Sabhāparva Adhyāya 11
सभापर्व • अध्यायः 11
Sabhāparva Adhyāya 11 of the classical Mahābhārata with 74 verses.
Total: 74 Verses
•
Citations: MBh 2.11.1–74
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
पुरा देवयुगे राजन्नादित्यो भगवान्दिवः । आगच्छन्मानुषं लोकं दिदृक्षुर्विगतक्लमः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरा
पुरा [ind]
देवयुगे
देव [m]
देवयुगे
युग [mn]
राजन्न्
राजन् [m]
आदित्यो
आदित्य [m]
भगवान्
भगवत् [adj]
दिवः
दिव् [m]
आगच्छन्मानुषं
आगम् [6. P.]
आगच्छन्मानुषं
मानुष [adj]
लोकं
लोक [m]
दिदृक्षुर्
दिदृक्षु [adj]
विगतक्लमः
विगम् [6. P.]
विगतक्लमः
क्लम [m]
चरन्मानुषरूपेण सभां दृष्ट्वा स्वयंभुवः । सभामकथयन्मह्यं ब्राह्मीं तत्त्वेन पाण्डव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चरन्मानुषरूपेण
चर् [1. Ā.]
चरन्मानुषरूपेण
मानुष [adj]
चरन्मानुषरूपेण
रूप [n]
सभां
सभा [f]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
स्वयंभुवः
स्वयम्भु [m]
सभाम्
सभा [f]
अकथयन्मह्यं
कथय् [10. Ā.]
अकथयन्मह्यं
मद् [pron]
ब्राह्मीं
ब्राह्म [adj]
तत्त्वेन
तत्त्व [n]
पाण्डव
पाण्डव [m]
अप्रमेयप्रभां दिव्यां मानसीं भरतर्षभ । अनिर्देश्यां प्रभावेन सर्वभूतमनोरमाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अप्रमेयप्रभां
अप्रमेय [adj]
अप्रमेयप्रभां
प्रभा [f]
दिव्यां
दिव्य [adj]
मानसीं
मानस [adj]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
अनिर्देश्यां
अनिर्देश्य [adj]
प्रभावेन
प्रभाव [m]
सर्वभूतमनोरमाम्
सर्व [pron]
सर्वभूतमनोरमाम्
भूत [mn]
सर्वभूतमनोरमाम्
मनोरम [adj]
श्रुत्वा गुणानहं तस्याः सभायाः पाण्डुनन्दन । दर्शनेप्सुस्तथा राजन्नादित्यमहमब्रुवम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
गुणान्
गुण [mn]
अहं
मद् [pron]
तस्याः
तद् [pron]
सभायाः
सभा [f]
पाण्डुनन्दन
पाण्डु [m]
पाण्डुनन्दन
नन्दन [m]
दर्शनेप्सुस्तथा
दर्शन [n]
दर्शनेप्सुस्तथा
ईप्सु [adj]
दर्शनेप्सुस्तथा
तथा [ind]
राजन्न्
राजन् [m]
आदित्यम्
आदित्य [m]
अहम्
मद् [pron]
अब्रुवम्
ब्रू [2. Ā.]
भगवन्द्रष्टुमिच्छामि पितामहसभामहम् । येन सा तपसा शक्या कर्मणा वापि गोपते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भगवन्
भगवत् [adj]
द्रष्टुम्
दृश् [6. P.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
पितामहसभाम्
पितामह [m]
पितामहसभाम्
सभा [f]
अहम्
मद् [pron]
येन
यद् [pron]
सा
तद् [pron]
तपसा
तपस् [n]
शक्या
शक्य [adj]
कर्मणा
कर्मन् [n]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
गोपते
गोपति [m]
औषधैर्वा तथा युक्तैरुत वा मायया यया । तन्ममाचक्ष्व भगवन्पश्येयं तां सभां कथम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
औषधैर्
औषध [n]
वा
वा [ind]
तथा
तथा [ind]
युक्तैर्
युज् [6. Ā.]
उत
उत [ind]
वा
वा [ind]
मायया
माया [f]
यया
यद् [pron]
तन्ममाचक्ष्व
तद् [pron]
तन्ममाचक्ष्व
मद् [pron]
तन्ममाचक्ष्व
आचक्ष् [1. P.]
