Aśvamedhikaparva Adhyāya 23
अश्वमेधिकपर्व • अध्यायः 23
Aśvamedhikaparva Adhyāya 23 of the classical Mahābhārata with 25 verses.
Total: 25 Verses
•
Citations: MBh 14.23.1–25
•
250 Lexicon Terms
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । सुभगे पञ्चहोतॄणां विधानमिह यादृशम् ॥
English Translation
The Brahmana said Regarding it is cited the following ancient story. Do you understand, of what kind the institution is of the ten Hotris (sacrificing priests).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
अत्र [ind]
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
अपि [ind]
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
उदाहृ [2. P.]
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
इदम् [pron]
इतिहासं
इतिहास [mn]
पुरातनम्
पुरातन [adj]
निबोध
निबुध् [4. P.]
दशहोतॄणां
दशन् [adj]
दशहोतॄणां
होतृ [m]
विधानम्
विधान [n]
इह
इह [ind]
यादृशम्
यादृश [adj]
प्राणापानावुदानश्च समानो व्यान एव च । पञ्चहोतॄनथैतान्वै परं भावं विदुर्बुधाः ॥
English Translation
The learned know this to be a great principle that Prana and Apana and Udana and Şamana and Vyana are the five sacrificing priests.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राणो
प्राण [m]
ऽपानः
अपान [mn]
समानश्च
समान [m]
समानश्च
च [ind]
व्यानश्चोदान
व्यान [m]
व्यानश्चोदान
च [ind]
व्यानश्चोदान
उदान [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
पञ्चहोतॄन्
पञ्चन् [adj]
पञ्चहोतॄन्
होतृ [m]
अथैतान्
अथ [ind]
अथैतान्
एतद् [pron]
वै
वै [ind]
परं
पर [pron]
भावं
भाव [m]
विदुर्
विद् [6. Ā.]
बुधाः
बुध [adj]
स्वभावात्सप्त होतार इति ते पूर्विका मतिः । यथा वै पञ्च होतारः परो भावस्तथोच्यताम् ॥
English Translation
The Brahmana's wife said I naturally believed that there are seven sacrificing priests. Let the great principle be declared to me as to how, indeed, the number is five of the sacrificing priests.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वभावात्
स्वभाव [m]
सप्त
सप्तन् [adj]
होतार
होतृ [m]
इति
इति [ind]
ते
त्वद् [pron]
पूर्विका
पूर्वक [adj]
मतिः
मति [f]
यथा
यथा [ind]
वै
वै [ind]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
होतारः
होतृ [m]
परो
पर [pron]
भावस्तथोच्यताम्
भाव [m]
भावस्तथोच्यताम्
तथा [ind]
भावस्तथोच्यताम्
वच् [2. P.]
प्राणेन संभृतो वायुरपानो जायते ततः । अपाने संभृतो वायुस्ततो व्यानः प्रवर्तते ॥
English Translation
The Brahmana said The wind nursed y Prana afterwards takes birth in Apana. The wind nursed in Apana then becomes developed into Vyana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राणेन
प्राण [m]
संभृतो
सम्भृ [3. Ā.]
वायुर्
वायु [m]
अपानो
अपान [mn]
जायते
जन् [4. P.]
ततः
ततस् [ind]
अपाने
अपान [mn]
संभृतो
सम्भृ [3. Ā.]
वायुस्ततो
वायु [m]
वायुस्ततो
ततस् [ind]
व्यानः
व्यान [m]
प्रवर्तते
प्रवृत् [1. Ā.]
व्यानेन संभृतो वायुस्ततोदानः प्रवर्तते । उदाने संभृतो वायुः समानः संप्रवर्तते ॥
English Translation
Nursed by Vyana, the wind is then developed into Udana. Nursed in Udana, the wind is then generated as Samana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपाने
अपान [mn]
संभृतो
सम्भृ [3. Ā.]
वायुस्ततो
वायु [m]
वायुस्ततो
ततस् [ind]
व्यानः
व्यान [m]
प्रवर्तते
प्रवृत् [1. Ā.]
अपाने
अपान [mn]
संभृतो
सम्भृ [3. Ā.]
वायुस्ततो
वायु [m]
वायुस्ततो
ततस् [ind]
व्यानः
व्यान [m]
प्रवर्तते
प्रवृत् [1. Ā.]
