Āśramavāsikaparva Adhyāya 20
आश्रमवासिकपर्व • अध्यायः 20
Āśramavāsikaparva Adhyāya 20 of the classical Mahābhārata with 18 verses.
Total: 18 Verses
•
Citations: MBh 15.20.1–18
•
250 Lexicon Terms
विदुरेणैवमुक्तस्तु धृतराष्ट्रो जनाधिपः । प्रीतिमानभवद्राजा राज्ञो जिष्णोश्च कर्मणा ॥
English Translation
Thus accosted by Vidura, king, Dhritarashtra became highly please, O monarch, with the act of Yudhishthira and Jishnu.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विदुरेणैवम्
विदुर [m]
विदुरेणैवम्
एवम् [ind]
उक्तस्तु
वच् [2. P.]
उक्तस्तु
तु [ind]
धृतराष्ट्रो
धृतराष्ट्र [m]
जनाधिपः
जनाधिप [m]
प्रीतिमान्
प्रीतिमत् [adj]
अभवद्
भू [1. Ā.]
राजा
राजन् [m]
धृतराष्ट्रो
धृतराष्ट्र [m]
ऽम्बिकासुतः
अम्बिकासुत [m]
ततोऽभिरूपान्भीष्माय ब्राह्मणानृषिसत्तमान् । पुत्रार्थे सुहृदां चैव स समीक्ष्य सहस्रशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽभिरूपान्
अभिरूप [adj]
भीष्माय
भीष्म [m]
ब्राह्मणान्
ब्राह्मण [m]
ऋषिसत्तमान्
ऋषि [m]
ऋषिसत्तमान्
सत्तम [adj]
पुत्रार्थे
पुत्र [m]
पुत्रार्थे
अर्थ [mn]
सुहृदां
सुहृद् [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
स
तद् [pron]
समीक्ष्य
समीक्ष् [1. Ā.]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
कारयित्वान्नपानानि यानान्याच्छादनानि च । सुवर्णमणिरत्नानि दासीदासपरिच्छदान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कारयित्वान्नपानानि
कारय् [10. Ā.]
कारयित्वान्नपानानि
अन्न [n]
कारयित्वान्नपानानि
पान [n]
यानान्याच्छादनानि
यान [n]
यानान्याच्छादनानि
आच्छादन [n]
च
च [ind]
सुवर्णमणिरत्नानि
सुवर्ण [n]
सुवर्णमणिरत्नानि
मणि [m]
सुवर्णमणिरत्नानि
रत्न [mn]
दासीदासपरिच्छदान्
दासी [f]
दासीदासपरिच्छदान्
दास [m]
दासीदासपरिच्छदान्
परिच्छद [m]
कम्बलाजिनरत्नानि ग्रामान्क्षेत्रानजाविकम् । अलंकारान्गजानश्वान्कन्याश्चैव वरस्त्रियः । आदिश्यादिश्य विप्रेभ्यो ददौ स नृपसत्तमः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कम्बलाजिनरत्नानि
कम्बल [mn]
कम्बलाजिनरत्नानि
अजिन [n]
कम्बलाजिनरत्नानि
रत्न [mn]
ग्रामान्
ग्राम [mn]
क्षेत्रान्
क्षेत्र [mn]
अजाविकम्
अजाविक [n]
अलंकारान्
अलंकार [m]
गजान्
गज [m]
अश्वान्
अश्व [m]
कन्याश्चैव
कन्या [f]
कन्याश्चैव
च [ind]
कन्याश्चैव
एव [ind]
वरस्त्रियः
वर [adj]
वरस्त्रियः
स्त्री [f]
आदिश्यादिश्य
आदिश् [6. Ā.]
आदिश्यादिश्य
आदिश् [6. Ā.]
विप्रेभ्यो
विप्र [m]
ददौ
दा [1. Ā.]
स
तद् [pron]
नृपसत्तमः
नृप [m]
नृपसत्तमः
सत्तम [adj]
द्रोणं संकीर्त्य भीष्मं च सोमदत्तं च बाह्लिकम् । दुर्योधनं च राजानं पुत्रांश्चैव पृथक्पृथक् । जयद्रथपुरोगांश्च सुहृदश्चैव सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्रोणं
द्रोण [m]
संकीर्त्य
संकीर्तय् [10. P.]
