विश्रम्य ज्ञात्वा कालमुपागतम् । उपकारं च सुग्रीवो वेत्स्यते नात्र संशयः ॥
svayameva hi viśramya jñātvā kālamupāgatam | upakāraṃ ca sugrīvo vetsyate nātra saṃśayaḥ ||
English Translation
Forsooth, shall Sugrīva think of the benefits (he has received from me) after enjoying rest for sometime, when the time for action shall arrive.
VR 4.27.43 अनुष्टुप्
तस्मात्कालप्रतीक्षोऽहं स्थितोऽस्मि शुभलक्षण । सुग्रीवस्य नदीनां च प्रसादमनुपालयन् ॥
tasmātkālapratīkṣo'haṃ sthito'smi śubhalakṣaṇa | sugrīvasya nadīnāṃ ca prasādamanupālayan ||
English Translation
I shall live here, awaiting the autumn and abiding by your words and awaiting as well Sugrīva's pleasure and the clear currents of the rivers.
VR 4.27.44 अनुष्टुप्
उपकारेण वीरो हि प्रतिकारेण युज्यते । अकृतज्ञोऽप्रतिकृतो हन्ति सत्त्ववतां मनः ॥
upakāreṇa vīro hi pratikāreṇa yujyate | akṛtajño'pratikṛto hanti sattvavatāṃ manaḥ ||
English Translation
Heroes receiving benefits, do always return them. The ungrateful lose the good wishes of the great ones.
VR 4.27.45 वंशस्थम्
अथैवमुक्तः प्रणिधाय लक्ष्मणः; कृताञ्जलिस्तत्प्रतिपूज्य भाषितम् । उवाच रामं स्वभिराम दर्शनं; प्रदर्शयन्दर्शनमात्मनः शुभम् ॥
athaivamuktaḥ praṇidhāya lakṣmaṇaḥ; kṛtāñjalistatpratipūjya bhāṣitam | uvāca rāmaṃ svabhirāma darśanaṃ; pradarśayandarśanamātmanaḥ śubham ||
English Translation
Heroes receiving favours always return them; the ungrateful lose the friendship of the welcoming them therefore, Laksmana, with folded hands, spoke to Rāma of graceful appearance, displaying his own intelligence,
VR 4.27.46 वंशस्थम्
यथोक्तमेतत्तव सर्वमीप्सितं; नरेन्द्र कर्ता नचिराद्धरीश्वरः । शरत्प्रतीक्षः क्षमतामिमं भवा;ञ्जलप्रपातं रिपुनिग्रहे धृतः ॥
yathoktametattava sarvamīpsitaṃ; narendra kartā nacirāddharīśvaraḥ | śaratpratīkṣaḥ kṣamatāmimaṃ bhavā;ñjalaprapātaṃ ripunigrahe dhṛtaḥ ||
English Translation
O lord of men, I fully approve of all you had said. The monkey-chief shall soon engage in our service. Resolved on the destruction of your enemy, do you spend here this rainy season awaiting the autumn.
← Previous (Ch. 284) Full Table of Contents Next (Ch. 286) →