Sabhāparva Adhyāya 65
सभापर्व • अध्यायः 65
Sabhāparva Adhyāya 65 of the classical Mahābhārata with 18 verses.
Total: 18 Verses
•
Citations: MBh 2.65.1–18
•
250 Lexicon Terms
राजन्किं करवामस्ते प्रशाध्यस्मांस्त्वमीश्वरः । नित्यं हि स्थातुमिच्छामस्तव भारत शासने ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजन्
राजन् [m]
किं
क [pron]
करवामस्ते
कृ [2. Ā.]
करवामस्ते
त्वद् [pron]
प्रशाध्यस्मांस्त्वम्
प्रशास् [2. Ā.]
प्रशाध्यस्मांस्त्वम्
मद् [pron]
प्रशाध्यस्मांस्त्वम्
त्वद् [pron]
ईश्वरः
ईश्वर [m]
नित्यं
नित्यम् [ind]
हि
हि [ind]
स्थातुम्
स्था [1. Ā.]
इच्छामस्तव
इष् [1. P.]
इच्छामस्तव
त्वद् [pron]
भारत
भारत [m]
शासने
शासन [n]
अजातशत्रो भद्रं ते अरिष्टं स्वस्ति गच्छत । अनुज्ञाताः सहधनाः स्वराज्यमनुशासत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अजातशत्रो
अजातशत्रु [m]
भद्रं
भद्र [n]
ते
त्वद् [pron]
अरिष्टं
अरिष्ट [n]
स्वस्ति
स्वस्ति [fn]
गच्छत
गम् [6. Ā.]
अनुज्ञाताः
अनुज्ञा [9. Ā.]
सहधनाः
सह [ind]
सहधनाः
धन [n]
स्वराज्यम्
स्व [adj]
स्वराज्यम्
राज्य [n]
अनुशासत
अनुशास् [2. Ā.]
इदं त्वेवावबोद्धव्यं वृद्धस्य मम शासनम् । धिया निगदितं कृत्स्नं पथ्यं निःश्रेयसं परम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इदं
इदम् [pron]
त्वेवावबोद्धव्यं
तु [ind]
त्वेवावबोद्धव्यं
एव [ind]
त्वेवावबोद्धव्यं
अवबुध् [4. P.]
वृद्धस्य
वृद्ध [adj]
मम
मद् [pron]
शासनम्
शासन [n]
धिया
धी [f]
निगदितं
निगद् [1. Ā.]
कृत्स्नं
कृत्स्न [adj]
पथ्यं
पथ्य [adj]
निःश्रेयसं
निःश्रेयस [adj]
परम्
पर [pron]
वेत्थ त्वं तात धर्माणां गतिं सूक्ष्मां युधिष्ठिर । विनीतोऽसि महाप्राज्ञ वृद्धानां पर्युपासिता ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वेत्थ
विद् [6. Ā.]
त्वं
त्वद् [pron]
तात
तात [m]
धर्माणां
धर्म [mn]
गतिं
गति [f]
सूक्ष्मां
सूक्ष्म [adj]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
विनीतो
विनी [1. Ā.]
ऽसि
अस् [2. P.]
महाप्राज्ञ
महत् [adj]
महाप्राज्ञ
प्राज्ञ [adj]
वृद्धानां
वृद्ध [adj]
पर्युपासिता
पर्युपासितृ [adj]
यतो बुद्धिस्ततः शान्तिः प्रशमं गच्छ भारत । नादारौ क्रमते शस्त्रं दारौ शस्त्रं निपात्यते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यतो
यतस् [ind]
बुद्धिस्ततः
बुद्धि [f]
बुद्धिस्ततः
ततस् [ind]
शान्तिः
शान्ति [f]
प्रशमं
प्रशम [m]
गच्छ
गम् [6. Ā.]
भारत
भारत [m]
नादारौ
न [ind]
नादारौ
अ [ind]
नादारौ
दारु [mn]
क्रमते
क्रम् [4. P.]
शस्त्रं
शस्त्र [n]
दारौ
दारु [mn]
शस्त्रं
शस्त्र [n]
निपात्यते
निपातय् [10. Ā.]
न वैराण्यभिजानन्ति गुणान्पश्यन्ति नागुणान् । विरोधं नाधिगच्छन्ति ये त उत्तमपूरुषाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
वैराण्यभिजानन्ति
वैर [mn]
वैराण्यभिजानन्ति
अभिज्ञा [9. Ā.]