भीष्मं
भीष्म [m]
च
च [ind]
सोमदत्तं
सोमदत्त [m]
च
च [ind]
बाह्लिकम्
बाह्लिक [m]
दुर्योधनं
दुर्योधन [m]
च
च [ind]
राजानं
राजन् [m]
पुत्रांश्चैव
पुत्र [m]
पुत्रांश्चैव
च [ind]
पुत्रांश्चैव
एव [ind]
पृथक्
पृथक् [ind]
पृथक्
पृथक् [ind]
जयद्रथपुरोगांश्च
जयद्रथ [m]
जयद्रथपुरोगांश्च
पुरोग [adj]
जयद्रथपुरोगांश्च
च [ind]
सुहृदश्चैव
सुहृद् [m]
सुहृदश्चैव
च [ind]
सुहृदश्चैव
एव [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
स श्राद्धयज्ञो ववृधे बहुगोधनदक्षिणः । अनेकधनरत्नौघो युधिष्ठिरमते तदा ॥
English Translation
With the approval of Yudhishthira, that, Shraddha-sacrifice became marked by large gifts of wealth and profuse presents of jewels and gems and other kinds of riches.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
श्राद्धयज्ञो
श्राद्ध [n]
श्राद्धयज्ञो
यज्ञ [m]
ववृधे
वृध् [6. P.]
बहुगोधनदक्षिणः
बहु [adj]
बहुगोधनदक्षिणः
गो [mf]
बहुगोधनदक्षिणः
धन [n]
बहुगोधनदक्षिणः
दक्षिणा [f]
अनेकधनरत्नौघो
अनेक [adj]
अनेकधनरत्नौघो
धन [n]
अनेकधनरत्नौघो
रत्न [mn]
अनेकधनरत्नौघो
ओघ [m]
युधिष्ठिरमते
युधिष्ठिर [m]
युधिष्ठिरमते
मत [n]
तदा
तदा [ind]
अनिशं यत्र पुरुषा गणका लेखकास्तथा । युधिष्ठिरस्य वचनात्तदापृच्छन्ति तं नृपम् ॥
English Translation
Teller sand scribes on that occasion, under the orders of Yudhishthira, ceaselessiy asked the old king, Do you command, O king, what gifts should be made to these, All things are ready here-As soon as the king spoke, they gave away what he directed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनिशं
अनिशम् [ind]
यत्र
यत्र [ind]
पुरुषा
पुरुष [m]
गणका
गणक [m]
लेखकास्तथा
लेखक [m]
लेखकास्तथा
तथा [ind]
युधिष्ठिरस्य
युधिष्ठिर [m]
वचनात्
वचन [n]
तद्
तद् [pron]
आपृच्छन्ति
आप्रच्छ् [6. Ā.]
तं
तद् [pron]
नृपम्
नृप [m]
आज्ञापय किमेतेभ्यः प्रदेयं दीयतामिति । तदुपस्थितमेवात्र वचनान्ते प्रदृश्यते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आज्ञापय
आज्ञापय् [10. Ā.]
किम्
क [pron]
एतेभ्यः
एतद् [pron]
प्रदेयं
प्रदा [3. Ā.]
दीयताम्
दा [1. Ā.]
इति
इति [ind]
तद्
तद् [pron]
उपस्थितम्
उपस्था [1. Ā.]
एवात्र
एव [ind]
एवात्र
अत्र [ind]
वचनान्ते
वचन [n]
वचनान्ते
अन्त [m]
प्रदृश्यते
प्रदृश् [4. Ā.]
शते देये दशशतं सहस्रे चायुतं तथा । दीयते वचनाद्राज्ञः कुन्तीपुत्रस्य धीमतः ॥
English Translation
A thousand was given to him that was to receive a hundred and ten thousand was given to him that was to receive a thousand, at the command of the royal son of Kunti.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शते
शत [mn]
देये
दा [1. Ā.]
