Āśramavāsikaparva Adhyāya 2
आश्रमवासिकपर्व • अध्यायः 2
Āśramavāsikaparva Adhyāya 2 of the classical Mahābhārata with 14 verses.
Total: 14 Verses
•
Citations: MBh 15.2.1–14
•
250 Lexicon Terms
एवं संपूजितो राजा पाण्डवैरम्बिकासुतः । विजहार यथापूर्वमृषिभिः पर्युपासितः ॥
English Translation
Thus adored by the Pandavas, the royal son of Ambika passed his time happily as before, waited upon and honoured by the Rishis.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
सम्पूजितो
सम्पूजय् [10. Ā.]
राजा
राजन् [m]
पाण्डवैर्
पाण्डव [m]
अम्बिकासुतः
अम्बिकासुत [m]
विजहार
विहृ [1. Ā.]
यथापूर्वम्
यथापूर्वम् [ind]
ऋषिभिः
ऋषि [m]
पर्युपासितः
पर्युपास् [4. P.]
ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च प्रददौ स कुरूद्वहः । तच्च कुन्तीसुतो राजा सर्वमेवान्वमोदत ॥
English Translation
That perpetuator of Kuru's race used to make those foremost of offerings which should be given to the Brahmanas. The royal son of Kunti always placed those articles at Dhritarashtra's command.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च
ब्रह्मदेय [n]
ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च
अग्रहार [m]
ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च
च [ind]
प्रददौ
प्रदा [3. Ā.]
स
तद् [pron]
कुरूद्वहः
कुरु [m]
कुरूद्वहः
उद्वह [m]
तच्च
तद् [pron]
तच्च
च [ind]
कुन्तीसुतो
कुन्ती [f]
कुन्तीसुतो
सुत [m]
राजा
राजन् [m]
सर्वम्
सर्व [pron]
एवान्वमोदत
एव [ind]
एवान्वमोदत
अनुमुद् [1. P.]
आनृशंस्यपरो राजा प्रीयमाणो युधिष्ठिरः । उवाच स तदा भ्रातॄनमात्यांश्च महीपतिः ॥
English Translation
Shorn of malice as king Yudhishthira was, he was always affectionate towards his uncle. Addressing his brothers and ministers, the king said, 'King Dhritarashtra should be honoured both by myself and you all. He, indeed, is a well-wisher of mine who obeys the commands of Dhritarasthra,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अवधीन्मद्रराजानं
वध् [4. P.]
अवधीन्मद्रराजानं
मद्र [m]
अवधीन्मद्रराजानं
राजन् [m]
कुरुराजो
कुरुराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
उवाच
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
तदा
तदा [ind]
भ्रातॄन्
भ्रातृ [m]
अमात्यांश्च
अमात्य [m]
अमात्यांश्च
च [ind]
महीपतिः
महीपति [m]
मया चैव भवद्भिश्च मान्य एष नराधिपः । निदेशे धृतराष्ट्रस्य यः स्थास्यति स मे सुहृत् । विपरीतश्च मे शत्रुर्निरस्यश्च भवेन्नरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मया
मद् [pron]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
भवद्भिश्च
भवत् [adj]
भवद्भिश्च
च [ind]
मान्य
मानय् [10. Ā.]
एष
एतद् [pron]
नराधिपः
नराधिप [m]
निदेशे
निदेश [m]
धृतराष्ट्रस्य
धृतराष्ट्र [m]
यः
यद् [pron]
स्थास्यति
स्था [1. Ā.]
स
तद् [pron]
मे
मद् [pron]
सुहृत्
सुहृद् [m]
विपरीतश्च
विपरीत [adj]
विपरीतश्च
च [ind]
मे
मद् [pron]
शत्रुर्
शत्रु [m]
निरस्यश्च
निरस् [4. Ā.]
निरस्यश्च
च [ind]
भवेन्नरः
भू [1. Ā.]
भवेन्नरः
नर [m]
परिदृष्टेषु चाहःसु पुत्राणां श्राद्धकर्मणि । ददातु राजा सर्वेषां यावदस्य चिकीर्षितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परिदृष्टेषु
परिदृश् [6. P.]
चाहःसु
च [ind]
चाहःसु
अहर् [n]
पुत्राणां
पुत्र [m]
श्राद्धकर्मणि
श्राद्ध [n]
श्राद्धकर्मणि
कर्मन् [n]
ददातु
दा [1. Ā.]
राजा
राजन् [m]
सर्वेषां
सर्व [pron]
यावद्
यावत् [ind]
अस्य
इदम् [pron]
चिकीर्षितम्
चिकीर्षित [n]
ततः स राजा कौरव्यो धृतराष्ट्रो महामनाः । ब्राह्मणेभ्यो महार्हेभ्यो ददौ वित्तान्यनेकशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्
यत् [ind]
पापो
पाप [adj]
निहतः
निहन् [2. Ā.]
संख्ये
संख्य [n]
कौरव्यो
कौरव्य [m]
धृतराष्ट्रजः
धृतराष्ट्र [m]
धृतराष्ट्रजः
ज [adj]
ब्राह्मणेभ्यो
ब्राह्मण [m]
महार्हेभ्यो
महार्ह [adj]
ददौ
दा [1. Ā.]
वित्तान्यनेकशः
वित्त [n]
वित्तान्यनेकशः
अनेकशस् [ind]
धर्मराजश्च भीमश्च सव्यसाची यमावपि । तत्सर्वमन्ववर्तन्त धृतराष्ट्रव्यपेक्षया ॥
English Translation
King Yudhishthira the just, and Bhima, and Arjuna, and the twins, desirous of doing what was liked by the old king, used to execute all his cominands.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धर्मराजश्च
धर्मराज [m]
धर्मराजश्च
च [ind]
भीमश्च
भीम [m]
भीमश्च
च [ind]
यमजौ
यम [m]
यमजौ
ज [adj]
फल्गुनस्तथा
फल्गुन [m]
फल्गुनस्तथा
तथा [ind]
तत्
तद् [pron]
सर्वम्
सर्व [pron]
अन्ववर्तन्त
अनुवृत् [1. Ā.]