भगवन्
भगवत् [adj]
पश्येयं
पश् [4. Ā.]
तां
तद् [pron]
सभां
सभा [f]
कथम्
कथम् [ind]
ततः स भगवान्सूर्यो मामुपादाय वीर्यवान् । अगच्छत्तां सभां ब्राह्मीं विपापां विगतक्लमाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
भगवान्
भगवत् [adj]
सूर्यो
सूर्य [m]
माम्
मद् [pron]
उपादाय
उपादा [3. Ā.]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
अगच्छत्
गम् [6. Ā.]
तां
तद् [pron]
सभां
सभा [f]
ब्राह्मीं
ब्राह्म [adj]
विपापां
विपाप [adj]
विगतक्लमाम्
विगम् [6. P.]
विगतक्लमाम्
क्लम [m]
एवंरूपेति सा शक्या न निर्देष्टुं जनाधिप । क्षणेन हि बिभर्त्यन्यदनिर्देश्यं वपुस्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवंरूपेति
एवंरूप [adj]
एवंरूपेति
इति [ind]
सा
तद् [pron]
शक्या
शक्य [adj]
न
न [ind]
निर्देष्टुं
निर्दिश् [6. Ā.]
जनाधिप
जनाधिप [m]
क्षणेन
क्षण [m]
हि
हि [ind]
बिभर्त्यन्यद्
भृ [1. Ā.]
बिभर्त्यन्यद्
अन्य [pron]
अनिर्देश्यं
अनिर्देश्य [adj]
वपुस्तथा
वपुस् [n]
वपुस्तथा
तथा [ind]
न वेद परिमाणं वा संस्थानं वापि भारत । न च रूपं मया तादृग्दृष्टपूर्वं कदाचन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
वेद
विद् [6. Ā.]
परिमाणं
परिमाण [n]
वा
वा [ind]
संस्थानं
संस्थान [n]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
भारत
भारत [m]
न
न [ind]
च
च [ind]
रूपं
रूप [n]
मया
मद् [pron]
तादृग्
तादृश् [adj]
दृष्टपूर्वं
दृश् [6. P.]
दृष्टपूर्वं
पूर्व [pron]
कदाचन
कदाचन [ind]
सुसुखा सा सभा राजन्न शीता न च घर्मदा । न क्षुत्पिपासे न ग्लानिं प्राप्य तां प्राप्नुवन्त्युत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सा
तद् [pron]
सभा
सभा [f]
सुखसंस्पर्शा
सुख [adj]
सुखसंस्पर्शा
संस्पर्श [m]
न
न [ind]
शीता
शीत [adj]
न
न [ind]
च
च [ind]
घर्मदा
घर्म [m]
घर्मदा
द [adj]
न
न [ind]
क्षुत्पिपासे
क्षुध् [f]
क्षुत्पिपासे
पिपासा [f]
न
न [ind]
ग्लानिं
ग्लानि [f]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
तां
तद् [pron]
प्राप्नुवन्त्युत
प्राप् [1. P.]
प्राप्नुवन्त्युत
उत [ind]
नानारूपैरिव कृता सुविचित्रैः सुभास्वरैः । स्तम्भैर्न च धृता सा तु शाश्वती न च सा क्षरा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नानारूपैर्
नानारूप [adj]
इव
इव [ind]
कृता
कृ [2. Ā.]
सुविचित्रैः
सु [ind]
सुविचित्रैः
विचित्र [adj]
सुभास्वरैः
सु [ind]
सुभास्वरैः
भास्वर [adj]
स्तम्भैर्
स्तम्भ [m]
न
न [ind]
च
च [ind]
धृता
धृ [4. P.]
सा
तद् [pron]
तु
तु [ind]
शाश्वती
शाश्वत [adj]
न
न [ind]
च
च [ind]
सा
तद् [pron]
क्षरा
क्षर [adj]
अति चन्द्रं च सूर्यं च शिखिनं च स्वयंप्रभा । दीप्यते नाकपृष्ठस्था भासयन्तीव भास्करम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अति
अति [ind]
चन्द्रं
चन्द्र [m]
च
च [ind]
सूर्यं
सूर्य [m]
च
च [ind]
शिखिनं
शिखिन् [m]
च
च [ind]
स्वयंप्रभा
स्वयम्प्रभ [adj]
दीप्यते
दीप् [4. P.]
