Anuśāsanaparva Adhyāya 14
अनुशासनपर्व • अध्यायः 14
Anuśāsanaparva Adhyāya 14 of the classical Mahābhārata with 200 verses.
Total: 200 Verses
•
Citations: MBh 13.14.1–200
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 7 (Verses 30 shown)
पितामहेशाय विभो नामान्याचक्ष्व शंभवे । बभ्रवे विश्वमायाय महाभाग्यं च तत्त्वतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पितामहेशाय
पितामह [m]
पितामहेशाय
ईश [m]
विभो
विभु [adj]
नामान्याचक्ष्व
नामन् [n]
नामान्याचक्ष्व
आचक्ष् [1. P.]
शंभवे
शम्भु [m]
बभ्रवे
बभ्रु [m]
विश्वमायाय
विश्व [pron]
विश्वमायाय
माया [f]
महाभाग्यं
महाभाग्य [n]
च
च [ind]
तत्त्वतः
तत्त्व [n]
सुरासुरगुरो देव विष्णो त्वं वक्तुमर्हसि । शिवाय विश्वरूपाय यन्मां पृच्छद्युधिष्ठिरः ॥
English Translation
Bhishma said You are the Lord of all the gods and the Asuras. You are illustrious. You are Vishnu, because you pervade the entire universe. You should describe those subjects connected with Shiva of universal about which Yudhishthira has asked me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुरासुरगुरो
सुर [m]
सुरासुरगुरो
असुर [m]
सुरासुरगुरो
गुरु [m]
देव
देव [m]
विष्णो
विष्णु [m]
त्वं
त्वद् [pron]
वक्तुम्
वच् [2. P.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
शिवाय
शिव [m]
विश्वरूपाय
विश्वरूप [m]
यन्मां
यद् [pron]
यन्मां
मद् [pron]
पृच्छद्
प्रच्छ् [1. P.]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
नाम्नां सहस्रं देवस्य तण्डिना ब्रह्मयोनिना । निवेदितं ब्रह्मलोके ब्रह्मणो यत्पुराभवत् ॥
English Translation
In days of yore, the Rishi Tandin, originated from Brahman, recited in Brahman's region and before Brahman himself the thousand names of Mahadeva.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाम्नां
नामन् [n]
सहस्रं
सहस्र [mn]
देवस्य
देव [m]
तण्डिना
तण्डि [m]
ब्रह्मयोनिना
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मयोनिना
योनि [mf]
निवेदितं
निवेदय् [10. Ā.]
ब्रह्मलोके
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मलोके
लोक [m]
ब्रह्मणो
ब्रह्मन् [m]
यत्
यद् [pron]
पुराभवत्
पुरा [ind]
पुराभवत्
भू [1. Ā.]
द्वैपायनप्रभृतयस्तथैवेमे तपोधनाः । ऋषयः सुव्रता दान्ताः शृण्वन्तु गदतस्तव ॥
English Translation
Do you recite those names before this assemblage of Rishis having asceticism for their wealth, observant of high vows, possessed hear you. of self-control, and numbering the Islandborn Krishna among them, may
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्वैपायनप्रभृतयस्तथैवेमे
द्वैपायन [m]
द्वैपायनप्रभृतयस्तथैवेमे
प्रभृति [f]
द्वैपायनप्रभृतयस्तथैवेमे
तथा [ind]
द्वैपायनप्रभृतयस्तथैवेमे
एव [ind]
द्वैपायनप्रभृतयस्तथैवेमे
इदम् [pron]
तपोधनाः
तपोधन [adj]
ऋषयः
ऋषि [m]
सुव्रता
सु [ind]
सुव्रता
व्रत [n]
दान्ताः
दम् [4. P.]
शृण्वन्तु
श्रु [4. P.]
गदतस्तव
गद् [1. Ā.]