तेऽपृच्छन्त पुरा गत्वा पूर्वजातं प्रजापतिम् । यो नो ज्येष्ठस्तमाचक्ष्व स नः श्रेष्ठो भविष्यति ॥
English Translation
Those good beings formerly asked the first born Grandfather, saying, Do you say who amongst us is the foremost. He alone will be our chief.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
ऽपृच्छन्त
प्रच्छ् [1. P.]
पुरा
पुरा [ind]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
पूर्वजातं
पूर्व [pron]
पूर्वजातं
जन् [4. P.]
प्रजापतिम्
प्रजापति [m]
यो
यद् [pron]
नो
मद् [pron]
ज्येष्ठस्तम्
ज्येष्ठ [adj]
ज्येष्ठस्तम्
तद् [pron]
आचक्ष्व
आचक्ष् [1. P.]
स
तद् [pron]
नः
मद् [pron]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
यस्मिन्प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति; सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे । यस्मिन्प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति; स वै श्रेष्ठो गच्छत यत्र कामः ॥
English Translation
Brahman said He upon whose extinction all the vital airs become extinct in the bodies of living creatures, he upon whose moving they move, is, indeed, the foremost. Do you go where you like.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्मिन्
यद् [pron]
प्रलीने
प्रली [4. P.]
प्रलयं
प्रलय [m]
व्रजन्ति
व्रज् [1. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
प्राणाः
प्राण [m]
प्राणभृतां
प्राणभृत् [adj]
शरीरे
शरीर [n]
यस्मिन्
यद् [pron]
प्रचीर्णे
प्रचर् [1. Ā.]
च
च [ind]
पुनश्चरन्ति
पुनर् [ind]
पुनश्चरन्ति
चर् [1. Ā.]
स
तद् [pron]
वै
वै [ind]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
गच्छत
गम् [6. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
कामः
काम [m]
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति; सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे । मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति; श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥
English Translation
Brahman said He upon whose extinction all the vital airs become extinct in the bodies of living creatures, he upon whose moving they move, is, indeed, the foremost. Do you go where you like.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्मिन्
यद् [pron]
प्रलीने
प्रली [4. P.]
प्रलयं
प्रलय [m]
व्रजन्ति
व्रज् [1. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
प्राणाः
प्राण [m]
प्राणभृतां
प्राणभृत् [adj]
शरीरे
शरीर [n]
यस्मिन्
यद् [pron]
प्रचीर्णे
प्रचर् [1. Ā.]
च
च [ind]
पुनश्चरन्ति
पुनर् [ind]
पुनश्चरन्ति
चर् [1. Ā.]
स
तद् [pron]
वै
वै [ind]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
गच्छत
गम् [6. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
कामः
काम [m]
प्राणः प्रलीयत ततः पुनश्च प्रचचार ह । समानश्चाप्युदानश्च वचोऽब्रूतां ततः शुभे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राणः
प्राण [m]
प्रलीयत
प्रली [4. P.]
ततः
ततस् [ind]
पुनश्च
पुनर् [ind]
पुनश्च
च [ind]
प्रचचार
प्रचर् [1. Ā.]
ह
ह [ind]
समानश्चाप्युदानश्च
समान [m]
समानश्चाप्युदानश्च
च [ind]
समानश्चाप्युदानश्च
अपि [ind]
समानश्चाप्युदानश्च
उदान [m]
समानश्चाप्युदानश्च
च [ind]
वचो
वचस् [n]
ऽब्रूतां
ब्रू [2. Ā.]
ततः
ततस् [ind]
शुभे
शुभ [adj]
न त्वं सर्वमिदं व्याप्य तिष्ठसीह यथा वयम् । न त्वं श्रेष्ठोऽसि नः प्राण अपानो हि वशे तव । प्रचचार पुनः प्राणस्तमपानोऽभ्यभाषत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
सर्वम्
सर्व [pron]
इदं
इदम् [pron]
व्याप्य
व्याप् [5. Ā.]
तिष्ठसीह
स्था [1. Ā.]
तिष्ठसीह
इह [ind]
यथा
यथा [ind]
वयम्
मद् [pron]
न
न [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
ऽसि
अस् [2. P.]
नः
मद् [pron]
प्राण
प्राण [m]
अपानो
अपान [mn]
हि
हि [ind]
वशे
वश [m]
तव
त्वद् [pron]
प्रचचार
प्रचर् [1. Ā.]
