Ādiparva Adhyāya 35
आदिपर्व • अध्यायः 35
Ādiparva Adhyāya 35 of the classical Mahābhārata with 14 verses.
Total: 14 Verses
•
Citations: MBh 1.35.1–14
•
250 Lexicon Terms
एलापत्रस्य तु वचः श्रुत्वा नागा द्विजोत्तम । सर्वे प्रहृष्टमनसः साधु साध्वित्यपूजयन् ॥
English Translation
Sauti said : O best of the twice born, hearing what Elapatra said, all the snakes exclaimed in joy, "Well said! Excellent man!"
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एलापत्रस्य
एलापत्त्र [m]
तु
तु [ind]
वचः
वचस् [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
नागा
नाग [m]
द्विजोत्तम
द्विजोत्तम [m]
सर्वे
सर्व [pron]
प्रहृष्टमनसः
प्रहृष् [4. Ā.]
प्रहृष्टमनसः
मनस् [n]
साधु
साधु [adj]
साध्वित्यपूजयन्
साधु [adj]
साध्वित्यपूजयन्
इति [ind]
साध्वित्यपूजयन्
पूजय् [10. Ā.]
ततः प्रभृति तां कन्यां वासुकिः पर्यरक्षत । जरत्कारुं स्वसारं वै परं हर्षमवाप च ॥
English Translation
From that day Vasuki carefully kept that maiden, his sister Jaratkaru and he took great pleasure in rearing her up.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
प्रभृति
प्रभृति [ind]
तां
तद् [pron]
कन्यां
कन्या [f]
वासुकिः
वासुकि [m]
पर्यरक्षत
परिरक्ष् [1. Ā.]
जरत्कारुं
जरत्कारु [f]
स्वसारं
स्वसृ [f]
वै
वै [ind]
परं
पर [pron]
हर्षम्
हर्ष [m]
अवाप
अवाप् [5. Ā.]
च
च [ind]
ततो नातिमहान्कालः समतीत इवाभवत् । अथ देवासुराः सर्वे ममन्थुर्वरुणालयम् ॥
English Translation
Not long after this, the Devas and the Asuras churned the abode of Varuna (Ocean).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
नातिमहान्
न [ind]
नातिमहान्
अतिमहत् [adj]
कालः
काल [m]
समतीत
समती [2. P.]
इवाभवत्
इव [ind]
इवाभवत्
भू [1. Ā.]
अथ
अथ [ind]
देवासुराः
देव [m]
देवासुराः
असुर [m]
सर्वे
सर्व [pron]
ममन्थुर्
मथ् [4. Ā.]
वरुणालयम्
वरुणालय [m]
तत्र नेत्रमभून्नागो वासुकिर्बलिनां वरः । समाप्यैव च तत्कर्म पितामहमुपागमन् ॥
English Translation
And the greatly powerful Vasuki became its churning cord. As soon as this work was done, he approached the grandsire.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
नेत्रम्
नेत्र [mn]
अभून्
भू [1. Ā.]
नागो
नाग [m]
वासुकिर्
वासुकि [m]
बलिनां
बलिन् [adj]
वरः
वर [adj]
समाप्यैव
समाप् [5. Ā.]
समाप्यैव
एव [ind]
च
च [ind]
तत्
तद् [pron]
कर्म
कर्मन् [n]
पितामहम्
पितामह [m]
उपागमन्
उपगम् [6. P.]
देवा वासुकिना सार्धं पितामहमथाब्रुवन् । भगवञ्शापभीतोऽयं वासुकिस्तप्यते भृशम् ॥
English Translation
The celestial with Vasuki addressed the Grandsire thus, “O lord, Vasuki is suffering from the fear of the curse.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवा
देव [m]
वासुकिना
वासुकि [m]
सार्धं
सार्धम् [ind]
पितामहम्
पितामह [m]
अथाब्रुवन्
अथ [ind]
अथाब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
भगवञ्
भगवत् [adj]
शापभीतो
शाप [m]
शापभीतो
भी [1. Ā.]