गदतस्तव
त्वद् [pron]
ध्रुवाय नन्दिने होत्रे गोप्त्रे विश्वसृजेऽग्नये । महाभाग्यं विभो ब्रूहि मुण्डिनेऽथ कपर्दिने ॥
English Translation
Do you discourse the high blessedness of Him who is immutable, who is always cheerful and happy, who is Hotri, who is the universal Protector, who is Creator of the universe, and who is called Mundin and Kaparddin.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ध्रुवाय
ध्रुव [m]
नन्दिने
नन्दिन् [m]
होत्रे
होतृ [m]
गोप्त्रे
गोप्तृ [adj]
विश्वसृजे
विश्वसृज् [m]
ऽग्नये
अग्नि [m]
महाभाग्यं
महाभाग्य [n]
विभो
विभु [adj]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
मुण्डिने
मुण्डिन् [adj]
ऽथ
अथ [ind]
कपर्दिने
कपर्दिन् [m]
न गतिः कर्मणां शक्या वेत्तुमीशस्य तत्त्वतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
गतिः
गति [f]
कर्मणां
कर्मन् [n]
शक्या
शक् [4. P.]
वेत्तुम्
विद् [6. Ā.]
ईशस्य
ईश [m]
तत्त्वतः
तत्त्व [n]
हिरण्यगर्भप्रमुखा देवाः सेन्द्रा महर्षयः । न विदुर्यस्य निधनमादिं वा सूक्ष्मदर्शिनः । स कथं नरमात्रेण शक्यो ज्ञातुं सतां गतिः ॥
English Translation
Even he is the end which all righteous people gain. The very Adityas, who are gifted with subtile sight, are unable to see his abode. How then can one who is merely a man succeed in comprehending Him?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हिरण्यगर्भप्रमुखा
हिरण्यगर्भ [m]
हिरण्यगर्भप्रमुखा
प्रमुख [adj]
देवाः
देव [m]
सेन्द्रा
स [ind]
सेन्द्रा
इन्द्र [m]
महर्षयः
महत् [adj]
महर्षयः
ऋषि [m]
न
न [ind]
विदुर्
विद् [6. Ā.]
यस्य
यद् [pron]
निधनम्
निधन [mn]
आदिं
आदि [m]
वा
वा [ind]
सूक्ष्मदर्शिनः
सूक्ष्म [adj]
सूक्ष्मदर्शिनः
दर्शिन् [adj]
स
तद् [pron]
कथं
कथम् [ind]
नरमात्रेण
नर [m]
नरमात्रेण
मात्र [n]
शक्यो
शक्य [adj]
ज्ञातुं
ज्ञा [4. Ā.]
सतां
सत् [adj]
गतिः
गति [f]
तस्याहमसुरघ्नस्य कांश्चिद्भगवतो गुणान् । भवतां कीर्तयिष्यामि व्रतेशाय यथातथम् ॥
English Translation
I shall, therefore, truly recount to you some only of the qualities of that illustrious killer of Asuras, who is considered as the Lord of all sacrifices and vows.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्याहम्
तद् [pron]
तस्याहम्
मद् [pron]
असुरघ्नस्य
असुर [m]
असुरघ्नस्य
घ्न [adj]
कांश्चिद्
कश्चित् [pron]
भगवतो
भगवन्त् [m]
गुणान्
गुण [mn]
भवतां
भवत् [adj]
कीर्तयिष्यामि
कीर्तय् [10. Ā.]
व्रतेशाय
व्रतेश [m]
यथातथम्
यथातथ [adj]
एवमुक्त्वा तु भगवान्गुणांस्तस्य महात्मनः । उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा कथयामास धीमतः ॥
English Translation
Vaishampayana said Having said these words, the illustrious Vasudeva began his discourse on the qualities of the great Mahadeva gifted with the highest intelligence, after having purified himself by touching water.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
तु
तु [ind]
भगवान्
भगवत् [adj]
गुणांस्तस्य
गुण [mn]
गुणांस्तस्य
तद् [pron]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
उपस्पृश्य
उपस्पृश् [6. Ā.]