दशशतं
दशन् [adj]
दशशतं
शत [mn]
सहस्रे
सहस्र [mn]
चायुतं
च [ind]
चायुतं
अयुत [n]
तथा
तथा [ind]
तथा
तथा [ind]
वर्षसहस्राय
वर्ष [mn]
वर्षसहस्राय
सहस्र [mn]
कुन्तीपुत्रेण
कुन्ती [f]
कुन्तीपुत्रेण
पुत्र [m]
धीमता
धीमत् [adj]
एवं स वसुधाराभिर्वर्षमाणो नृपाम्बुदः । तर्पयामास विप्रांस्तान्वर्षन्भूमिमिवाम्बुदः ॥
English Translation
Like the clouds refreshing the crops with their downpours, that royal cloud pleased the Brahinanas by downpours of riches.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
स
तद् [pron]
वसुधाराभिर्
वसु [n]
वसुधाराभिर्
धारा [f]
वर्षमाणो
वृष् [6. P.]
नृपाम्बुदः
नृप [m]
नृपाम्बुदः
अम्बुद [m]
तर्पयामास
तर्पय् [10. Ā.]
विप्रांस्तान्
विप्र [m]
विप्रांस्तान्
तद् [pron]
वर्षन्
वृष् [6. P.]
भूमिम्
भूमि [f]
इवाम्बुदः
इव [ind]
इवाम्बुदः
अम्बुद [m]
ततोऽनन्तरमेवात्र सर्ववर्णान्महीपतिः । अन्नपानरसौघेन प्लावयामास पार्थिवः ॥
English Translation
After all those gifts had been distributed, the king, O you of great intelligence, then deluged the assembled guests of all the four castes with repeated surges of food and drink of various tastes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽनन्तरम्
अनन्तरम् [ind]
एवात्र
एव [ind]
एवात्र
अत्र [ind]
सर्ववर्णान्महीपतिः
सर्व [pron]
सर्ववर्णान्महीपतिः
वर्ण [mn]
सर्ववर्णान्महीपतिः
महीपति [m]
अन्नपानरसौघेन
अन्न [n]
अन्नपानरसौघेन
पान [n]
अन्नपानरसौघेन
रस [mn]
अन्नपानरसौघेन
ओघ [m]
प्लावयामास
प्लावय् [10. Ā.]
पार्थिवः
पार्थिव [m]
सवस्त्रफेनरत्नौघो मृदङ्गनिनदस्वनः । गवाश्वमकरावर्तो नारीरत्नमहाकरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सवस्त्रफेनरत्नौघो
स [ind]
सवस्त्रफेनरत्नौघो
वस्त्र [mn]
सवस्त्रफेनरत्नौघो
फेन [mn]
सवस्त्रफेनरत्नौघो
रत्न [mn]
सवस्त्रफेनरत्नौघो
ओघ [m]
मृदङ्गनिनदस्वनः
मृदङ्ग [m]
मृदङ्गनिनदस्वनः
निनद [m]
मृदङ्गनिनदस्वनः
स्वन [m]
गवाश्वमकरावर्तो
गवाश्व [n]
गवाश्वमकरावर्तो
मकर [m]
गवाश्वमकरावर्तो
आवर्त [m]
नारीरत्नमहाकरः
नारी [f]
नारीरत्नमहाकरः
रत्न [mn]
नारीरत्नमहाकरः
महत् [adj]
नारीरत्नमहाकरः
आकर [m]
ग्रामाग्रहारकुल्याढ्यो मणिहेमजलार्णवः । जगत्संप्लावयामास धृतराष्ट्रदयाम्बुधिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ग्रामाग्रहारकुल्याढ्यो
ग्राम [mn]
ग्रामाग्रहारकुल्याढ्यो
अग्रहार [m]
ग्रामाग्रहारकुल्याढ्यो
कुल्या [f]
ग्रामाग्रहारकुल्याढ्यो
आढ्य [adj]
मणिहेमजलार्णवः
मणि [m]
मणिहेमजलार्णवः
हेमन् [n]
मणिहेमजलार्णवः
जल [n]
मणिहेमजलार्णवः
अर्णव [mn]
जगत्
जगन्त् [n]
संप्लावयामास
संप्लावय् [10. Ā.]