गुणान्
गुण [mn]
पश्यन्ति
दृश् [6. P.]
नागुणान्
न [ind]
नागुणान्
अ [ind]
नागुणान्
गुण [mn]
विरोधं
विरोध [m]
नाधिगच्छन्ति
न [ind]
नाधिगच्छन्ति
अधिगम् [1. Ā.]
ये
यद् [pron]
त
तद् [pron]
उत्तमपूरुषाः
उत्तम [adj]
उत्तमपूरुषाः
पूरुष [m]
संवादे परुषाण्याहुर्युधिष्ठिर नराधमाः । प्रत्याहुर्मध्यमास्त्वेतानुक्ताः परुषमुत्तरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संवादे
संवाद [m]
परुषाण्याहुर्
परुष [adj]
परुषाण्याहुर्
अह् [1. P.]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
नराधमाः
नर [m]
नराधमाः
अधम [adj]
प्रत्याहुर्
प्रत्यह् [1. P.]
मध्यमास्त्वेतान्
मध्यम [adj]
मध्यमास्त्वेतान्
तु [ind]
मध्यमास्त्वेतान्
एतद् [pron]
उक्ताः
वच् [2. P.]
परुषम्
परुष [adj]
उत्तरम्
उत्तर [n]
नैवोक्ता नैव चानुक्ता अहिताः परुषा गिरः । प्रतिजल्पन्ति वै धीराः सदा उत्तमपूरुषाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चैवोक्ता
च [ind]
चैवोक्ता
एव [ind]
चैवोक्ता
वच् [2. P.]
न
न [ind]
चानुक्ता
च [ind]
चानुक्ता
अनुक्त [adj]
हीनतः
हीनतस् [ind]
परुषा
परुष [adj]
गिरः
गिर् [f]
भारताः
भारत [m]
प्रतिजल्पन्ति
प्रतिजल्प् [1. P.]
सदा
सदा [ind]
तूत्तमपूरुषाः
तु [ind]
तूत्तमपूरुषाः
उत्तम [adj]
तूत्तमपूरुषाः
पूरुष [m]
स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतान्यपि । सन्तः प्रतिविजानन्तो लब्ध्वा प्रत्ययमात्मनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्मरन्ति
स्मृ [1. Ā.]
सुकृतान्येव
सु [ind]
सुकृतान्येव
कृ [2. Ā.]
सुकृतान्येव
एव [ind]
न
न [ind]
वैराणि
वैर [mn]
कृतानि
कृ [2. Ā.]
च
च [ind]
सन्तः
सत् [adj]
लब्ध्वा
लभ् [1. P.]
प्रत्ययम्
प्रत्यय [m]
आत्मनः
आत्मन् [m]
तथाचरितमार्येण त्वयास्मिन्सत्समागमे । दुर्योधनस्य पारुष्यं तत्तात हृदि मा कृथाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथाचरितम्
तथा [ind]
तथाचरितम्
आचर् [1. Ā.]
आर्येण
आर्य [adj]
त्वयास्मिन्
त्वद् [pron]
त्वयास्मिन्
इदम् [pron]
सत्समागमे
सत् [adj]
सत्समागमे
समागम [m]
दुर्योधनस्य
दुर्योधन [m]
पारुष्यं
पारुष्य [n]
तत्
तद् [pron]
तात
तात [m]
हृदि
हृद् [n]
मा
मा [ind]
कृथाः
कृ [2. Ā.]
मातरं चैव गान्धारीं मां च त्वद्गुणकाङ्क्षिणम् । उपस्थितं वृद्धमन्धं पितरं पश्य भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मातरं
मातृ [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
गान्धारीं
गान्धारी [f]
मां
मद् [pron]
च
च [ind]
त्वद्गुणकाङ्क्षिणम्
त्वद् [pron]
त्वद्गुणकाङ्क्षिणम्
गुण [mn]
त्वद्गुणकाङ्क्षिणम्
काङ्क्षिन् [adj]
उपस्थितं
उपस्था [1. Ā.]
वृद्धम्
वृद्ध [adj]
अन्धं
अन्ध [adj]
पितरं
पितृ [m]
पश्य
पश् [4. Ā.]