शुचिर्
शुचि [adj]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
कथयामास
कथय् [10. Ā.]
धीमतः
धीमत् [adj]
शुश्रूषध्वं ब्राह्मणेन्द्रास्त्वं च तात युधिष्ठिर । त्वं चापगेय नामानि निशामय जगत्पतेः ॥
English Translation
Vasudeva said Hear, you foremost of Brahmanas, and you Yudhishthira also, O sire, and hear you too, O River's son, the names which are applied to Kaparddin.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शुश्रूषध्वं
शुश्रूष् [1. P.]
ब्राह्मणेन्द्रास्त्वं
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणेन्द्रास्त्वं
इन्द्र [m]
ब्राह्मणेन्द्रास्त्वं
त्वद् [pron]
च
च [ind]
तात
तात [m]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
त्वं
त्वद् [pron]
चापगेय
च [ind]
चापगेय
आपगेय [m]
नामानि
नामन् [n]
निशामय
निशामय् [10. Ā.]
जगत्पतेः
जगत्पति [m]
यदवाप्तं च मे पूर्वं साम्बहेतोः सुदुष्करम् । यथा च भगवान्दृष्टो मया पूर्वं समाधिना ॥
English Translation
Hear, you, how in days of yore. I gained a sight, so difficult to get, for the sake of Shamva. Verily, in those days was the illustrious god seen by me on account of Yogaabstraction.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्
यद् [pron]
अवाप्तं
अवाप् [5. Ā.]
च
च [ind]
मे
मद् [pron]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
साम्बहेतोः
साम्ब [m]
साम्बहेतोः
हेतु [m]
सुदुष्करम्
सु [ind]
सुदुष्करम्
दुष्कर [adj]
यथा
यथा [ind]
च
च [ind]
भगवान्
भगवन्त् [m]
दृष्टो
दृश् [6. P.]
मया
मद् [pron]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
समाधिना
समाधि [m]
शम्बरे निहते पूर्वं रौक्मिणेयेन धीमता । अतीते द्वादशे वर्षे जाम्बवत्यब्रवीद्धि माम् ॥
English Translation
After twelve years had passed from the time when Pradyumna, the son of Rukmini, who is gifted with great intelligence, killed the Asura Shamvara in days of yore, my wife Jambavati addressed me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शम्बरे
शम्बर [m]
निहते
निहन् [2. Ā.]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
रौक्मिणेयेन
रौक्मिणेय [m]
धीमता
धीमत् [adj]
अतीते
अती [1. P.]
द्वादशे
द्वादश [adj]
वर्षे
वर्ष [mn]
जाम्बवत्यब्रवीद्धि
जाम्बवती [f]
जाम्बवत्यब्रवीद्धि
ब्रू [2. Ā.]
जाम्बवत्यब्रवीद्धि
हि [ind]
माम्
मद् [pron]
प्रद्युम्नचारुदेष्णादीन्रुक्मिण्या वीक्ष्य पुत्रकान् । पुत्रार्थिनी मामुपेत्य वाक्यमाह युधिष्ठिर ॥
English Translation
Indeed, seeing Pradyumna and Charudeshna and other sons born of Rukmini, Jamvavati, desirous of a son, said these words to me, O Yudhishthira, grant me, O you of undecaying glory, a heroic son, the foremost of powerful men, possessed of the most lovely features, sinless, and like your self. And, O, let there be no delay on your part in granting this prayer of mine!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रद्युम्नचारुदेष्णादीन्
प्रद्युम्न [m]
प्रद्युम्नचारुदेष्णादीन्
चारुदेष्ण [m]
प्रद्युम्नचारुदेष्णादीन्
आदि [m]
रुक्मिण्या
रुक्मिणी [f]
वीक्ष्य
वीक्ष् [4. P.]
पुत्रकान्
पुत्रक [m]
पुत्रार्थिनी
पुत्र [m]
पुत्रार्थिनी
अर्थिन् [adj]
माम्
मद् [pron]
उपेत्य
उपे [2. Ā.]
