नीतिरापदि यद्गम्यः परस्तन्मानिनो ह्रिये । विधुर्विधुन्तस्येव पूर्णस्तस्योत्सवाय सः ॥
अन्यदुच्छृङ्घलं सत्वमन्यत्छ्छास्त्रनियन्त्रितं । सामानाधिकरण्यं हि तेजस्तमिरयोः कुतः ॥
इन्द्रप्रस्थगमस्तावत्कारि मा सन्तु चेदयः । आस्माकदन्तिसान्निध्याद्वामनीभूतभूरुहः ॥
निरुद्धवीवधासारप्रसारा गा इव व्रजम् । उपरुन्धन्तु दाशार्हाः पुरीं माहिष्मतीं द्विषः ॥
यजतां पाण्डवः स्वर्गमवत्विन्द्रस्पस्विनः । वयं हनाम द्विषतः सर्वः स्वार्थं समीहते ॥
प्राप्यतां विद्युतां संपद्संपर्कादर्करोचिषाम् । शस्त्रैद्विषच्छिरश्छेदप्रोच्छलच्छोणितोक्षितैः ॥
इतिसंरम्भिणो वाणीर्बलस्यालेख्यदेवताः । सभाभित्तिप्रतिध्वनैर्भयादन्ववदन्निव ॥
निशम्य ताः शेषगवीरमभिधातुमधोक्षजः । शिष्याय बृहतां प्रत्युः प्रस्तावमदिशद्दृशा ॥
भारतीमाहितभरामथानुद्धतमुद्धवः । तथ्यामुतथ्यानुजवज्जगादाग्रे गदाग्रजम् ॥
संप्रत्यसांप्रतं वक्तुमुक्ते मुसलपाणिना । निर्धारितेर्ऽथे लेखेनखलूक्त्वा खलुवाचिकम् ॥
तथापि यन्मय्यपि ते गुरुरित्यस्ति गौरवम् । तत्प्रयोजककर्तृत्वमुपैति मम जल्पतः ॥
वर्णै कतिपयैरेव ग्रथितस्य स्वरैरिव । अनन्ता वाङ्मयस्याहो गेयस्येव विचित्रता ॥
बह्वपि स्वेच्छया कामं प्रकीर्णमभिधीयते । अनुज्झितर्थसंबन्धः प्रबन्धो दुरुदाहरः ॥
म्रदीयसीमपि घनामनल्पगुणकल्पिताम् । प्रसारयन्ति कुशलाश्चित्रां वाचं पटीमिव ॥
विशेषविदुषः शास्त्रं यत्तवोद्ग्राह्यते पुरः । हेतुः परिचयस्थैर्ये वक्तुर्गुणनिकैव सा ॥
पज्ञोत्साहवतः स्वामी यतेताधातुमात्मनि । तौ हि मूलमुदेष्यन्त्या जिगीषोरात्मसंपदः ॥
सोपधानां धियं धीराः स्थेयसीं खट्वयन्ति ये । तत्रानिशं निषम्ण्णास्ते जानते जातु न श्रमंम् ॥
स्पृशन्ति शरवत्तीक्ष्णस्तोकमन्तर्विशन्ति च । बहुस्पृशापि स्थूलेन स्थीयते बहिरश्मवत् ॥
आरभन्तेऽल्पमेवाज्ञाः कामं व्यग्रा भवन्ति च । महारम्भाः कृतधियस्तिष्ठन्ति च निराकुलाः ॥
उपायमस्थितस्यापि नश्यन्त्यर्थाः प्रमाद्यतः । हन्ति नोपशयस्थोऽपि शयालुर्मृगयुर्मृगान् ॥
उदेतुमत्यजन्नीहां राजसु द्वदशस्वपि । जिगीषुरेको दिनकृदादित्येष्विव कल्पते ॥
बुद्धिशस्त्रः प्रकृत्यङ्गो घनसंवृतिकञ्चुकः । चारेक्षणो दूतमुखः पपुरुषः कोऽपि पार्थिवः ॥
तेजः क्षमा वा नैकान्तं कालज्ञस्य महीपतेः । नैकमोजः प्रसादो वा रसभावविदः कवेः ॥
कृतापचारोऽपि परैरनाविष्कृतविक्रियः । असाध्यः कुरुते वा रसभावविदः कवेः ॥
मृदुव्यवहितं तेजो भोक्तमर्थान्प्रकल्पते । प्रदीपः स्नेहमादत्ते दशयाभ्यन्तरस्थया ॥
नालम्बते नैष्ठिकतां न निषीदति पौरुषे । शब्दार्थौ सत्कविरिव द्वयं विद्वानपेक्षते ॥
स्थायिनोर्ऽथे प्रवर्तन्ते भावाः संचारिणो यथा । रसस्यैकस्य भूयांसस्तथा नेतुर्महीभृतः ॥
तन्त्रवापविदा योगैर्मण्डलान्यधिष्ठिता । सुनिग्रहानरेन्द्रेण फणीन्द्रा इव शत्रवः ॥
करप्रचेयामुत्तुङ्गः प्रभुशक्तिं प्रतीयसीम् । प्रज्ञाबलबृहन्मूलः फलत्युत्साहपादपः ॥
अल्पत्वात्प्रबलत्वाद्वंशस्येवेतरे स्वराः । विजीगीषोनृपतयः प्रयान्ति परिवारतां ॥