पुनः
पुनर् [ind]
प्राणस्तम्
प्राण [m]
प्राणस्तम्
तद् [pron]
अपानो
अपान [mn]
ऽभ्यभाषत
अभिभाष् [1. P.]
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति; सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे । मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति; श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥
English Translation
Brahman said He upon whose extinction all the vital airs become extinct in the bodies of living creatures, he upon whose moving they move, is, indeed, the foremost. Do you go where you like.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्मिन्
यद् [pron]
प्रलीने
प्रली [4. P.]
प्रलयं
प्रलय [m]
व्रजन्ति
व्रज् [1. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
प्राणाः
प्राण [m]
प्राणभृतां
प्राणभृत् [adj]
शरीरे
शरीर [n]
यस्मिन्
यद् [pron]
प्रचीर्णे
प्रचर् [1. Ā.]
च
च [ind]
पुनश्चरन्ति
पुनर् [ind]
पुनश्चरन्ति
चर् [1. Ā.]
स
तद् [pron]
वै
वै [ind]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
गच्छत
गम् [6. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
कामः
काम [m]
व्यानश्च तमुदानश्च भाषमाणमथोचतुः । अपान न त्वं श्रेष्ठोऽसि प्राणो हि वशगस्तव ॥
English Translation
The Brahmana said To Apana who said so, both Vyana and Udana said, O Apana, you are not the foremost (Only) Prana is under your dominion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
व्यानश्च
व्यान [m]
व्यानश्च
च [ind]
तम्
तद् [pron]
उदानश्च
उदान [m]
उदानश्च
च [ind]
भाषमाणम्
भाष् [1. P.]
अथोचतुः
अथ [ind]
अथोचतुः
वच् [2. P.]
न
न [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
ऽसि
अस् [2. P.]
नः
मद् [pron]
प्राण
प्राण [m]
अपानो
अपान [mn]
हि
हि [ind]
वशे
वश [m]
तव
त्वद् [pron]
अपानः प्रचचाराथ व्यानस्तं पुनरब्रवीत् । श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥
English Translation
Then Apana began to move about, Vyana once more addressed him, saying I am the foremost of all. Listen, for what reason.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपानः
अपान [mn]
प्रचचाराथ
प्रचर् [1. Ā.]
प्रचचाराथ
अथ [ind]
व्यानस्तं
व्यान [m]
व्यानस्तं
तद् [pron]
पुनर्
पुनर् [ind]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
ऽहम्
मद् [pron]
अस्मि
अस् [2. P.]
सर्वेषां
सर्व [pron]
श्रूयतां
श्रु [4. P.]
येन
यद् [pron]
हेतुना
हेतु [m]
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति; सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे । मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति; श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥
English Translation
Brahman said He upon whose extinction all the vital airs become extinct in the bodies of living creatures, he upon whose moving they move, is, indeed, the foremost. Do you go where you like.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्मिन्
यद् [pron]
प्रलीने
प्रली [4. P.]
प्रलयं
प्रलय [m]
व्रजन्ति
व्रज् [1. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
प्राणाः
प्राण [m]
प्राणभृतां
प्राणभृत् [adj]
शरीरे
शरीर [n]
यस्मिन्
यद् [pron]
प्रचीर्णे
प्रचर् [1. Ā.]
च
च [ind]
पुनश्चरन्ति
पुनर् [ind]
पुनश्चरन्ति
चर् [1. Ā.]
स
तद् [pron]
वै
वै [ind]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
गच्छत
गम् [6. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
कामः
काम [m]
प्रालीयत ततो व्यानः पुनश्च प्रचचार ह । प्राणापानावुदानश्च समानश्च तमब्रुवन् । न त्वं श्रेष्ठोऽसि नो व्यान समानो हि वशे तव ॥
English Translation
Then Udana, after having become extinct, began to once more move about. Prana and Apana and Samana and Vyana said to him, O Udana, you are not the foremost one among us. (Only) Vyana is under your dominion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राणः
प्राण [m]
प्रलीयत
प्रली [4. P.]
ततः
ततस् [ind]
पुनश्च
पुनर् [ind]
पुनश्च
च [ind]
प्रचचार
प्रचर् [1. Ā.]
ह
ह [ind]
प्राणापानावुदानश्च
प्राण [m]
प्राणापानावुदानश्च
अपान [mn]
प्राणापानावुदानश्च
उदान [m]
प्राणापानावुदानश्च
च [ind]
समानो
समान [m]
व्यान
व्यान [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
न
न [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
ऽसि
अस् [2. P.]