भारत
भारत [m]
प्रेक्षापूर्वं मया द्यूतमिदमासीदुपेक्षितम् । मित्राणि द्रष्टुकामेन पुत्राणां च बलाबलम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रेक्षापूर्वं
प्रेक्षा [f]
प्रेक्षापूर्वं
पूर्वम् [ind]
मया
मद् [pron]
द्यूतम्
द्यूत [n]
इदम्
इदम् [pron]
आसीद्
अस् [2. P.]
उपेक्षितम्
उपेक्ष् [1. P.]
मित्राणि
मित्र [mn]
द्रष्टुकामेन
द्रष्टु [m]
द्रष्टुकामेन
काम [m]
पुत्राणां
पुत्र [m]
च
च [ind]
बलाबलम्
बलाबल [n]
अशोच्याः कुरवो राजन्येषां त्वमनुशासिता । मन्त्री च विदुरो धीमान्सर्वशास्त्रविशारदः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अशोच्याः
अ [ind]
अशोच्याः
शुच् [6. P.]
कुरवो
कुरु [m]
राजन्
राजन् [m]
येषां
यद् [pron]
त्वम्
त्वद् [pron]
अनुशासिता
अनुशासितृ [adj]
शङ्खश्च
शङ्ख [m]
शङ्खश्च
च [ind]
लिखितश्चैव
लिखित [m]
लिखितश्चैव
च [ind]
लिखितश्चैव
एव [ind]
सर्वशास्त्रविशारदौ
सर्व [pron]
सर्वशास्त्रविशारदौ
शास्त्र [n]
सर्वशास्त्रविशारदौ
विशारद [adj]
त्वयि धर्मोऽर्जुने वीर्यं भीमसेने पराक्रमः । श्रद्धा च गुरुशुश्रूषा यमयोः पुरुषाग्र्ययोः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वयि
त्वद् [pron]
धर्मो
धर्म [mn]
ऽर्जुने
अर्जुन [m]
वीर्यं
वीर्य [n]
भीमसेने
भीमसेन [m]
पराक्रमः
पराक्रम [m]
श्रद्धा
श्रद्धा [f]
च
च [ind]
गुरुशुश्रूषा
गुरु [m]
गुरुशुश्रूषा
शुश्रूषा [f]
यमयोः
यम [m]
पुरुषाग्र्ययोः
पुरुष [m]
पुरुषाग्र्ययोः
अग्र्य [adj]
अजातशत्रो भद्रं ते खाण्डवप्रस्थमाविश । भ्रातृभिस्तेऽस्तु सौभ्रात्रं धर्मे ते धीयतां मनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुभद्रया
सुभद्रा [f]
सुखं
सुख [n]
पार्थ
पार्थ [m]
खाण्डवप्रस्थम्
खाण्डवप्रस्थ [m]
आविश
आविश् [6. Ā.]
भ्रातृभिस्ते
भ्रातृ [m]
भ्रातृभिस्ते
त्वद् [pron]
ऽस्तु
अस् [2. P.]
सौभ्रात्रं
सौभ्रात्र [n]
धर्मे
धर्म [mn]
ते
त्वद् [pron]
धीयतां
धा [1. P.]
मनः
मनस् [n]
इत्युक्तो भरतश्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः । कृत्वार्यसमयं सर्वं प्रतस्थे भ्रातृभिः सह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्वैरथे
द्वैरथ [n]
यत्र
यत्र [ind]
कर्णेन
कर्ण [m]
धर्मराजो
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
कृत्वार्यसमयं
कृ [2. Ā.]
कृत्वार्यसमयं
आर्य [m]
कृत्वार्यसमयं
समय [m]
सर्वं
सर्व [pron]
प्रतस्थे
प्रस्था [1. Ā.]
भ्रातृभिः
भ्रातृ [m]
सह
सह [ind]
ते रथान्मेघसंकाशानास्थाय सह कृष्णया । प्रययुर्हृष्टमनस इन्द्रप्रस्थं पुरोत्तमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
रथान्मेघसंकाशान्
रथ [m]
रथान्मेघसंकाशान्
मेघ [m]
रथान्मेघसंकाशान्
संकाश [m]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
सह
सह [ind]
कृष्णया
कृष्णा [f]
आजगाम
आगम् [6. P.]
पुनर्
पुनर् [ind]
वीरः
वीर [m]
शक्रप्रस्थं
शक्रप्रस्थ [n]
पुरोत्तमम्
पुर [n]
पुरोत्तमम्
उत्तम [adj]