वाक्यम्
वाक्य [n]
आह
अह् [1. P.]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
शूरं बलवतां श्रेष्ठं कान्तरूपमकल्मषम् । आत्मतुल्यं मम सुतं प्रयच्छाच्युत माचिरम् ॥
English Translation
Indeed, seeing Pradyumna and Charudeshna and other sons born of Rukmini, Jamvavati, desirous of a son, said these words to me, O Yudhishthira, grant me, O you of undecaying glory, a heroic son, the foremost of powerful men, possessed of the most lovely features, sinless, and like your self. And, O, let there be no delay on your part in granting this prayer of mine!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शूरं
शूर [m]
बलवतां
बलवत् [adj]
श्रेष्ठं
श्रेष्ठ [adj]
कान्तरूपम्
कान्त [adj]
कान्तरूपम्
रूप [n]
अकल्मषम्
अकल्मष [adj]
आत्मतुल्यं
आत्मन् [m]
आत्मतुल्यं
तुल्य [adj]
मम
मद् [pron]
सुतं
सुत [m]
प्रयच्छाच्युत
प्रयम् [1. Ā.]
प्रयच्छाच्युत
अच्युत [m]
माचिरम्
माचिरम् [ind]
न हि तेऽप्राप्यमस्तीह त्रिषु लोकेषु किंचन । लोकान्सृजेस्त्वमपरानिच्छन्यदुकुलोद्वह ॥
English Translation
There is noting in the three worlds which you cannot acquire! O perpetuator of Yadu's race, you can create other worlds if only you wish! Observing a vow for twelve years and purifying yourself, you had worshipped the Lord of all creatures (viz., Mahadeva), and then begotten upon Rukmini the sons that she has got from you, viz., Charudeshna and Sucharu and Charlshravas and Charuvesha and Yashodhana and Charuyashas and Pradyumna and Shambhu.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
ते
त्वद् [pron]
ऽप्राप्यम्
अ [ind]
ऽप्राप्यम्
प्राप् [1. P.]
अस्तीह
अस् [2. P.]
अस्तीह
इह [ind]
त्रिषु
त्रि [nr]
लोकेषु
लोक [m]
किंचन
कश्चन [pron]
लोकान्
लोक [m]
सृजेस्त्वम्
सृज् [2. P.]
सृजेस्त्वम्
त्वद् [pron]
अपरान्
अपर [pron]
इच्छन्
इष् [1. P.]
यदुकुलोद्वह
यदुकुलोद्वह [m]
त्वया द्वादश वर्षाणि वायुभूतेन शुष्यता । आराध्य पशुभर्तारं रुक्मिण्या जनिताः सुताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
द्वादशवर्षाणि
द्वादशन् [adj]
द्वादशवर्षाणि
वर्ष [mn]
वीरस्थानाद्
वीरस्थान [n]
विशिष्यते
विशिष् [7. P.]
आराध्य
आराधय् [10. Ā.]
पशुभर्तारं
पशुभर्तृ [m]
रुक्मिण्या
रुक्मिणी [f]
जनिताः
जनय् [10. Ā.]
सुताः
सुत [m]
चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेषो यशोधरः । चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः शंभुरेव च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चारुदेष्णः
चारुदेष्ण [m]
सुचारुश्च
सुचारु [m]
सुचारुश्च
च [ind]
चारुवेषो
चारुवेष [m]
यशोधरः
यशोधर [m]
चारुश्रवाश्चारुयशाः
चारुश्रवस् [m]
चारुश्रवाश्चारुयशाः
चारुयशस् [m]
प्रद्युम्नः
प्रद्युम्न [m]
शंभुर्
शम्भु [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
यथा ते जनिताः पुत्रा रुक्मिण्याश्चारुविक्रमाः । तथा ममापि तनयं प्रयच्छ बलशालिनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
ते
तद् [pron]
जनिताः
जनय् [10. Ā.]