नः
मद् [pron]
प्राण
प्राण [m]
अपानो
अपान [mn]
हि
हि [ind]
वशे
वश [m]
तव
त्वद् [pron]
प्रचचार पुनर्व्यानः समानः पुनरब्रवीत् । श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥
English Translation
Then Apana began to move about, Vyana once more addressed him, saying I am the foremost of all. Listen, for what reason.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रचचार
प्रचर् [1. Ā.]
पुनर्
पुनर् [ind]
व्यानः
व्यान [m]
समानः
समान [m]
पुनर्
पुनर् [ind]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
ऽहम्
मद् [pron]
अस्मि
अस् [2. P.]
सर्वेषां
सर्व [pron]
श्रूयतां
श्रु [4. P.]
येन
यद् [pron]
हेतुना
हेतु [m]
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति; सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे । मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति; श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥
English Translation
Brahman said He upon whose extinction all the vital airs become extinct in the bodies of living creatures, he upon whose moving they move, is, indeed, the foremost. Do you go where you like.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्मिन्
यद् [pron]
प्रलीने
प्रली [4. P.]
प्रलयं
प्रलय [m]
व्रजन्ति
व्रज् [1. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
प्राणाः
प्राण [m]
प्राणभृतां
प्राणभृत् [adj]
शरीरे
शरीर [n]
यस्मिन्
यद् [pron]
प्रचीर्णे
प्रचर् [1. Ā.]
च
च [ind]
पुनश्चरन्ति
पुनर् [ind]
पुनश्चरन्ति
चर् [1. Ā.]
स
तद् [pron]
वै
वै [ind]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
गच्छत
गम् [6. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
कामः
काम [m]
ततः समानः प्रालिल्ये पुनश्च प्रचचार ह । प्राणापानावुदानश्च व्यानश्चैव तमब्रुवन् । समान न त्वं श्रेष्ठोऽसि व्यान एव वशे तव ॥
English Translation
Then Udana, after having become extinct, began to once more move about. Prana and Apana and Samana and Vyana said to him, O Udana, you are not the foremost one among us. (Only) Vyana is under your dominion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राणः
प्राण [m]
प्रलीयत
प्रली [4. P.]
ततः
ततस् [ind]
पुनश्च
पुनर् [ind]
पुनश्च
च [ind]
प्रचचार
प्रचर् [1. Ā.]
ह
ह [ind]
प्राणो
प्राण [m]
ऽपानः
अपान [mn]
समानश्च
समान [m]
समानश्च
च [ind]
व्यानश्चोदान
व्यान [m]
व्यानश्चोदान
च [ind]
व्यानश्चोदान
उदान [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
न
न [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
ऽसि
अस् [2. P.]
नः
मद् [pron]
प्राण
प्राण [m]
अपानो
अपान [mn]
हि
हि [ind]
वशे
वश [m]
तव
त्वद् [pron]
समानः प्रचचाराथ उदानस्तमुवाच ह । श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥
English Translation
Then Apana began to move about, Vyana once more addressed him, saying I am the foremost of all. Listen, for what reason.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपानः
अपान [mn]
प्रचचाराथ
प्रचर् [1. Ā.]
प्रचचाराथ
अथ [ind]
व्यानस्तं
व्यान [m]
व्यानस्तं
तद् [pron]
पुनर्
पुनर् [ind]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
ऽहम्
मद् [pron]
अस्मि
अस् [2. P.]
सर्वेषां
सर्व [pron]
श्रूयतां
श्रु [4. P.]
येन
यद् [pron]
हेतुना
हेतु [m]
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति; सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे । मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति; श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥
English Translation
Brahman said He upon whose extinction all the vital airs become extinct in the bodies of living creatures, he upon whose moving they move, is, indeed, the foremost. Do you go where you like.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्मिन्
यद् [pron]
प्रलीने
प्रली [4. P.]
प्रलयं
प्रलय [m]
व्रजन्ति
व्रज् [1. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
प्राणाः
प्राण [m]
प्राणभृतां
प्राणभृत् [adj]
शरीरे
शरीर [n]
यस्मिन्
यद् [pron]
प्रचीर्णे
प्रचर् [1. Ā.]
च
च [ind]
पुनश्चरन्ति
पुनर् [ind]
पुनश्चरन्ति
चर् [1. Ā.]