नाकपृष्ठस्था
नाक [mn]
नाकपृष्ठस्था
पृष्ठ [n]
नाकपृष्ठस्था
स्थ [adj]
भासयन्तीव
भासय् [10. Ā.]
भासयन्तीव
इव [ind]
भास्करम्
भास्कर [m]
तस्यां स भगवानास्ते विदधद्देवमायया । स्वयमेकोऽनिशं राजँल्लोकाँल्लोकपितामहः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्यां
तद् [pron]
स
तद् [pron]
भगवान्
भगवत् [adj]
आस्ते
आस् [4. P.]
विदधद्
विधा [3. Ā.]
देवमायया
देव [m]
देवमायया
माया [f]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
एको
एक [pron]
ऽनिशं
अनिशम् [ind]
राजंल्
राजन् [m]
लोकांल्
लोक [m]
लोकपितामहः
लोकपितामह [m]
उपतिष्ठन्ति चाप्येनं प्रजानां पतयः प्रभुम् । दक्षः प्रचेताः पुलहो मरीचिः कश्यपस्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उपतिष्ठन्ति
उपस्था [1. Ā.]
चाप्येनं
च [ind]
चाप्येनं
अपि [ind]
चाप्येनं
एनद् [pron]
प्रजानां
प्रजा [f]
पतयः
पति [m]
प्रभुम्
प्रभु [m]
दक्षः
दक्ष [m]
प्रचेताः
प्रचेतस् [m]
पुलहो
पुलह [m]
मरीचिः
मरीचि [m]
कश्यपस्तथा
कश्यप [m]
कश्यपस्तथा
तथा [ind]
भृगुरत्रिर्वसिष्ठश्च गौतमश्च तथाङ्गिराः । मनोऽन्तरिक्षं विद्याश्च वायुस्तेजो जलं मही ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भृगुर्
भृगु [m]
अत्रिर्
अत्रि [m]
वसिष्ठश्च
वसिष्ठ [m]
वसिष्ठश्च
च [ind]
गौतमश्च
गौतम [m]
गौतमश्च
च [ind]
तथाङ्गिराः
तथा [ind]
तथाङ्गिराः
अङ्गिरस् [m]
मनो
मनस् [n]
ऽन्तरिक्षं
अन्तरिक्ष [n]
विद्याश्च
विद्या [f]
विद्याश्च
च [ind]
वायुस्तेजो
वायु [m]
वायुस्तेजो
तेजस् [n]
जलं
जल [n]
मही
मही [f]
शब्दः स्पर्शस्तथा रूपं रसो गन्धश्च भारत । प्रकृतिश्च विकारश्च यच्चान्यत्कारणं भुवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शब्दः
शब्द [m]
स्पर्शस्तथा
स्पर्श [m]
स्पर्शस्तथा
तथा [ind]
रूपं
रूप [n]
रसो
रस [mn]
गन्धश्च
गन्ध [mn]
गन्धश्च
च [ind]
भारत
भारत [m]
प्रकृतिश्च
प्रकृति [f]
प्रकृतिश्च
च [ind]
विकारश्च
विकार [mn]
विकारश्च
च [ind]
यच्चान्यत्
यद् [pron]
यच्चान्यत्
च [ind]
यच्चान्यत्
अन्य [pron]
कारणं
कारण [n]
भुवः
भू [f]
चन्द्रमाः सह नक्षत्रैरादित्यश्च गभस्तिमान् । वायवः क्रतवश्चैव संकल्पः प्राण एव च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चन्द्रमाः
चन्द्रमस् [m]
सह
सह [ind]
नक्षत्रैर्
नक्षत्र [mn]
आदित्यश्च
आदित्य [m]
आदित्यश्च
च [ind]
गभस्तिमान्
गभस्तिमन्त् [mn]
वायवः
वायु [m]
क्रतवश्चैव
क्रतु [m]
क्रतवश्चैव
च [ind]
क्रतवश्चैव
एव [ind]
संकल्पः
संकल्प [m]
प्राण
प्राण [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
एते चान्ये च बहवः स्वयंभुवमुपस्थिताः । अर्थो धर्मश्च कामश्च हर्षो द्वेषस्तपो दमः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एते
एतद् [pron]
चान्ये
च [ind]
चान्ये
अन्य [pron]
च
च [ind]
बहवः
बहु [adj]
कुमारा
कुमार [m]
बहुविक्रमाः
बहु [adj]
बहुविक्रमाः
