Sabhāparva Adhyāya 64
सभापर्व • अध्यायः 64
Sabhāparva Adhyāya 64 of the classical Mahābhārata with 18 verses.
Total: 18 Verses
•
Citations: MBh 2.64.1–18
•
250 Lexicon Terms
या नः श्रुता मनुष्येषु स्त्रियो रूपेण संमताः । तासामेतादृशं कर्म न कस्यांचन शुश्रुमः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
या
यद् [pron]
नः
मद् [pron]
श्रुता
श्रु [4. P.]
मनुष्येषु
मनुष्य [m]
स्त्रियो
स्त्री [f]
रूपेण
रूप [n]
संमताः
सम्मन् [8. Ā.]
तासाम्
तद् [pron]
एतादृशं
एतादृश [adj]
कर्म
कर्मन् [n]
न
न [ind]
कस्यांचन
कश्चन [pron]
शुश्रुमः
श्रु [4. P.]
क्रोधाविष्टेषु पार्थेषु धार्तराष्ट्रेषु चाप्यति । द्रौपदी पाण्डुपुत्राणां कृष्णा शान्तिरिहाभवत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्रोधाविष्टेषु
क्रोध [m]
क्रोधाविष्टेषु
आविश् [6. Ā.]
पार्थेषु
पार्थ [m]
धार्तराष्ट्रेषु
धार्तराष्ट्र [m]
चाप्यति
च [ind]
चाप्यति
अपि [ind]
चाप्यति
अति [ind]
मध्यमः
मध्यम [adj]
पाण्डुपुत्राणां
पाण्डु [m]
पाण्डुपुत्राणां
पुत्र [m]
निकृत्या
निकृति [f]
संनिहन्यताम्
संनिहन् [2. P.]
अप्लवेऽम्भसि मग्नानामप्रतिष्ठे निमज्जताम् । पाञ्चाली पाण्डुपुत्राणां नौरेषा पारगाभवत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अप्लवे
अप्लव [adj]
ऽम्भसि
अम्भस् [n]
मग्नानाम्
मज्ज् [1. Ā.]
अप्रतिष्ठे
अप्रतिष्ठ [adj]
निमज्जताम्
निमज्ज् [1. Ā.]
द्रौपदी
द्रौपदी [f]
पाण्डुपुत्राणां
पाण्डु [m]
पाण्डुपुत्राणां
पुत्र [m]
कृष्णा
कृष्णा [f]
शान्तिर्
शान्ति [f]
इहाभवत्
इह [ind]
इहाभवत्
भू [1. Ā.]
तद्वै श्रुत्वा भीमसेनः कुरुमध्येऽत्यमर्षणः । स्त्री गतिः पाण्डुपुत्राणामित्युवाच सुदुर्मनाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
तद्
तद् [pron]
वचनं
वचन [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
भीमसेनो
भीमसेन [m]
ऽत्यमर्षणः
अत्यमर्षण [adj]
स्त्री
स्त्री [f]
गतिः
गति [f]
पाण्डुपुत्राणाम्
पाण्डु [m]
पाण्डुपुत्राणाम्
पुत्र [m]
इत्युवाच
इति [ind]
इत्युवाच
वच् [2. P.]
सुदुर्मनाः
सु [ind]
सुदुर्मनाः
दुर्मनस् [adj]
त्रीणि ज्योतींषि पुरुष इति वै देवलोऽब्रवीत् । अपत्यं कर्म विद्या च यतः सृष्टाः प्रजास्ततः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रीणि
त्रि [nr]
ज्योतींषि
ज्योतिस् [n]
पुरुष
पुरुष [m]
इति
इति [ind]
वै
वै [ind]
देवलो
देवल [m]
ऽब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
अपत्यं
अपत्य [n]
कर्म
कर्मन् [n]
विद्या
विद्या [f]
च
च [ind]
त्रीणि
त्रि [nr]
ज्योतींषि
ज्योतिस् [n]
भारत
भारत [m]
अमेध्ये वै गतप्राणे शून्ये ज्ञातिभिरुज्झिते । देहे त्रितयमेवैतत्पुरुषस्योपजायते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अमेध्ये
अमेध्य [adj]
वै
वै [ind]
गतप्राणे
गम् [6. Ā.]