धृतराष्ट्रव्यपेक्षया
धृतराष्ट्र [m]
धृतराष्ट्रव्यपेक्षया
व्यपेक्षा [f]
कथं नु राजा वृद्धः सन्पुत्रशोकसमाहतः । शोकमस्मत्कृतं प्राप्य न म्रियेतेति चिन्त्यते ॥
English Translation
They always took care that the old king who was afflicted with the destruction of his sons and grandsons, with, that is, grief caused by the Pandavas themselves, might not die of his grief.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समनुज्ञाप्य
समनुज्ञापय् [10. P.]
राजानं
राजन् [m]
पुत्रशोकसमाहतम्
पुत्र [m]
पुत्रशोकसमाहतम्
शोक [m]
पुत्रशोकसमाहतम्
समाहन् [4. Ā.]
शोकम्
शोक [m]
अस्मत्कृतं
मद् [pron]
अस्मत्कृतं
कृ [2. Ā.]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
न
न [ind]
म्रियेतेति
मृ [4. Ā.]
म्रियेतेति
इति [ind]
चिन्त्यते
चिन्तय् [10. Ā.]
यावद्धि कुरुमुख्यस्य जीवत्पुत्रस्य वै सुखम् । बभूव तदवाप्नोतु भोगांश्चेति व्यवस्थिताः ॥
English Translation
Indeed, the Pandavas treated him in such a way that that Kuru hero might not be deprived of that happiness and all those articles of enjoyment which he had during his sons lifetime.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यावद्धि
यावत् [ind]
यावद्धि
हि [ind]
कुरुमुख्यस्य
कुरु [m]
कुरुमुख्यस्य
मुख्य [adj]
जीवत्पुत्रस्य
जीव् [1. Ā.]
जीवत्पुत्रस्य
पुत्र [m]
वै
वै [ind]
सुखम्
सुख [n]
बभूव
भू [1. Ā.]
तद्
तद् [pron]
अवाप्नोतु
अवाप् [5. Ā.]
भोगांश्चेति
भोग [m]
भोगांश्चेति
च [ind]
भोगांश्चेति
इति [ind]
व्यवस्थिताः
व्यवस्था [1. Ā.]
ततस्ते सहिताः सर्वे भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः । तथाशीलाः समातस्थुर्धृतराष्ट्रस्य शासने ॥
English Translation
The five brothers, viz., the sons of Pandu, treated thus Dhritarashtra, living under his command.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
सहिताः
सहित [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
भ्रातरः
भ्रातृ [m]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
तथाशीलाः
तथा [ind]
तथाशीलाः
शील [mn]
समातस्थुर्
समास्था [1. Ā.]
धृतराष्ट्रस्य
धृतराष्ट्र [m]
शासने
शासन [n]
धृतराष्ट्रश्च तान्वीरान्विनीतान्विनये स्थितान् । शिष्यवृत्तौ स्थितान्नित्यं गुरुवत्पर्यपश्यत ॥
English Translation
Dhritarashtra also, seeing them so humble and obedient to his commands and acting towards him as disciples towards preceptors, treated them also like a loving preceptor in return.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धृतराष्ट्रश्च
धृतराष्ट्र [m]
धृतराष्ट्रश्च
च [ind]
तान्
तद् [pron]
वीरान्
वीर [m]
विनीतान्
विनी [1. Ā.]
विनये
विनय [m]
स्थितान्
स्था [1. Ā.]
शिष्यवृत्तौ
शिष्य [m]
शिष्यवृत्तौ
वृत्ति [f]
स्थितान्नित्यं
स्था [1. Ā.]
स्थितान्नित्यं
नित्यम् [ind]
गुरुवत्
गुरु [m]
गुरुवत्
वत् [ind]
पर्यपश्यत
परिपश् [4. Ā.]
गान्धारी चैव पुत्राणां विविधैः श्राद्धकर्मभिः । आनृण्यमगमत्कामान्विप्रेभ्यः प्रतिपाद्य वै ॥
English Translation
Gandhari, by performing the various rites of the Sharaddha and making gifts to Brahmanas of various objects of enjoyment, became freed from the debt she owed to her slain children.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गान्धारी
गान्धारी [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
पुत्राणां
पुत्र [m]
विविधैः
विविध [adj]
श्राद्धकर्मभिः
श्राद्ध [n]
श्राद्धकर्मभिः
कर्मन् [n]
आनृण्यम्
आनृण्य [n]
अगमत्
गम् [6. Ā.]
कामान्
काम [m]
विप्रेभ्यः
विप्र [m]
प्रतिपाद्य
प्रतिपादय् [10. Ā.]
वै
वै [ind]
एवं धर्मभृतां श्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः । भ्रातृभिः सहितो धीमान्पूजयामास तं नृपम् ॥
English Translation
Thus did that foremost of righteous men, viz., king Yudhishthira the just, endued with great intelligence, along with his brothers, adored king Dhritarashtra.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
ब्रुवति
ब्रू [2. Ā.]
कौरव्ये
कौरव्य [m]
धर्मराजे
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरे
युधिष्ठिर [m]
व्यासः
व्यास [m]
सशिष्यो
स [ind]
सशिष्यो
शिष्य [m]
भगवान्
भगवत् [adj]
वर्धयामास
वर्धय् [10. Ā.]
तं
तद् [pron]
नृपम्
नृप [m]