विक्रम [m]
अर्थो
अर्थ [mn]
धर्मश्च
धर्म [mn]
धर्मश्च
च [ind]
कामश्च
काम [m]
कामश्च
च [ind]
वसुः
वसु [mn]
कपिल
कपिल [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
आयान्ति तस्यां सहिता गन्धर्वाप्सरसस्तथा । विंशतिः सप्त चैवान्ये लोकपालाश्च सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चित्रसेनः
चित्रसेन [m]
सहामात्यो
सहामात्य [adj]
गन्धर्वाप्सरसस्तथा
गन्धर्व [m]
गन्धर्वाप्सरसस्तथा
अप्सरस् [f]
गन्धर्वाप्सरसस्तथा
तथा [ind]
विंशतिः
विंशति [f]
सप्त
सप्तन् [adj]
चैवान्ये
च [ind]
चैवान्ये
एव [ind]
चैवान्ये
अन्य [pron]
लोकपालाश्च
लोकपाल [m]
लोकपालाश्च
च [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
शुक्रो बृहस्पतिश्चैव बुधोऽङ्गारक एव च । शनैश्चरश्च राहुश्च ग्रहाः सर्वे तथैव च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शुक्रो
शुक्र [m]
बृहस्पतिश्चैव
बृहस्पति [m]
बृहस्पतिश्चैव
च [ind]
बृहस्पतिश्चैव
एव [ind]
बुधो
बुध [m]
ऽङ्गारक
अङ्गारक [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
शनैश्चरश्च
शनैश्चर [m]
शनैश्चरश्च
च [ind]
राहुश्च
राहु [m]
राहुश्च
च [ind]
ग्रहाः
ग्रह [mn]
सर्वे
सर्व [pron]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
च
च [ind]
मन्त्रो रथंतरश्चैव हरिमान्वसुमानपि । आदित्याः साधिराजानो नानाद्वंद्वैरुदाहृताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मन्त्रो
मन्त्र [mn]
रथंतरश्चैव
रथंतर [m]
रथंतरश्चैव
च [ind]
रथंतरश्चैव
एव [ind]
हरिमान्
हरिमन्त् [m]
वसुमान्
वसुमन्त् [m]
अपि
अपि [ind]
आदित्याः
आदित्य [m]
नानाद्वंद्वैर्
नाना [ind]
नानाद्वंद्वैर्
द्वंद्व [mn]
उदाहृताः
उदाहृ [2. P.]
मरुतो विश्वकर्मा च वसवश्चैव भारत । तथा पितृगणाः सर्वे सर्वाणि च हवींष्यथ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मरुतो
मरुत् [m]
विश्वकर्मा
विश्वकर्मन् [m]
च
च [ind]
वसवश्चैव
वसु [mn]
वसवश्चैव
च [ind]
वसवश्चैव
एव [ind]
भारत
भारत [m]
तथा
तथा [ind]
पितृगणाः
पितृ [m]
पितृगणाः
गण [m]
सर्वे
सर्व [pron]
सर्वाणि
सर्व [pron]
च
च [ind]
हवींष्यथ
हविस् [n]
हवींष्यथ
अथ [ind]
ऋग्वेदः सामवेदश्च यजुर्वेदश्च पाण्डव । अथर्ववेदश्च तथा पर्वाणि च विशां पते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ऋग्वेदः
ऋग्वेद [m]
सामवेदश्च
सामवेद [m]
सामवेदश्च
च [ind]
यजुर्वेदश्च
यजुर्वेद [m]
यजुर्वेदश्च
च [ind]
पाण्डव
पाण्डव [m]
अथर्ववेदश्च
अथर्ववेद [m]
अथर्ववेदश्च
च [ind]
तथा
तथा [ind]
पर्वाणि
पर्वन् [n]
च
च [ind]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
इतिहासोपवेदाश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः । ग्रहा यज्ञाश्च सोमश्च दैवतानि च सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्राह्मं
ब्राह्म [adj]
वेदम्
वेद [m]
अधीयाना
अधी [4. P.]
