Canonical Ref: VR 1.17.39
Metrical Form: पुष्पिताग्रा = [१२: ननरय] १,३ + [१२: नजजरग] २,४
Sanskrit (Devanāgarī)
इति हृदयसुखं निशम्य वाक्यं; श्रुतिसुखमात्मवता विनीतमुक्तम् । प्रथितगुणयशा गुणैर्विशिष्टः; परम ऋषिः परमं जगाम हर्षम् ॥
Roman Transliteration (IAST)
iti hṛdayasukhaṃ niśamya vākyaṃ; śrutisukhamātmavatā vinītamuktam | prathitaguṇayaśā guṇairviśiṣṭaḥ; parama ṛṣiḥ paramaṃ jagāma harṣam ||
English Scholarly Translation
Hearing this soul-soothing, ear-charming, and free-humble speech that was uttered, the illustrious prime of ascetics crowned with virtues, and furnished with all perfections, experienced exceeding delight.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
इति
Lemma: इति
POS: ind
हृदयसुखं
Lemma: हृदय
POS: n
हृदयसुखं
Lemma: सुख
POS: n
निशम्य
Lemma: निशामय्
POS: 10. Ā.
वाक्यं
Lemma: वाक्य
POS: n
श्रुतिसुखम्
Lemma: श्रुति
POS: f
श्रुतिसुखम्
Lemma: सुख
POS: adj
आत्मवता
Lemma: आत्मवत्
POS: adj
विनीतम्
Lemma: विनी
POS: 1. Ā.
उक्तम्
Lemma: वच्
POS: 2. P.
प्रथितगुणयशा
Lemma: प्रथ्
POS: 1. P.
प्रथितगुणयशा
Lemma: गुण
POS: mn
प्रथितगुणयशा
Lemma: यशस्
POS: n
गुणैर्
Lemma: गुण
POS: mn
विशिष्टः
Lemma: विशिष्
POS: 7. P.
परम
Lemma: परम
POS: adj
ऋषिः
Lemma: ऋषि
POS: m
परमं
Lemma: परम
POS: adj
जगाम
Lemma: गम्
POS: 6. Ā. • Verb: जगाम
हर्षम्
Lemma: हर्ष
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 1.17.39. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.