पुत्रा
पुत्र [m]
रुक्मिण्याश्चारुविक्रमाः
रुक्मिणी [f]
रुक्मिण्याश्चारुविक्रमाः
चारु [adj]
रुक्मिण्याश्चारुविक्रमाः
विक्रम [m]
तथा
तथा [ind]
ममापि
मद् [pron]
ममापि
अपि [ind]
तनयं
तनय [m]
प्रयच्छ
प्रयम् [1. Ā.]
बलशालिनम्
बल [mn]
बलशालिनम्
शालिन् [adj]
इत्येवं चोदितो देव्या तामवोचं सुमध्यमाम् । अनुजानीहि मां राज्ञि करिष्ये वचनं तव । सा च मामब्रवीद्गच्छ विजयाय शिवाय च ॥
English Translation
Thus addressed by the princess, I replied to her having slender waist Let me have your permission, O queen! I shall certainly obey your command.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्येवं
इति [ind]
इत्येवं
एवम् [ind]
चोदितो
चोदय् [10. Ā.]
देव्या
देवी [f]
ताम्
तद् [pron]
अवोचं
वच् [2. P.]
सुमध्यमाम्
सुमध्यमा [f]
अनुजानीहि
अनुज्ञा [9. Ā.]
मां
मद् [pron]
राज्ञि
राज्ञी [f]
करिष्ये
कृ [2. Ā.]
वचनं
वचन [n]
तव
त्वद् [pron]
सा
तद् [pron]
च
च [ind]
माम्
मद् [pron]
अब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
गच्छ
गम् [6. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
शिवाय
शिव [n]
च
च [ind]
ब्रह्मा शिवः काश्यपश्च नद्यो देवा मनोनुगाः । क्षेत्रौषध्यो यज्ञवाहाच्छन्दांस्यृषिगणा धरा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्रह्मा
ब्रह्मन् [m]
शिवः
शिव [m]
काश्यपश्च
काश्यप [m]
काश्यपश्च
च [ind]
नद्यो
नदी [f]
देवा
देव [m]
मनोनुगाः
मनोनुग [adj]
क्षेत्रौषध्यो
क्षेत्र [mn]
क्षेत्रौषध्यो
ओषधि [mf]
यज्ञवाहाच्छन्दांस्य्
यज्ञवाह [m]
यज्ञवाहाच्छन्दांस्य्
छन्दस् [n]
ऋषिगणा
ऋषि [m]
ऋषिगणा
गण [m]
धरा
धरा [f]
समुद्रा दक्षिणा स्तोभा ऋक्षाणि पितरो ग्रहाः । देवपत्न्यो देवकन्या देवमातर एव च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समुद्रा
समुद्र [m]
दक्षिणा
दक्षिणा [f]
स्तोभा
स्तोभ [m]
ऋक्षाणि
ऋक्ष [mn]
पितरो
पितृ [m]
ग्रहाः
ग्रह [mn]
देवपत्न्यो
देव [m]
देवपत्न्यो
पत्नी [f]
देवकन्या
देवकन्या [f]
देवमातर
देवमातृ [f]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
मन्वन्तराणि गावश्च चन्द्रमाः सविता हरिः । सावित्री ब्रह्मविद्या च ऋतवो वत्सराः क्षपाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मन्वन्तराणि
मन्वन्तर [n]
गावश्च
गो [mf]
गावश्च
च [ind]
चन्द्रमाः
चन्द्रमस् [m]
सविता
सवितृ [m]
हरिः
हरि [m]
सावित्री
सावित्री [f]
ब्रह्मविद्या
ब्रह्मन् [n]
ब्रह्मविद्या
विद्या [f]
च
च [ind]
ऋतवो
ऋतु [m]
वत्सराः
वत्सर [m]
क्षपाः
क्षपा [f]
क्षणा लवा मुहूर्ताश्च निमेषा युगपर्ययाः । रक्षन्तु सर्वत्र गतं त्वां यादव सुखावहम् । अरिष्टं गच्छ पन्थानमप्रमत्तो भवानघ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षणा
क्षण [m]
लवा
लव [m]
मुहूर्ताश्च
मुहूर्त [mn]
मुहूर्ताश्च
च [ind]
निमेषा
निमेष [m]
युगपर्ययाः
युग [mn]
युगपर्ययाः
पर्यय [m]
रक्षन्तु
रक्ष् [4. P.]