गतप्राणे
प्राण [m]
शून्ये
शून्य [adj]
ज्ञातिभिर्
ज्ञाति [m]
उज्झिते
उज्झित [adj]
देहे
देह [mn]
त्रितयम्
त्रितय [n]
एवैतत्
एव [ind]
एवैतत्
एतद् [pron]
पुरुषस्योपजायते
पुरुष [m]
पुरुषस्योपजायते
उपजन् [4. P.]
तन्नो ज्योतिरभिहतं दाराणामभिमर्शनात् । धनंजय कथं स्वित्स्यादपत्यमभिमृष्टजम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तन्नो
तद् [pron]
तन्नो
मद् [pron]
ज्योतिर्
ज्योतिस् [n]
अभिहतं
अभिहन् [4. P.]
दाराणाम्
दार [mn]
अभिमर्शनात्
अभिमर्शन [n]
धनंजय
धनंजय [m]
कथं
कथम् [ind]
स्वित्
स्विद् [ind]
स्याद्
अस् [2. P.]
अपत्यम्
अपत्य [n]
अभिमृष्टजम्
अभिमृष्टज [adj]
न चैवोक्ता न चानुक्ता हीनतः परुषा गिरः । भारताः प्रतिजल्पन्ति सदा तूत्तमपूरुषाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चैवोक्ता
च [ind]
चैवोक्ता
एव [ind]
चैवोक्ता
वच् [2. P.]
न
न [ind]
चानुक्ता
च [ind]
चानुक्ता
अनुक्त [adj]
हीनतः
हीनतस् [ind]
परुषा
परुष [adj]
गिरः
गिर् [f]
भारताः
भारत [m]
प्रतिजल्पन्ति
प्रतिजल्प् [1. P.]
सदा
सदा [ind]
तूत्तमपूरुषाः
तु [ind]
तूत्तमपूरुषाः
उत्तम [adj]
तूत्तमपूरुषाः
पूरुष [m]
स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतानि च । सन्तः प्रतिविजानन्तो लब्ध्वा प्रत्ययमात्मनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्मरन्ति
स्मृ [1. Ā.]
सुकृतान्येव
सु [ind]
सुकृतान्येव
कृ [2. Ā.]
सुकृतान्येव
एव [ind]
न
न [ind]
वैराणि
वैर [mn]
कृतानि
कृ [2. Ā.]
च
च [ind]
सन्तः
सत् [adj]
लब्ध्वा
लभ् [1. P.]
प्रत्ययम्
प्रत्यय [m]
आत्मनः
आत्मन् [m]
इहैवैतांस्तुरा सर्वान्हन्मि शत्रून्समागतान् । अथ निष्क्रम्य राजेन्द्र समूलान्कृन्धि भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वान्
सर्व [pron]
हन्मि
हन् [6. P.]
शत्रून्
शत्रु [m]
समागतान्
समागम् [6. P.]
अथ
अथ [ind]
निष्क्रम्य
निष्क्रम् [6. P.]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
समूलान्
स [ind]
समूलान्
मूल [mn]
कृन्धि
कृत् [2. P.]
भारत
भारत [m]
किं नो विवदितेनेह किं नः क्लेशेन भारत । अद्यैवैतान्निहन्मीह प्रशाधि वसुधामिमाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
क [pron]
नो
मद् [pron]
विवदितेनेह
विवद् [1. Ā.]
विवदितेनेह
इह [ind]
किं
क [pron]
नः
मद् [pron]
क्लेशेन
क्लेश [m]
भारत
भारत [m]
अद्यैवैतान्निहन्मीह
अद्य [ind]
अद्यैवैतान्निहन्मीह
एव [ind]
अद्यैवैतान्निहन्मीह
एतद् [pron]
अद्यैवैतान्निहन्मीह
निहन् [2. Ā.]
अद्यैवैतान्निहन्मीह
इह [ind]
प्रशाधि
प्रशास् [2. Ā.]
वसुधाम्
वसुधा [f]
इमाम्
इदम् [pron]
इत्युक्त्वा भीमसेनस्तु कनिष्ठैर्भ्रातृभिर्वृतः । मृगमध्ये यथा सिंहो मुहुः परिघमैक्षत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्त्वा
इति [ind]
इत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
भीमसेनस्तु
भीमसेन [m]
भीमसेनस्तु
तु [ind]
कनिष्ठैर्
कनिष्ठ [adj]
भ्रातृभिर्
भ्रातृ [m]
वृतः
वृ [1. Ā.]