स
तद् [pron]
वै
वै [ind]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
गच्छत
गम् [6. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
कामः
काम [m]
ततः प्रालीयतोदानः पुनश्च प्रचचार ह । प्राणापानौ समानश्च व्यानश्चैव तमब्रुवन् । उदान न त्वं श्रेष्ठोऽसि व्यान एव वशे तव ॥
English Translation
Then Udana, after having become extinct, began to once more move about. Prana and Apana and Samana and Vyana said to him, O Udana, you are not the foremost one among us. (Only) Vyana is under your dominion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राणः
प्राण [m]
प्रलीयत
प्रली [4. P.]
ततः
ततस् [ind]
पुनश्च
पुनर् [ind]
पुनश्च
च [ind]
प्रचचार
प्रचर् [1. Ā.]
ह
ह [ind]
प्राणो
प्राण [m]
ऽपानः
अपान [mn]
समानश्च
समान [m]
समानश्च
च [ind]
व्यानश्चोदान
व्यान [m]
व्यानश्चोदान
च [ind]
व्यानश्चोदान
उदान [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
न
न [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
ऽसि
अस् [2. P.]
नः
मद् [pron]
प्राण
प्राण [m]
अपानो
अपान [mn]
हि
हि [ind]
वशे
वश [m]
तव
त्वद् [pron]
ततस्तानब्रवीद्ब्रह्मा समवेतान्प्रजापतिः । सर्वे श्रेष्ठा न वा श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यधर्मिणः । सर्वे स्वविषये श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यरक्षिणः ॥
English Translation
The Brahmana said To them assembled together, the Lord of creatures, Brahman, said, You are all foremost and not foremost. You are all gified with the attributes of one another.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तान्
ततस् [ind]
ततस्तान्
तद् [pron]
अब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
ब्रह्मा
ब्रह्मन् [m]
समवेतान्
समवे [2. P.]
प्रजापतिः
प्रजापति [m]
सर्वे
सर्व [pron]
श्रेष्ठा
श्रेष्ठ [adj]
न
न [ind]
वा
वा [ind]
श्रेष्ठाः
श्रेष्ठ [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
चान्योन्यधर्मिणः
च [ind]
चान्योन्यधर्मिणः
अन्योन्य [adj]
चान्योन्यधर्मिणः
धर्मिन् [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
श्रेष्ठा
श्रेष्ठ [adj]
न
न [ind]
वा
वा [ind]
श्रेष्ठाः
श्रेष्ठ [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
चान्योन्यधर्मिणः
च [ind]
चान्योन्यधर्मिणः
अन्योन्य [adj]
चान्योन्यधर्मिणः
धर्मिन् [adj]
एकः स्थिरश्चास्थिरश्च विशेषात्पञ्च वायवः । एक एव ममैवात्मा बहुधाप्युपचीयते ॥
English Translation
There is one that is unmoving, and one that is moving. On account of special attributes, there are five vital airs. My own self is one. That one accumulates into many forms.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकः
एक [pron]
स्थिरश्चास्थिरश्च
स्थिर [adj]
स्थिरश्चास्थिरश्च
च [ind]
स्थिरश्चास्थिरश्च
अस्थिर [adj]
स्थिरश्चास्थिरश्च
च [ind]
विशेषात्
विशेषात् [ind]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
वायवः
वायु [m]
एक
एक [pron]
एव
एव [ind]
ममैवात्मा
मद् [pron]
ममैवात्मा
एव [ind]
ममैवात्मा
आत्मन् [m]
बहुधाप्युपचीयते
बहुधा [ind]
बहुधाप्युपचीयते
अपि [ind]
बहुधाप्युपचीयते
उपचि [5. Ā.]
परस्परस्य सुहृदो भावयन्तः परस्परम् । स्वस्ति व्रजत भद्रं वो धारयध्वं परस्परम् ॥
English Translation
Becoming friendly to one another, and pleasing one another, depart in depart in peace. Blessings to you, do you up hold one another.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परस्परस्य
परस्पर [adj]
सुहृदो
सुहृद् [m]
भावयन्तः
भावय् [10. Ā.]
परस्परम्
परस्पर [adj]
स्वस्ति
स्वस्ति [fn]
व्रजत
व्रज् [1. Ā.]
भद्रं
भद्र [n]
वो
त्वद् [pron]
धारयध्वं
धारय् [10. Ā.]
परस्परम्
परस्पर [adj]