सर्वत्र
सर्वत्र [ind]
गतं
गम् [6. Ā.]
त्वां
त्वद् [pron]
यादव
यादव [m]
सुखावहम्
सुख [n]
सुखावहम्
आवह [adj]
अरिष्टं
अरिष्ट [adj]
गच्छ
गम् [6. Ā.]
पन्थानम्
पथिन् [m]
अप्रमत्तो
अप्रमत्त [adj]
भवानघ
भू [1. Ā.]
भवानघ
अनघ [adj]
एवं कृतस्वस्त्ययनस्तयाहं; तामभ्यनुज्ञाय कपीन्द्रपुत्रीम् । पितुः समीपे नरसत्तमस्य; मातुश्च राज्ञश्च तथाहुकस्य ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
कृतस्वस्त्ययनस्तयाहं
कृ [2. Ā.]
कृतस्वस्त्ययनस्तयाहं
स्वस्त्ययन [n]
कृतस्वस्त्ययनस्तयाहं
तद् [pron]
कृतस्वस्त्ययनस्तयाहं
मद् [pron]
ताम्
तद् [pron]
अभ्यनुज्ञाय
अभ्यनुज्ञा [9. Ā.]
कपीन्द्रपुत्रीम्
कपीन्द्र [m]
कपीन्द्रपुत्रीम्
पुत्री [f]
पितुः
पितृ [m]
समीपे
समीप [n]
नरसत्तमस्य
नर [m]
नरसत्तमस्य
सत्तम [adj]
मातुश्च
मातृ [f]
मातुश्च
च [ind]
राज्ञश्च
राजन् [m]
राज्ञश्च
च [ind]
तथाहुकस्य
तथा [ind]
तथाहुकस्य
आहुक [m]
तमर्थमावेद्य यदब्रवीन्मां; विद्याधरेन्द्रस्य सुता भृशार्ता । तानभ्यनुज्ञाय तदातिदुःखा;द्गदं तथैवातिबलं च रामम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
अर्थम्
अर्थ [mn]
आवेद्य
आवेदय् [10. Ā.]
यद्
यद् [pron]
अब्रवीन्मां
ब्रू [2. Ā.]
अब्रवीन्मां
मद् [pron]
विद्याधरेन्द्रस्य
विद्याधर [m]
विद्याधरेन्द्रस्य
इन्द्र [m]
सुता
सुता [f]
भृशार्ता
भृश [adj]
भृशार्ता
आर्त [adj]
तान्
तद् [pron]
अभ्यनुज्ञाय
अभ्यनुज्ञा [9. Ā.]
तदातिदुःखाद्
तदा [ind]
तदातिदुःखाद्
अति [ind]
तदातिदुःखाद्
दुःख [n]
गदं
गद [m]
तथैवातिबलं
तथा [ind]
तथैवातिबलं
एव [ind]
तथैवातिबलं
अति [ind]
तथैवातिबलं
बल [mn]
च
च [ind]
रामम्
राम [m]
प्राप्यानुज्ञां गुरुजनादहं तार्क्ष्यमचिन्तयम् । सोऽवहद्धिमवन्तं मां प्राप्य चैनं व्यसर्जयम् ॥
English Translation
These two gladly addressed me, saying Let your penances inultiply without any hinderance.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राप्यानुज्ञां
प्राप् [1. P.]
