Śāntiparva Adhyāya 127
शान्तिपर्व • अध्यायः 127
Śāntiparva Adhyāya 127 of the classical Mahābhārata with 11 verses.
Total: 11 Verses
•
Citations: MBh 12.127.1–11
•
250 Lexicon Terms
नामृतस्येव पर्याप्तिर्ममास्ति ब्रुवति त्वयि । तस्मात्कथय भूयस्त्वं धर्ममेव पितामह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नामृतस्येव
न [ind]
नामृतस्येव
अमृत [n]
नामृतस्येव
इव [ind]
पर्याप्तिर्
पर्याप्ति [f]
ममास्ति
मद् [pron]
ममास्ति
अस् [2. P.]
ब्रुवति
ब्रू [2. Ā.]
त्वयि
त्वद् [pron]
तस्मात्
तस्मात् [ind]
कथय
कथय् [10. Ā.]
भूयस्त्वं
भूयस् [ind]
भूयस्त्वं
त्वद् [pron]
धर्मम्
धर्म [mn]
एव
एव [ind]
पितामह
पितामह [m]
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । गौतमस्य च संवादं यमस्य च महात्मनः ॥
English Translation
Bhishma said-Regarding it is cited the old story of the discourse between the Ocean and the Rivers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
अत्र [ind]
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
अपि [ind]
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
उदाहृ [2. P.]
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
इदम् [pron]
इतिहासं
इतिहास [mn]
पुरातनम्
पुरातन [adj]
गौतमस्य
गौतम [m]
च
च [ind]
संवादं
संवाद [m]
यमस्य
यम [m]
च
च [ind]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
पारियात्रगिरिं प्राप्य गौतमस्याश्रमो महान् । उवास गौतमो यत्र कालं तदपि मे शृणु ॥
English Translation
Gotama had a wide retrert on the Paripatra hills. Listen to me as to how many years he lived in that asylum. For sixty thousand years that sage practises ascetic austerities in that asylum.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पारियात्रगिरिं
पारियात्र [m]
पारियात्रगिरिं
गिरि [m]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
गौतमस्याश्रमो
गौतम [m]
गौतमस्याश्रमो
आश्रम [mn]
महान्
महत् [adj]
उवास
वस् [2. P.]
गौतमो
गौतम [m]
यत्र
यत्र [ind]
कालं
काल [m]
तद्
तद् [pron]
अपि
अपि [ind]
मे
मद् [pron]
शृणु
श्रु [4. P.]
षष्टिं वर्षसहस्राणि सोऽतप्यद्गौतमस्तपः । तमुग्रतपसं युक्तं तपसा भावितं मुनिम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
षष्टिं
षष्टि [f]
वर्षसहस्राणि
वर्ष [mn]
वर्षसहस्राणि
सहस्र [mn]
सो
तद् [pron]
ऽतप्यद्
तप् [4. Ā.]
गौतमस्तपः
गौतम [m]
गौतमस्तपः
तपस् [n]
तम्
तद् [pron]
उग्रतपसं
उग्र [adj]
उग्रतपसं
तपस् [n]
युक्तं
युज् [6. Ā.]
तपसा
तपस् [n]
भावितं
भावय् [10. Ā.]
मुनिम्
मुनि [m]
उपयातो नरव्याघ्र लोकपालो यमस्तदा । तमपश्यत्सुतपसमृषिं वै गौतमं मुनिम् ॥
English Translation
One day, the Regent of the dead. Yama, O foremost of men, went to that great sage of purified soul while he was practising the severest austerities. Yama saw the great ascetic Gotama of rigid penances.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उपयातो
उपया [2. P.]
नरव्याघ्र
नर [m]
नरव्याघ्र
व्याघ्र [m]
लोकपालो
लोकपाल [m]
यमस्तदा
यम [m]
यमस्तदा
तदा [ind]
तम्
तद् [pron]
अपश्यत्
पश् [4. Ā.]
