Udyogaparva Adhyāya 99
उद्योगपर्व • अध्यायः 99
Udyogaparva Adhyāya 99 of the classical Mahābhārata with 17 verses.
Total: 17 Verses
•
Citations: MBh 5.99.1–17
•
250 Lexicon Terms
अयं लोकः सुपर्णानां पक्षिणां पन्नगाशिनाम् । विक्रमे गमने भारे नैषामस्ति परिश्रमः ॥
English Translation
Narada said This region belongs to the birds of excellent feathers which subsist on snakes. They feel no fatigue in showing their strength in traveling or in carrying loads.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयं
इदम् [pron]
लोकः
लोक [m]
सुपर्णानां
सुपर्ण [m]
पक्षिणां
पक्षिन् [m]
पन्नगाशिनाम्
पन्नग [mn]
पन्नगाशिनाम्
आशिन् [adj]
विक्रमे
विक्रम [m]
गमने
गमन [n]
भारे
भार [m]
नैषाम्
न [ind]
नैषाम्
इदम् [pron]
अस्ति
अस् [2. P.]
परिश्रमः
परिश्रम [m]
वैनतेयसुतैः सूत षड्भिस्ततमिदं कुलम् । सुमुखेन सुनाम्ना च सुनेत्रेण सुवर्चसा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वैनतेयसुतैः
वैनतेय [m]
वैनतेयसुतैः
सुत [m]
सूत
सूत [m]
षड्भिस्ततम्
षष् [adj]
षड्भिस्ततम्
तन् [8. Ā.]
इदं
इदम् [pron]
कुलम्
कुल [n]
समुद्रसेनो
समुद्रसेन [m]
राजा
राजन् [m]
च
च [ind]
सह
सह [ind]
पुत्रेण
पुत्र [m]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
सुरूपपक्षिराजेन सुबलेन च मातले । वर्धितानि प्रसूत्या वै विनताकुलकर्तृभिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुरूपपक्षिराजेन
सुरूप [m]
सुरूपपक्षिराजेन
पक्षिन् [m]
सुरूपपक्षिराजेन
राज [m]
सुबलेन
सुबल [m]
च
च [ind]
मातले
मातलि [m]
वर्धितानि
वर्धय् [10. Ā.]
प्रसूत्या
प्रसूति [f]
वै
वै [ind]
विनताकुलकर्तृभिः
विनता [f]
विनताकुलकर्तृभिः
कुल [n]
विनताकुलकर्तृभिः
कर्तृ [adj]
पक्षिराजाभिजात्यानां सहस्राणि शतानि च । कश्यपस्य ततो वंशे जातैर्भूतिविवर्धनैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
योजनविंशानां
योजन [fn]
योजनविंशानां
विंश [adj]
सहस्राणि
सहस्र [mn]
शतानि
शत [mn]
च
च [ind]
कश्यपस्य
कश्यप [m]
ततो
ततस् [ind]
वंशे
वंश [m]
जातैर्
जन् [4. P.]
भूतिविवर्धनैः
भूति [f]
भूतिविवर्धनैः
विवर्धन [adj]
सर्वे ह्येते श्रिया युक्ताः सर्वे श्रीवत्सलक्षणाः । सर्वे श्रियमभीप्सन्तो धारयन्ति बलान्युत ॥
English Translation
All these are endued with prosperity; and all have the mark of Srivatsa (an auspicious mark); and all of them, desirous of prosperity, are endued with strength.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वे
सर्व [pron]
तेजस्विनः
तेजस्विन् [adj]
शूराः
शूर [m]
सर्वे
सर्व [pron]
चाहतलक्षणाः
च [ind]
चाहतलक्षणाः
आहतलक्षण [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
श्रियम्
श्री [f]
अभीप्सन्तो
अभीप्स् [Desid. Ā.]
धारयन्ति
धारय् [10. Ā.]