प्राप्यानुज्ञां
अनुज्ञा [f]
गुरुजनाद्
गुरु [m]
गुरुजनाद्
जन [m]
अहं
मद् [pron]
तार्क्ष्यम्
तार्क्ष्य [mn]
अचिन्तयम्
चिन्तय् [10. Ā.]
सो
तद् [pron]
ऽवहद्धिमवन्तं
वह् [2. P.]
ऽवहद्धिमवन्तं
हिमवत् [adj]
मां
मद् [pron]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
चैनं
च [ind]
चैनं
एनद् [pron]
व्यसर्जयम्
विसर्जय् [10. Ā.]
तत्राहमद्भुतान्भावानपश्यं गिरिसत्तमे । क्षेत्रं च तपसां श्रेष्ठं पश्याम्याश्रममुत्तमम् ॥
English Translation
Having got the perinission of all of them, I thought of Garuda. He forthwith came to me and took me to Himavat. Arrived at Himavat, I sent him away.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्राहम्
तत्र [ind]
तत्राहम्
मद् [pron]
अद्भुतान्
अद्भुत [adj]
भावान्
भाव [m]
अपश्यं
पश् [4. Ā.]
गिरिसत्तमे
गिरि [m]
गिरिसत्तमे
सत्तम [adj]
क्षेत्रं
क्षेत्र [mn]
च
च [ind]
तपसां
तपस् [n]
श्रेष्ठं
श्रेष्ठ [adj]
पश्याम्याश्रमम्
दृश् [6. P.]
पश्याम्याश्रमम्
आश्रम [mn]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
दिव्यं वैयाघ्रपद्यस्य उपमन्योर्महात्मनः । पूजितं देवगन्धर्वैर्ब्राह्म्या लक्ष्म्या समन्वितम् ॥
English Translation
There, on that foremost of mountains, I saw many wonderful spectacles. I saw an excellent, wonderful, and agreeable hermitage for the practice of penances.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिव्यं
दिव्य [adj]
वैयाघ्रपद्यस्य
वैयाघ्रपद्य [m]
उपमन्योर्
उपमन्यु [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
पूजितं
पूजय् [10. Ā.]
देवगन्धर्वैर्
देव [m]
देवगन्धर्वैर्
गन्धर्व [m]
ब्राह्म्या
ब्राह्म [adj]
लक्ष्म्या
लक्ष्मी [f]
समन्वितम्
समन्वित [adj]
धवककुभकदम्बनारिकेलैः; कुरबककेतकजम्बुपाटलाभिः । वटवरुणकवत्सनाभबिल्वैः; सरलकपित्थप्रियालसालतालैः ॥
English Translation
That charming retreat was the property of the great Upamanyu who was a descendant of Vyaghrapada. That retreat is spoken highly of and respected by the gods and the Gandharvas and seemed to be covered with Vedic beauty.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धवककुभकदम्बनारिकेलैः
धव [m]
धवककुभकदम्बनारिकेलैः
ककुभ [m]
धवककुभकदम्बनारिकेलैः
कदम्ब [mn]
धवककुभकदम्बनारिकेलैः
नारिकेल [mn]
कुरबककेतकजम्बुपाटलाभिः
कुरबक [m]
कुरबककेतकजम्बुपाटलाभिः
केतक [m]
कुरबककेतकजम्बुपाटलाभिः
जम्बु [f]
कुरबककेतकजम्बुपाटलाभिः
पाटला [f]
वटवरुणकवत्सनाभबिल्वैः
वट [m]
वटवरुणकवत्सनाभबिल्वैः
वरुणक [m]
वटवरुणकवत्सनाभबिल्वैः
वत्सनाभ [mn]
वटवरुणकवत्सनाभबिल्वैः
बिल्व [m]
सरलकपित्थप्रियालसालतालैः
सरल [m]
सरलकपित्थप्रियालसालतालैः
कपित्थ [n]
सरलकपित्थप्रियालसालतालैः
प्रियाल [m]
सरलकपित्थप्रियालसालतालैः
साल [m]
सरलकपित्थप्रियालसालतालैः
ताल [m]