तन्वङ्गयास्त्वमिति प्रमोदविशदं नास्तीति खेदालसं चक्षुर्द्वारपथावतारिणि जने व्यापारयन्त्या मुहुः।
हर्षार्तिप्रभवप्रतिक्षणभवस्वेदाम्बुदाहज्वरे बाष्पाम्भःकणिकाः पयोधरतटे पुष्यन्ति शुष्यन्ति च॥ ११७॥
९. नायकस्यानुमितं यथा—(शाकु. २.२)
स्निग्धं वीक्षितमन्यतोऽपि नयने यत्प्रेरयन्त्या तया यातं यच्च नितम्बयोर्गुरुतया मन्दं विलासादिव। मा गा इत्युपरुद्धया यदपि सा सासूयमुक्ता सखी सर्वं तत् किल मत्परायणमहो कामी स्वतां पश्यति॥ ११८॥
एवं नायकविषये सख्यादीनां दृष्टं यथा—(मामा. १.३५)
मा मूमुहत् खलु भवन्तमनन्यजन्मा मा ते मलीमसविकाराघना मतिर्भूत्।
इत्यादि नन्विह निरर्थकमेव यस्मिन् कामश्च जृम्भितगुणो नवयौवनं च॥ ११९॥
१०. श्रुतं यथा—(मामा. ३.१२)
धत्ते चक्षुर्मुकुलिनि रणत्कोकिले बालचूते मार्गे गात्रं क्षिपति वकुलामोदगर्भस्य वायोः।
भा(दा)वप्रेम्णा सरसबिसिनीपत्रमात्रोत्तरीय— स्ताम्यन्मूर्तिः श्रयति बहुशो मृत्यवे चन्द्रपादान्॥ १२०॥
११. अनुमितं यथा—(मामा. ३. ९)
यदिन्दावानन्दं प्रणयिनि जने वा न भजते व्यनक्त्यन्तस्तापं तदयमतिधीरोऽपि विषमम्।
प्रियङ्गुश्यामाङ्गप्रकृतिरपि चापाण्डु मधुरं वपुः क्षामं क्षामं वहति रमणीयश्च भवति॥ १२१॥
१२. नायिकातो नायकस्य श्रुतं यथा—(शाकु. ३.१३)
तुह/तुज्झ ण आणे हिअअं मह अण मअणो दिवा वि रत्तिं वि।
णिग्घिण तवेइ बलिअं तुइ जुत्तमणोरहं हिअअं॥ १२२॥
(तव न जाने हृदयं मम पुनः मदनो दिवापि रात्रिमपि।
निर्घृण! तपति बलीयः त्वयि युक्तमनोरथं हृदयम्॥)
१३. नायकतो नायिकाया यथा—(शाकु. ३.१४)
तपति तनुगात्रि मदनस्त्वामनिशं मां पुनर्दहत्येव।
ग्लपयति यथा शाशाङ्कं न तथा हि कुमुद्वतीं दिवसः॥ १२३॥
इत्यादि
१४. नायकस्य स्वानुभूतं यथा—(शाकु. ३.१०)
इदमशिशिरैरन्तस्तापाद् विवर्णमणीकृतं निशि निशि भुजन्यस्तापाङ्गप्रवर्तिभिरश्रुभिः।
अनतिलुलितज्याघाताङ्कं मुहुर्मणिबन्धनात् कनकवलयं स्रस्तं स्रस्तं मया प्रतिसार्यते॥ १२४॥
१५. अन्येन दृष्टं यथा—(मामा. ५.५)
कुवलयदलश्यामोऽप्यङ्गं दधत् परिधूसरं ललितविकटन्यासः श्रीमन्मृगाङ्कनिभाननः।
रहसि विनयं वामो यस्य प्रकाशितसाहसः प्रविगलदसृक्पङ्कः पाणिर्ललन्नरजाङ्गलः॥ १२५॥
(४४. अवधानम्)
सखीदूतीनायकानां देशकालकार्यपात्रभेदाद् अवधानप्रपञ्चः। तत्र —