ऽयं
इदम् [pron]
वासुकिस्तप्यते
वासुकि [m]
वासुकिस्तप्यते
तप् [4. Ā.]
भृशम्
भृशम् [ind]
तस्येदं मानसं शल्यं समुद्धर्तुं त्वमर्हसि । जनन्याः शापजं देव ज्ञातीनां हितकाङ्क्षिणः ॥
English Translation
You should draw out the dart, begotten by his mother's curse, which pierces the heart of Vasuki who is desirous of the weal of his race.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्येदं
तद् [pron]
तस्येदं
इदम् [pron]
मानसं
मानस [adj]
शल्यं
शल्य [mn]
समुद्धर्तुं
समुद्धृ [2. P.]
त्वम्
त्वद् [pron]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
जनन्याः
जननी [f]
शापजं
शाप [m]
शापजं
ज [adj]
देव
देव [m]
ज्ञातीनां
ज्ञाति [m]
हितकाङ्क्षिणः
हित [n]
हितकाङ्क्षिणः
काङ्क्षिन् [adj]
हितो ह्ययं सदास्माकं प्रियकारी च नागराट् । कुरु प्रसादं देवेश शमयास्य मनोज्वरम् ॥
English Translation
The king of the snakes is always our friend and benefactor; O lord of the gods, be gracious to him and remove the fever of his mind.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हितो
हित [adj]
ह्ययं
हि [ind]
ह्ययं
इदम् [pron]
सदास्माकं
सदा [ind]
सदास्माकं
मद् [pron]
प्रियकारी
प्रिय [adj]
प्रियकारी
कारिन् [adj]
च
च [ind]
नागराट्
नाग [mn]
नागराट्
राज् [m]
कुरु
कृ [2. Ā.]
प्रसादं
प्रसाद [m]
देवेश
देवेश [m]
शमयास्य
शमय् [10. Ā.]
शमयास्य
इदम् [pron]
मनोज्वरम्
मनस् [n]
मनोज्वरम्
ज्वर [m]
मयैवैतद्वितीर्णं वै वचनं मनसामराः । एलापत्रेण नागेन यदस्याभिहितं पुरा ॥
English Translation
Brahma said: O immortals, I have thought in my mind what you have said. Let the king of the snakes do what Elapatra had told him before. When the time comes, the wicked only will be destroyed and not the virtuous.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मयैवैतद्
मद् [pron]
मयैवैतद्
एव [ind]
मयैवैतद्
एतद् [pron]
वितीर्णं
वितृ [1. Ā.]
वै
वै [ind]
वचनं
वचन [n]
मनसामराः
मनस् [n]
मनसामराः
अमर [m]
एलापत्रेण
एलापत्त्र [m]
नागेन
नाग [m]
यद्
यद् [pron]
अस्याभिहितं
इदम् [pron]
अस्याभिहितं
अभिधा [3. Ā.]
पुरा
पुरा [ind]
तत्करोत्वेष नागेन्द्रः प्राप्तकालं वचस्तथा । विनशिष्यन्ति ये पापा न तु ये धर्मचारिणः ॥
English Translation
Brahma said: O immortals, I have thought in my mind what you have said. Let the king of the snakes do what Elapatra had told him before. When the time comes, the wicked only will be destroyed and not the virtuous.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्
तद् [pron]
करोत्वेष
कृ [2. Ā.]
करोत्वेष
एतद् [pron]
नागेन्द्रः
नाग [m]
नागेन्द्रः
इन्द्र [m]
प्राप्तकालं
प्राप् [1. P.]
प्राप्तकालं
काल [m]
वचस्तथा
वचस् [n]
वचस्तथा
तथा [ind]
तेषां
तद् [pron]
विनाशो
विनाश [m]
भविता
भू [1. Ā.]