वेदाङ्गानि
वेदाङ्ग [n]
च
च [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
ग्रहा
ग्रह [mn]
यज्ञाश्च
यज्ञ [m]
यज्ञाश्च
च [ind]
सोमश्च
सोम [m]
सोमश्च
च [ind]
दैवतानि
दैवत [n]
च
च [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
सावित्री दुर्गतरणी वाणी सप्तविधा तथा । मेधा धृतिः श्रुतिश्चैव प्रज्ञा बुद्धिर्यशः क्षमा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सावित्री
सावित्री [f]
दुर्गतरणी
दुर्ग [n]
दुर्गतरणी
तरणी [f]
वाणी
वाणी [f]
सप्तविधा
सप्तविध [adj]
तथा
तथा [ind]
क्षमा
क्षमा [f]
धृतिः
धृति [f]
शुचिश्चैव
शुचि [m]
शुचिश्चैव
च [ind]
शुचिश्चैव
एव [ind]
प्रज्ञा
प्रज्ञा [f]
बुद्धिः
बुद्धि [f]
स्मृतिर्
स्मृति [f]
यशः
यशस् [n]
सामानि स्तुतिशस्त्राणि गाथाश्च विविधास्तथा । भाष्याणि तर्कयुक्तानि देहवन्ति विशां पते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सामानि
सामन् [n]
स्तुतिशस्त्राणि
स्तुति [f]
स्तुतिशस्त्राणि
शस्त्र [n]
गाथाश्च
गाथा [f]
गाथाश्च
च [ind]
विविधास्तथा
विविध [adj]
विविधास्तथा
तथा [ind]
भाष्याणि
भाष्य [n]
तर्कयुक्तानि
तर्क [m]
तर्कयुक्तानि
युज् [6. Ā.]
देहवन्ति
देहवत् [adj]
च
च [ind]
भारत
भारत [m]
क्षणा लवा मुहूर्ताश्च दिवा रात्रिस्तथैव च । अर्धमासाश्च मासाश्च ऋतवः षट्च भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षणा
क्षण [m]
लवा
लव [m]
मुहूर्ताश्च
मुहूर्त [mn]
मुहूर्ताश्च
च [ind]
दिवा
दिवन् [m]
रात्रिस्तथैव
रात्रि [f]
रात्रिस्तथैव
तथा [ind]
रात्रिस्तथैव
एव [ind]
च
च [ind]
अर्धमासाश्च
अर्ध [mn]
अर्धमासाश्च
मास [mn]
अर्धमासाश्च
च [ind]
मासाश्च
मास [mn]
मासाश्च
च [ind]
ऋतवः
ऋतु [m]
षट्
षष् [adj]
च
च [ind]
भारत
भारत [m]
संवत्सराः पञ्चयुगमहोरात्राश्चतुर्विधाः । कालचक्रं च यद्दिव्यं नित्यमक्षयमव्ययम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संवत्सराः
संवत्सर [mn]
पञ्चयुगम्
पञ्चयुग [n]
अहोरात्राश्चतुर्विधाः
अहोरात्र [mn]
अहोरात्राश्चतुर्विधाः
चतुर्विध [adj]
कालचक्रं
कालचक्र [n]
च
च [ind]
यद्
यद् [pron]
दिव्यं
दिव्य [adj]
नित्यम्
नित्य [adj]
अक्षयम्
अक्षय [adj]
अव्ययम्
अव्यय [adj]
अदितिर्दितिर्दनुश्चैव सुरसा विनता इरा । कालका सुरभिर्देवी सरमा चाथ गौतमी ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अदितिर्
अदिति [f]
दितिर्
दिति [f]
दनुश्चैव
दनु [f]
दनुश्चैव
च [ind]
दनुश्चैव
एव [ind]
सुरसा
सुरसा [f]
विनता
विनता [f]
इरा
इरा [f]
कालिका
कालिका [f]
सुरभी
सुरभि [f]
देवी
देवी [f]
सरमा
सरमा [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
गौतमी
गौतमी [f]