मृगमध्ये
मृग [m]
मृगमध्ये
मध्य [n]
यथा
यथा [ind]
सिंहो
सिंह [m]
मुहुः
मुहुर् [ind]
परिघम्
परिघ [m]
ऐक्षत
ईक्ष् [4. P.]
सान्त्व्यमानो वीज्यमानः पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा । स्विद्यते च महाबाहुरन्तर्दाहेन वीर्यवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सान्त्व्यमानो
सान्त्वय् [Denom. Ā.]
वीज्यमानः
वीजय् [10. P.]
पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा
पार्थ [m]
पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा
अ [ind]
पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा
क्लिश् [9. Ā.]
पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा
कर्मन् [n]
स्विद्यते
स्विद् [4. P.]
च
च [ind]
महाबाहुर्
महत् [adj]
महाबाहुर्
बाहु [mf]
अन्तर्दाहेन
अन्तर्दाह [m]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
क्रुद्धस्य तस्य स्रोतोभ्यः कर्णादिभ्यो नराधिप । सधूमः सस्फुलिङ्गार्चिः पावकः समजायत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्रुद्धस्य
क्रुध् [4. Ā.]
तस्य
तद् [pron]
स्रोतोभ्यः
स्रोतस् [n]
सर्वेभ्यः
सर्व [pron]
पावकार्चिषः
पावक [m]
पावकार्चिषः
अर्चिस् [f]
सधूमः
स [ind]
सधूमः
धूम [mn]
सस्फुलिङ्गार्चिः
स [ind]
सस्फुलिङ्गार्चिः
स्फुलिङ्ग [mfn]
सस्फुलिङ्गार्चिः
अर्चिस् [f]
पावकः
पावक [m]
समजायत
संजन् [4. Ā.]
भ्रुकुटीपुटदुष्प्रेक्ष्यमभवत्तस्य तन्मुखम् । युगान्तकाले संप्राप्ते कृतान्तस्येव रूपिणः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भ्रुकुटीपुटदुष्प्रेक्ष्यम्
भ्रुकुटि [f]
भ्रुकुटीपुटदुष्प्रेक्ष्यम्
पुट [mn]
भ्रुकुटीपुटदुष्प्रेक्ष्यम्
दुष्प्रेक्ष्य [adj]
अभवत्
भू [1. Ā.]
तस्य
तद् [pron]
तन्मुखम्
तद् [pron]
तन्मुखम्
मुख [n]
युगान्तकाले
युग [mn]
युगान्तकाले
अन्त [m]
युगान्तकाले
काल [m]
सम्प्राप्ते
सम्प्राप् [5. Ā.]
कृतान्तस्येव
कृतान्त [m]
कृतान्तस्येव
इव [ind]
रूपिणः
रूपिन् [adj]
युधिष्ठिरस्तमावार्य बाहुना बाहुशालिनम् । मैवमित्यब्रवीच्चैनं जोषमास्स्वेति भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युधिष्ठिरस्तम्
युधिष्ठिर [m]
युधिष्ठिरस्तम्
तद् [pron]
आवार्य
आवारय् [10. P.]
बाहुना
बाहु [mf]
बाहुशालिनम्
बाहुशालिन् [m]
मैवम्
मा [ind]
मैवम्
एवम् [ind]
इत्यब्रवीच्चैनं
इति [ind]
इत्यब्रवीच्चैनं
ब्रू [2. Ā.]
इत्यब्रवीच्चैनं
च [ind]
इत्यब्रवीच्चैनं
एनद् [pron]
जोषम्
जोषम् [ind]
आस्स्वेति
आस् [4. P.]
आस्स्वेति
इति [ind]
भारत
भारत [m]
निवार्य तं महाबाहुं कोपसंरक्तलोचनम् । पितरं समुपातिष्ठद्धृतराष्ट्रं कृताञ्जलिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निवार्य
निवारय् [10. Ā.]
तं
तद् [pron]
महाबाहुं
महत् [adj]
महाबाहुं
बाहु [mf]
कोपसंरक्तलोचनम्
कोप [m]
कोपसंरक्तलोचनम्
संरञ्ज् [6. Ā.]
कोपसंरक्तलोचनम्
लोचन [n]
पितरं
पितृ [m]
समुपातिष्ठद्
समुपस्था [1. Ā.]
धृतराष्ट्रं
धृतराष्ट्र [m]
कृताञ्जलिः
कृताञ्जलि [adj]