बलान्युत
बल [mn]
बलान्युत
उत [ind]
कर्मणा क्षत्रियाश्चैते निर्घृणा भोगिभोजिनः । ज्ञातिसंक्षयकर्तृत्वाद्ब्राह्मण्यं न लभन्ति वै ॥
English Translation
By their habits of life they are Kshatriyas; but as they live on snakes, they are without humanity; and owing to their constant warfare with their kinsmen they never attain to the region of Brahma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कर्मणा
कर्मन् [n]
क्षत्रियाश्चैते
क्षत्रिय [m]
क्षत्रियाश्चैते
च [ind]
क्षत्रियाश्चैते
एतद् [pron]
निर्घृणा
निर्घृण [adj]
भोगिभोजिनः
भोगिन् [m]
भोगिभोजिनः
भोजिन् [adj]
ज्ञातिसंक्षयकर्तृत्वाद्
ज्ञाति [m]
ज्ञातिसंक्षयकर्तृत्वाद्
संक्षय [m]
ज्ञातिसंक्षयकर्तृत्वाद्
कर्तृ [adj]
ज्ञातिसंक्षयकर्तृत्वाद्
त्व [n]
ब्राह्मण्यं
ब्राह्मण्य [n]
न
न [ind]
लभन्ति
लभ् [1. P.]
वै
वै [ind]
नामानि चैषां वक्ष्यामि यथा प्राधान्यतः शृणु । मातले श्लाघ्यमेतद्धि कुलं विष्णुपरिग्रहम् ॥
English Translation
I shall describe their names according to their rank; hear, O Matali. This race is much thought of in consequence of the favor which Vishnu shows to it.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नामानि
नामन् [n]
चैषां
च [ind]
चैषां
इदम् [pron]
वक्ष्यामि
वच् [2. P.]
यथा
यथा [ind]
प्राधान्यतः
प्राधान्य [n]
शृणु
श्रु [4. P.]
मातले
मातलि [m]
श्लाघ्यम्
श्लाघ् [1. P.]
एतद्धि
एतद् [pron]
एतद्धि
हि [ind]
कुलं
कुल [n]
विष्णुपरिग्रहम्
विष्णु [m]
विष्णुपरिग्रहम्
परिग्रह [m]
दैवतं विष्णुरेतेषां विष्णुरेव परायणम् । हृदि चैषां सदा विष्णुर्विष्णुरेव गतिः सदा ॥
English Translation
Vishnu is their god; and their object of worship, Vishnu, is ever in their heart; and Vishnu is ever their refuge.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दैवतं
दैवत [n]
विष्णुर्
विष्णु [m]
एतेषां
एतद् [pron]
विष्णुर्
विष्णु [m]
एव
एव [ind]
परायणम्
परायण [n]
हृदि
हृद् [n]
चैषां
च [ind]
चैषां
इदम् [pron]
सदा
सदा [ind]
विष्णुर्
विष्णु [m]
विष्णुर्
विष्णु [m]
एव
एव [ind]
गतिः
गति [f]
सदा
सदा [ind]
सुवर्णचूडो नागाशी दारुणश्चण्डतुण्डकः । अनलश्चानिलश्चैव विशालाक्षोऽथ कुण्डली ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुवर्णचूडो
सुवर्णचूड [m]
नागाशी
नागाशिन् [m]
दारुणश्चण्डतुण्डकः
दारुण [m]
दारुणश्चण्डतुण्डकः
चण्डतुण्डक [m]
अनलश्चानिलश्चैव
अनल [m]
अनलश्चानिलश्चैव
च [ind]
अनलश्चानिलश्चैव
अनिल [m]
अनलश्चानिलश्चैव
च [ind]
अनलश्चानिलश्चैव
एव [ind]
विशालाक्षो
विशालाक्ष [m]
ऽथ
अथ [ind]
कुण्डली
कुण्डलिन् [m]
काश्यपिर्ध्वजविष्कम्भो वैनतेयोऽथ वामनः । वातवेगो दिशाचक्षुर्निमेषो निमिषस्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
काश्यपिर्
काश्यपि [m]
ध्वजविष्कम्भो
ध्वजविष्कम्भ [m]
वैनतेयो
वैनतेय [m]
ऽथ
अथ [ind]
वामनः
वामन [m]
वातवेगो
वातवेग [m]
दिशाचक्षुर्