न
न [ind]
तु
तु [ind]
ये
यद् [pron]
धर्मचारिणः
धर्म [mn]
धर्मचारिणः
चारिन् [adj]
उत्पन्नः स जरत्कारुस्तपस्युग्रे रतो द्विजः । तस्यैष भगिनीं काले जरत्कारुं प्रयच्छतु ॥
English Translation
Jaratkaru is (already) born; that Brahmana is now engaged in penances. Let him (Vasuki), at the proper time, give his sister to Jaratkaru.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्पन्नः
उत्पद् [4. P.]
स
तद् [pron]
जरत्कारुस्तपस्युग्रे
जरत्कारु [m]
जरत्कारुस्तपस्युग्रे
तपस् [n]
जरत्कारुस्तपस्युग्रे
उग्र [adj]
रतो
रम् [4. Ā.]
द्विजः
द्विज [m]
तस्यैष
तद् [pron]
तस्यैष
एतद् [pron]
भगिनीं
भगिनी [f]
काले
काल [m]
जरत्कारुं
जरत्कारु [f]
प्रयच्छतु
प्रयम् [1. Ā.]
यदेलापत्रेण वचस्तदोक्तं भुजगेन ह । पन्नगानां हितं देवास्तत्तथा न तदन्यथा ॥
English Translation
O celestials! what had been said by Elapatra for the weal of the snakes is true. It is not otherwise.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्
यद् [pron]
एलापत्रेण
एलापत्त्र [m]
वचस्तदोक्तं
वचस् [n]
वचस्तदोक्तं
तदा [ind]
वचस्तदोक्तं
वच् [2. P.]
भुजगेन
भुजग [m]
ह
ह [ind]
पन्नगानां
पन्नग [mn]
हितं
हित [adj]
देवास्तत्
देव [m]
देवास्तत्
तद् [pron]
तथा
तथा [ind]
न
न [ind]
तद्
तद् [pron]
अन्यथा
अन्यथा [ind]
एतच्छ्रुत्वा स नागेन्द्रः पितामहवचस्तदा । सर्पान्बहूञ्जरत्कारौ नित्ययुक्तान्समादधत् ॥
English Translation
A large number of them who are always attentive to their duties, to watch the Rishi Jaratkaru. He said,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्
तद् [pron]
करोत्वेष
कृ [2. Ā.]
करोत्वेष
एतद् [pron]
नागेन्द्रः
नाग [m]
नागेन्द्रः
इन्द्र [m]
प्राप्तकालं
प्राप् [1. P.]
प्राप्तकालं
काल [m]
वचस्तथा
वचस् [n]
वचस्तथा
तथा [ind]
सर्पान्
सर्प [m]
बहूञ्
बहु [adj]
जरत्कारौ
जरत्कारु [f]
नित्ययुक्तान्
नित्य [adj]
नित्ययुक्तान्
युज् [6. Ā.]
समादधत्
समाधा [1. P.]
जरत्कारुर्यदा भार्यामिच्छेद्वरयितुं प्रभुः । शीघ्रमेत्य ममाख्येयं तन्नः श्रेयो भविष्यति ॥
English Translation
"When the Lord Jaratkaru will ask for a wife, come immediately and inform me of it. The weal of our race depends upon it.”
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जरत्कारुर्
जरत्कारु [m]
यदा
यदा [ind]
भार्याम्
भार्या [f]
इच्छेद्
इष् [1. P.]
वरयितुं
वरय् [10. Ā.]
प्रभुः
प्रभु [adj]
शीघ्रम्
शीघ्र [adj]
एत्य
ए [2. P.]
ममाख्येयं
मद् [pron]
ममाख्येयं
आख्या [4. P.]
तन्
तद् [pron]
नः
मद् [pron]
श्रेयो
श्रेयस् [n]
भविष्यति
भू [1. Ā.]