Śāntiparva Adhyāya 132
शान्तिपर्व • अध्यायः 132
Śāntiparva Adhyāya 132 of the classical Mahābhārata with 16 verses.
Total: 16 Verses
•
Citations: MBh 12.132.1–16
•
250 Lexicon Terms
अत्र कर्मान्तवचनं कीर्तयन्ति पुराविदः । प्रत्यक्षावेव धर्मार्थौ क्षत्रियस्य विजानतः । तत्र न व्यवधातव्यं परोक्षा धर्मयापना ॥
English Translation
Bhishma said 'Regarding it, persons well read in the scriptures declare this text about duty, viz., for a learned and intelligent Kshatriya, (the acquisition) of religious merit and wealth is his obvious duty. By ingenuous discussions on duty and about the future world, he should not, abstain from performing those two duties.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्र
अत्र [ind]
कर्मान्तवचनं
कर्मान्त [m]
कर्मान्तवचनं
वचन [n]
कीर्तयन्ति
कीर्तय् [10. Ā.]
पुराविदः
पुराविद् [m]
ईश्वरेण
ईश्वर [m]
प्रयत्नेन
प्रयत्न [m]
धारणे
धारण [n]
क्षत्रियस्य
क्षत्रिय [m]
हि
हि [ind]
तत्र
तत्र [ind]
न
न [ind]
व्यवधातव्यं
व्यवधा [3. Ā.]
परोक्षा
परोक्ष [adj]
धर्मयापना
धर्म [mn]
धर्मयापना
यापन [fn]
अधर्मो धर्म इत्येतद्यथा वृकपदं तथा । धर्माधर्मफले जातु न ददर्शेह कश्चन ॥
English Translation
As it is useless, upon seeing certain footprints on the ground, to argue, whether they are the wolf's or not, is all discussion regarding the nature of righteousness and unrighteousness. Nobody in this world ever witnesses the fruits of righteousness and unrighteousness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अधर्मो
अधर्म [m]
धर्म
धर्म [mn]
इत्येतद्
इति [ind]
इत्येतद्
एतद् [pron]
यथा
यथा [ind]
वृकपदं
वृक [m]
वृकपदं
पद [mn]
तथा
तथा [ind]
धर्माधर्मफले
धर्म [mn]
धर्माधर्मफले
अधर्म [m]
धर्माधर्मफले
फल [n]
जातु
जातु [ind]
न
न [ind]
ददर्शेह
दृश् [6. P.]
ददर्शेह
इह [ind]
कश्चन
कश्चन [pron]
बुभूषेद्बलवानेव सर्वं बलवतो वशे । श्रियं बलममात्यांश्च बलवानिह विन्दति ॥
English Translation
A Kshatriya, therefore, should try to acquire power. A powerful person is master of everything. Wealth secures the possession of an army. He, who is powerful, gets intelligent advisers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बुभूषेद्
बुभूष् [Desid. Ā.]
बलवान्
बलवत् [adj]
एव
एव [ind]
सर्वं
सर्व [pron]
बलवतो
बलवत् [adj]
वशे
वश [m]
श्रियं
श्री [f]
बलम्
बल [mn]
अमात्यांश्च
अमात्य [m]
अमात्यांश्च
च [ind]
बलवान्
बलवत् [adj]
इह
इह [ind]
विन्दति
विद् [2. Ā.]
यो ह्यनाढ्यः स पतितस्तदुच्छिष्टं यदल्पकम् । बह्वपथ्यं बलवति न किंचित्त्रायते भयात् ॥
English Translation
He is truly degraded who has no wealth. A little is considered as the filthy residue of a feast. If a strong men commits even many bed deeds, nobody, through fear, speaks ill of him. If Righteousness and Power be associated with Truth, they can save men from great dangers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यो
यद् [pron]
ह्यनाढ्यः
हि [ind]
ह्यनाढ्यः
अनाढ्य [adj]
स
तद् [pron]
पतितस्तद्
पत् [1. Ā.]
पतितस्तद्
तद् [pron]
उच्छिष्टं
उच्छिष् [4. Ā.]
यद्
यद् [pron]
अल्पकम्
अल्पक [adj]
बह्वपथ्यं
बहु [adj]
बह्वपथ्यं
अपथ्य [adj]
बलवति
बलवत् [adj]
न
न [ind]
किंचित्
कश्चित् [pron]
त्रायते
त्रा [2. Ā.]
भयात्
भय [n]
उभौ सत्याधिकारौ तौ त्रायेते महतो भयात् । अति धर्माद्बलं मन्ये बलाद्धर्मः प्रवर्तते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उभौ
उभ् [pron]
सत्याधिकारौ
सत्य [n]
सत्याधिकारौ
अधिकार [m]
तौ
तद् [pron]
त्रायेते
त्रा [2. Ā.]
महतो
महत् [adj]
भयात्
भय [n]
अति
अति [ind]
धर्माद्
धर्म [mn]
बलं
बल [mn]
मन्ये
मन् [8. P.]
बलाद्
बल [mn]
धर्मः
धर्म [mn]
प्रवर्तते
प्रवृत् [1. Ā.]
बले प्रतिष्ठितो धर्मो धरण्यामिव जङ्गमः । धूमो वायोरिव वशं बलं धर्मोऽनुवर्तते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बले
बल [mn]
प्रतिष्ठितो
प्रतिष्ठा [1. Ā.]
