वत्सच्छद्मा पुनर्वत्सस्स एवालिङ्ग्यते मया॥ ९६॥
(२.६) वैषयिकी पुनः पञ्चधा। तत्र—
शब्दे जाता यथा—(उराच. ५.१७)
एते ते कुहरेषु गद्गदनद्गोदावरीवारयो मेघालिङ्गिततुङ्गनीलशिखराः क्षीणीभृतो दक्षिणाः।
अन्योन्यप्रतिघातसंकुलदलत्कल्लोलकोलाहलै— रुतालास्त इमे गभीरपयसः पुण्याः सरित्सङ्गमाः॥ ९७॥
अनुबन्धिनी यथा—
नाधन्यैः क्षणदाविराममधुराः किञ्चिद्विनिद्रालस— श्रोत्रैकव्रमुग्धचारणवधूदन्तच्छादायासिनः ।
श्रूयन्ते मृदुपीतवक्त्रमरुतः पौराणरीतिक्रम— व्यालोलाङ्गुलिरुद्धमुक्तसुषिरश्रोणीरवा वेणवः॥ ९८॥
प्रकृष्टा यथा—
अव्यात् स्वर्लोकचूडामणिपटलशिखाश्रेणिशोणीकृताङ्घ्रौ क्षोणीभारं विनेतुं जठरजुषि जगद्बान्धवे देवकी वः।
राज्ञामुद्दामदोष्णां रणशिरसि लसत्कीकसच्छेदभीमाः शस्त्राणां क्वाणकाराः प्रतिहितगुरवो यच्छ्रुते/र्दोहदो/नोऽभूत्॥ ९९॥
संपृक्ता यथा—(उराच. ६.१७)
अथ कोऽयमिन्द्रमणिमेचकच्छविर्ध्वनिनैव बद्धपुलकं करोति माम्।
नवनीलनीरधरधीरगर्जितक्षणलब्धकुट्मलकदम्बदन्तुरम्॥ १००॥
अनुगामिनी यथा—(मामा. ६.४)
अस्माकमेकपद एव मरुद्विकीर्णजीमूतजालरसितानुकृतिर्निनादः।
गम्भीरमङ्गलमृदङ्गसहस्रजन्मा शब्दान्तरग्रहणशक्तिमपाकरोति॥ १०१॥
स्पर्शे जाता यथा—(कुसं. १.१५)
भागीरथीनिर्झरशीकराणां वोढा मुहुः कम्पितदेवदारुः।
यद्वायुरन्विष्टमृगैः किरातैरासेव्यते भिन्नशिखण्डिबर्हः॥ १०२॥
अनुबन्धिनी यथा—(माघ. १३.१६)
इह/भ—तुङ्गकुम्भघटितेतरेतरस्तनभारदूरविनिवारितोदरम्/राः।
परिफुल्लेगण्डफलकाः परस्परं परिरेभिरे कुकुरकौरवस्त्रियः॥ १०३॥
प्रकृष्टा यथा—(उराच. ६.८)
दिनकरकुलचन्द्र चन्द्रकेतो ! सरभसमेहि दृढं परिष्वजे त्वाम्।
तुहिनशकलशीतलैस्तवाङ्गैः शममुपयातु ममापि चित्तदाहः॥ १०४॥
संपृक्ता यथा—(मामा. ९.३८)
तदेतदसितोल्लसद्द्युति शरीरमस्मिन्नभू— न्ममापि दृढपीडनैरपि न तृप्तिरालिङ्गनैः।
यदुल्लसितविभ्रमाञ्चितनिपीतवत्यः पुरा नवप्रणयविभ्रमाकुलितमालतीदृष्टयः ॥ १०५॥
अनुगामिनी यथा—(शाकु. ४.११)