(शकुन्तलां विलोक्य) हला अनयाभ्युपपत्त्या सूचिता ते भर्तुर्गेहेऽनुभवितव्या राजलक्ष्मीः ।
(शकुन्तला व्रीडां रूपयति)
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
प्रथम
गौतम एह्येहि ।अभिषेकोत्तीर्णाय काश्यपाय वनस्पतिसेवां निवेदयावः ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
द्वितीयः
तथा ।
(इति निष्क्रान्तौ)
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
सख्यौ
अये अनुपयुक्तभूषणोऽयं जनः । चित्रकर्मपरिचयेनाङ्गेषु त आभरणविनियोगं कुर्वः ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
शकु
जाने वां नैपुनम् ।
(उभे नाट्येनालंक्रुतः)
(ततः प्रविशति स्नानोत्तीर्णः काश्यपः)।
काश्यह
यास्यत्यद्य शकुन्तलेति हृदयं संस्पृष्टमुत्कण्ठया कण्ठः स्तम्भितबाष्पवृत्तिकलुषश्चिन्ताजडं दर्शनम् । वैक्लव्यं मम तावदीदृशमिदं स्नेहादरण्यौकसः पीड्यन्ते गृहिणः कथं नु तनयाविश्लेषदुःखैर्नवैः ॥
(इति परिक्रामनि)
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
सख्यौ
हला शकुन्तले अवसितमण्डनासि । परिधत्स्व सांप्रतं क्षौमयुगलम् ।
(शकुन्तलोत्थाय परिधत्ते)
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
गौतमी
जाते एष ते आनन्दपरिवाहिणा चक्षुषा परिष्वजमान इव गुरुरुपस्थितः ।आचारं तावत्प्रतिपद्यस्व ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
शकु
(सव्रीडम्) तात वन्दे ।
काश्यप वत्से । ययातेरिव शर्मिष्ठा भर्तुर्बहुमता भव । सुतं त्वमपि संराजं सेव पूरुमवाप्नुहि ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
गौतमी
भगवान्वरः खल्वेषः । नाशीः ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
काश्यप
वत्से इतः सद्यो हुतानग्नीन्प्रदक्षिणीकुरुष्व ।
(सर्वे परिक्रामन्ति)
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
काश्यप
(ऋक्छन्दसाशास्ते)
अमी वेदिं परितः कॢप्तधिष्ण्याः समिद्वन्तः प्रान्तसंस्तीर्णदर्भाः ।अपघ्नन्तो दुरितं हव्यगन्धैर्वैतानास्त्वां बह्नयः पावयन्तु ॥
प्रतिष्ठस्वेदानीम् । (सदृष्टिक्षेपम्) क्व ते शार्ङ्गरवमिश्राः । (प्रविश्य)
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
शिष्य
भगवन्निमे स्मः ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
काश्यप
भगिन्यास्ते मार्गमादेशय ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
शार्ङ्गरव
इत इतो भवती । (सर्वे परिक्रामन्ति)
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
काश्यप
भो भोः संनिहितास्तपोवनतरवः ।
पातुं न प्रथमं व्यवस्यति जलं युष्मास्वपीतेषु या नादत्ते प्रियमण्डना अपि भवतां स्नेहेन या पल्लवम् ।आद्ये वः कुसुमप्रसूतिसमये यस्या भवत्युत्सवः सेयं याति शकुन्तला पतिगृहं सर्वैरनुज्ञायताम् ॥
(कोकिलरवं सूचयित्वा)
अनुमतगमना शकुन्तला तरुभिरयं वनवासबन्धुभिः । परिभृतविरुतं कलं यथा प्रतिवचनीकृतमेभिरीदृशम् ॥