सुतपसम्
सु [ind]
सुतपसम्
तपस् [n]
ऋषिं
ऋषि [m]
वै
वै [ind]
गौतमं
गौतम [m]
मुनिम्
मुनि [m]
स तं विदित्वा ब्रह्मर्षिर्यममागतमोजसा । प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वा उपसृप्तस्तपोधनः ॥
English Translation
Understanding that it was Yama who had come, the twice-born quickly saluted him and sat with closed hands in an attentive attitude,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तं
तद् [pron]
विदित्वा
विद् [6. Ā.]
ब्रह्मर्षिर्
ब्रह्मर्षि [m]
यमम्
यम [m]
आगतम्
आगम् [6. P.]
ओजसा
ओजस् [n]
प्राञ्जलिः
प्राञ्जलि [adj]
प्रयतो
प्रयम् [1. Ā.]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
उपसृप्तस्तपोधनः
उपसृप् [1. Ā.]
उपसृप्तस्तपोधनः
तपोधन [adj]
तं धर्मराजो दृष्ट्वैव नमस्कृत्य नरर्षभम् । न्यमन्त्रयत धर्मेण क्रियतां किमिति ब्रुवन् ॥
English Translation
Beholding that foremost of Brahmanas, the royal Dharma duly saluted him and addressing him asked what he should do for him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
धर्मराजो
धर्मराज [m]
दृष्ट्वैव
दृश् [6. P.]
दृष्ट्वैव
एव [ind]
नमस्कृत्य
नमस्कृ [8. Ā.]
नरर्षभम्
नर [m]
नरर्षभम्
ऋषभ [m]
न्यमन्त्रयत
निमन्त्रय् [Denom. Ā.]
धर्मेण
धर्म [mn]
क्रियतां
कृ [2. Ā.]
किम्
क [pron]
इति
इति [ind]
ब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
मातापितृभ्यामानृण्यं किं कृत्वा समवाप्नुयात् । कथं च लोकानश्नाति पुरुषो दुर्लभाञ्शुभान् ॥
English Translation
Gotama said How does a man liberate his self from the debt he owes to his parents? How, also, does he succeed in acquiring blissful regions which it is so difficult to acquire.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मातापितृभ्याम्
माता [f]
मातापितृभ्याम्
पितृ [m]
आनृण्यं
आनृण्य [n]
किं
क [pron]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
समवाप्नुयात्
समवाप् [5. Ā.]
कथं
कथम् [ind]
च
च [ind]
लोकान्
लोक [m]
अश्नाति
अश् [1. Ā.]
पुरुषो
पुरुष [m]
दुर्लभाञ्
दुर्लभ [adj]
शुभान्
शुभ [adj]
तपःशौचवता नित्यं सत्यधर्मरतेन च । मातापित्रोरहरहः पूजनं कार्यमञ्जसा ॥
English Translation
Yama said Practising truth, purity and penances, one should continuously adore his parents.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपःशौचवता
तपस् [n]
तपःशौचवता
शौचवत् [adj]
नित्यं
नित्यम् [ind]
सत्यधर्मरतेन
सत्य [n]
सत्यधर्मरतेन
धर्म [mn]
सत्यधर्मरतेन
रम् [4. Ā.]
च
च [ind]
मातापित्रोर्
माता [f]
मातापित्रोर्
पितृ [m]
अहरहः
अहरहर् [ind]
पूजनं
पूजन [n]
कार्यम्
कृ [2. Ā.]
अञ्जसा
अञ्जसा [ind]
अश्वमेधैश्च यष्टव्यं बहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः । तेन लोकानुपाश्नाति पुरुषोऽद्भुतदर्शनान् ॥
English Translation
One should, also, celebrate Horse-sacrifices with profuse presents to the Brahmanas. By such acts one acquires many happy and wonderful regions.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अश्वमेधैश्च
अश्वमेध [m]
अश्वमेधैश्च
च [ind]
यष्टव्यं
यज् [2. P.]
बहुभिः
बहु [adj]
स्वाप्तदक्षिणैः
सु [ind]
स्वाप्तदक्षिणैः
आप्त [adj]
स्वाप्तदक्षिणैः
दक्षिणा [f]
कथं
कथम् [ind]
च
च [ind]
लोकान्
लोक [m]
अश्नाति
अश् [1. Ā.]
पुरुषो
पुरुष [m]
दुर्लभाञ्
दुर्लभ [adj]
शुभान्
शुभ [adj]