दिशाचक्षुस् [m]
निमेषो
निमेष [m]
निमिषस्तथा
निमिष [m]
निमिषस्तथा
तथा [ind]
त्रिवारः सप्तवारश्च वाल्मीकिर्द्वीपकस्तथा । दैत्यद्वीपः सरिद्द्वीपः सारसः पद्मकेसरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रिवारः
त्रिवार [m]
सप्तवारश्च
सप्तवार [m]
सप्तवारश्च
च [ind]
वाल्मीकिर्
वाल्मीकि [m]
द्वीपकस्तथा
द्वीपक [m]
द्वीपकस्तथा
तथा [ind]
दैत्यद्वीपः
दैत्यद्वीप [m]
सरिद्द्वीपः
सरिद्द्वीप [m]
सारसः
सारस [m]
पद्मकेसरः
पद्मकेसर [m]
सुमुखः सुखकेतुश्च चित्रबर्हस्तथानघः । मेघकृत्कुमुदो दक्षः सर्पान्तः सोमभोजनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुमुखः
सुमुख [m]
सुखकेतुश्च
सुखकेतु [m]
सुखकेतुश्च
च [ind]
चित्रबर्हस्तथानघः
चित्रबर्ह [m]
चित्रबर्हस्तथानघः
तथा [ind]
चित्रबर्हस्तथानघः
अनघ [m]
मेघकृत्
मेघकृत् [m]
कुमुदो
कुमुद [m]
दक्षः
दक्ष [m]
सर्पान्तः
सर्पान्त [m]
सोमभोजनः
सोमभोजन [m]
गुरुभारः कपोतश्च सूर्यनेत्रश्चिरान्तकः । विष्णुधन्वा कुमारश्च परिबर्हो हरिस्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गुरुभारः
गुरुभार [m]
कपोतश्च
कपोत [mn]
कपोतश्च
च [ind]
सूर्यनेत्रश्चिरान्तकः
सूर्यनेत्र [m]
सूर्यनेत्रश्चिरान्तकः
चिरान्तक [m]
विष्णुधन्वा
विष्णुधन्वन् [m]
कुमारश्च
कुमार [m]
कुमारश्च
च [ind]
परिबर्हो
परिबर्ह [m]
हरिस्तथा
हरि [m]
हरिस्तथा
तथा [ind]
सुस्वरो मधुपर्कश्च हेमवर्णस्तथैव च । मलयो मातरिश्वा च निशाकरदिवाकरौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुस्वरो
सुस्वर [m]
मधुपर्कश्च
मधुपर्क [mn]
मधुपर्कश्च
च [ind]
हेमवर्णस्तथैव
हेमवर्ण [m]
हेमवर्णस्तथैव
तथा [ind]
हेमवर्णस्तथैव
एव [ind]
च
च [ind]
मलयो
मलय [m]
मातरिश्वा
मातरिश्वन् [m]
च
च [ind]
निशाकरदिवाकरौ
निशाकर [m]
निशाकरदिवाकरौ
दिवाकर [m]
एते प्रदेशमात्रेण मयोक्ता गरुडात्मजाः । प्राधान्यतोऽथ यशसा कीर्तिताः प्राणतश्च ते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एते
एतद् [pron]
प्रदेशमात्रेण
प्रदेश [m]
प्रदेशमात्रेण
मात्र [n]
मयोक्ता
मद् [pron]
मयोक्ता
वच् [2. P.]
गरुडात्मजाः
गरुड [m]
गरुडात्मजाः
आत्मज [m]
प्राधान्यतो
प्राधान्य [n]
ऽथ
अथ [ind]
यशसा
यशस् [n]
कीर्तिताः
कीर्तय् [10. Ā.]
प्राणतश्च
प्राण [m]
प्राणतश्च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
यद्यत्र न रुचिः काचिदेहि गच्छाव मातले । तं नयिष्यामि देशं त्वां रुचिं यत्रोपलप्स्यसे ॥
English Translation
If nobody, in these regions, is to your liking, O Matali, then come, we shall go elsewhere and lead you to that country where you will get a bridegroom.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्यत्र
यद् [pron]
यद्यत्र
यत्र [ind]
न
न [ind]
रुचिः
रुचि [f]
काचिद्
कश्चित् [pron]
एहि
ए [2. P.]
गच्छाव
गम् [6. Ā.]
मातले
मातलि [m]
तं
तद् [pron]
नयिष्यामि
नी [2. P.]
देशं
देश [m]
त्वां
त्वद् [pron]
रुचिं
रुचि [f]
यत्रोपलप्स्यसे
यत्र [ind]
यत्रोपलप्स्यसे
उपलभ् [1. P.]