धृतराष्ट्रदयाम्बुधिः
धृतराष्ट्र [m]
धृतराष्ट्रदयाम्बुधिः
दया [f]
धृतराष्ट्रदयाम्बुधिः
अम्बुधि [m]
एवं स पुत्रपौत्राणां पितॄणामात्मनस्तथा । गान्धार्याश्च महाराज प्रददावौर्ध्वदेहिकम् ॥
English Translation
It was thus, O king, that that monarch made gifts for the behoof, in the other world, of his sons and grandsons and departed manes as also of himself and Gandhari.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
स
तद् [pron]
पुत्रपौत्राणां
पुत्र [m]
पुत्रपौत्राणां
पौत्र [m]
पितॄणाम्
पितृ [m]
आत्मनस्तथा
आत्मन् [m]
आत्मनस्तथा
तथा [ind]
गान्धार्याश्च
गान्धारी [f]
गान्धार्याश्च
च [ind]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
प्रददावौर्ध्वदेहिकम्
प्रदा [3. Ā.]
प्रददावौर्ध्वदेहिकम्
और्ध्वदेहिक [n]
परिश्रान्तो यदासीत्स ददद्दानान्यनेकशः । ततो निर्वर्तयामास दानयज्ञं कुरूद्वहः ॥
English Translation
At last when he became tired with the work of making such profuse gifts, that great GiftSacrifice ended.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परिश्रान्तो
परिश्रम् [4. P.]
यदासीत्
यदा [ind]
यदासीत्
अस् [2. P.]
स
तद् [pron]
ददद्
दा [1. Ā.]
दानान्यनेकशः
दान [n]
दानान्यनेकशः
अनेकशस् [ind]
ततो
ततस् [ind]
निर्वर्तयामास
निर्वर्तय् [10. P.]
दानयज्ञं
दान [n]
दानयज्ञं
यज्ञ [m]
कुरूद्वहः
कुरु [m]
कुरूद्वहः
उद्वह [m]
एवं स राजा कौरव्यश्चक्रे दानमहोत्सवम् । नटनर्तकलास्याढ्यं बह्वन्नरसदक्षिणम् ॥
English Translation
Thus did that king of Kuru's race celebrate his Gift-Sacrifice. Actors and mimes continually danced and sang on the occasion and contributed to the pleasure of all the guests. Food and drink of various tastes were given away in profusion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
स
तद् [pron]
राजा
राजन् [m]
कौरव्यश्चक्रे
कौरव्य [m]
कौरव्यश्चक्रे
कृ [2. Ā.]
दानमहोत्सवम्
दान [n]
दानमहोत्सवम्
महत् [adj]
दानमहोत्सवम्
उत्सव [m]
नटनर्तकलास्याढ्यं
नट [m]
नटनर्तकलास्याढ्यं
नर्तक [m]
नटनर्तकलास्याढ्यं
लास्य [n]
नटनर्तकलास्याढ्यं
आढ्य [adj]
बह्वन्नरसदक्षिणम्
बहु [adj]
बह्वन्नरसदक्षिणम्
अन्न [n]
बह्वन्नरसदक्षिणम्
रस [mn]
बह्वन्नरसदक्षिणम्
दक्षिणा [f]
दशाहमेवं दानानि दत्त्वा राजाम्बिकासुतः । बभूव पुत्रपौत्राणामनृणो भरतर्षभ ॥
English Translation
Making gifts in this way for ten days, the royal son of Ambika, O chief of Bharatas' race, became liberated from the debts he owed to his sons and grandson. became liberated from the debts he owed to his sons and grandson.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दशाहम्
दशन् [adj]
दशाहम्
अह [mn]
एवं
एवम् [ind]
दानानि
दान [n]
दत्त्वा
दा [1. Ā.]
राजाम्बिकासुतः
राजन् [m]
राजाम्बिकासुतः
अम्बिकासुत [m]
बभूव
भू [1. Ā.]
पुत्रपौत्राणाम्
पुत्र [m]
पुत्रपौत्राणाम्
पौत्र [m]
अनृणो
अनृण [adj]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]