धर्मो
धर्म [mn]
धरण्याम्
धरणी [f]
इव
इव [ind]
जङ्गमः
जङ्गम [adj]
धूमो
धूम [mn]
वायोर्
वायु [m]
इव
इव [ind]
वशं
वश [m]
बलं
बल [mn]
धर्मो
धर्म [mn]
ऽनुवर्तते
अनुवृत् [1. Ā.]
अनीश्वरे बलं धर्मो द्रुमं वल्लीव संश्रिता । वश्यो बलवतां धर्मः सुखं भोगवतामिव । नास्त्यसाध्यं बलवतां सर्वं बलवतां शुचि ॥
English Translation
Righteousness depends on the powerful does as pleasure on the pleasure hunters. There is nothing which powerful men cannot do. Everything is pure with the powerful.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनीश्वरे
अनीश्वर [adj]
बलं
बल [mn]
धर्मो
धर्म [mn]
द्रुमं
द्रुम [m]
वल्लीव
वल्ली [f]
वल्लीव
इव [ind]
संश्रिता
संश्रि [1. Ā.]
वश्यो
वश्य [adj]
बलवतां
बलवत् [adj]
धर्मः
धर्म [mn]
सुखं
सुख [n]
भोगवताम्
भोगवत् [adj]
इव
इव [ind]
नास्त्यसाध्यं
न [ind]
नास्त्यसाध्यं
अस् [2. P.]
नास्त्यसाध्यं
असाध्य [adj]
बलवतां
बलवत् [adj]
सर्वं
सर्व [pron]
बलवतां
बलवत् [adj]
शुचि
शुचि [adj]
दुराचारः क्षीणबलः परिमाणं नियच्छति । अथ तस्मादुद्विजते सर्वो लोको वृकादिव ॥
English Translation
By committing evil acts, a powerless men, can never escape. Men fear his conduct even as they are alarmed on seeing a wolf.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुराचारः
दुराचार [adj]
क्षीणबलः
क्षि [9. Ā.]
क्षीणबलः
बल [mn]
परिमाणं
परिमाण [n]
नियच्छति
नियम् [1. Ā.]
अथ
अथ [ind]
तस्माद्
तद् [pron]
उद्विजते
उद्विज् [6. P.]
सर्वो
सर्व [pron]
लोको
लोक [m]
वृकाद्
वृक [m]
इव
इव [ind]
अपध्वस्तो ह्यवमतो दुःखं जीवति जीवितम् । जीवितं यदवक्षिप्तं यथैव मरणं तथा ॥
English Translation
Laden with infamy and insult, he has to carry on a miserable existence. A life of infamy, however, is tantamount to death.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपध्वस्तस्त्ववमतो
अपध्वंस् [1. P.]
अपध्वस्तस्त्ववमतो
तु [ind]
अपध्वस्तस्त्ववमतो
अवमन् [4. P.]
दुःखं
दुःख [adj]
जीवति
जीव् [1. Ā.]
जीवितम्
जीवित [n]
जीवितं
जीवित [n]
यद्
यद् [pron]
अवक्षिप्तं
अवक्षिप् [6. P.]
यथैव
यथा [ind]
यथैव
एव [ind]
मरणं
मरण [n]
तथा
तथा [ind]
यदेनमाहुः पापेन चारित्रेण विनिक्षतम् । स भृशं तप्यतेऽनेन वाक्शल्येन परिक्षतः ॥
English Translation
The learned have said that when on account of one's sinful deeds he is forsaken by friends and companions, he is cut again and again by the wordy arrows of others and has to burn with grief on that account.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्
यत् [ind]
एनम्
एनद् [pron]
आहुः
अह् [1. P.]
पापेन
पाप [adj]
चारित्रेण
चारित्र [n]
विनिक्षतम्
विनिक्षन् [8. P.]
स
तद् [pron]
भृशं
भृशम् [ind]
तप्यते
तप् [4. Ā.]
ऽनेन
इदम् [pron]
वाक्शल्येन
वाच् [f]
वाक्शल्येन
शल्य [m]
परिक्षतः
परिक्षन् [8. P.]
अत्रैतदाहुराचार्याः पापस्य परिमोक्षणे । त्रयीं विद्यां निषेवेत तथोपासीत स द्विजान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्रैतद्
अत्र [ind]
अत्रैतद्
एतद् [pron]
आहुर्
अह् [1. P.]
आचार्याः
आचार्य [m]
पापस्य
पाप [n]
च
च [ind]
निबर्हणम्
निबर्हण [n]
त्रयीं
त्रयी [f]
विद्यां
विद्या [f]
निषेवेत
निषेव् [1. Ā.]
तथोपासीत
तथा [ind]
तथोपासीत
उपास् [4. P.]
स
तद् [pron]
द्विजान्
द्विज [m]
प्रसादयेन्मधुरया वाचाप्यथ च कर्मणा । महामनाश्चैव भवेद्विवहेच्च महाकुले ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रसादयेन्
प्रसादय् [10. Ā.]
मधुरया
मधुर [adj]
वाचाप्यथ
वाच् [f]
वाचाप्यथ
अपि [ind]
वाचाप्यथ
अथ [ind]
च
च [ind]
कर्मणा
कर्मन् [n]
महामना
महामनस् [adj]
भवेद्
भू [1. Ā.]
धर्मे
धर्म [mn]
विवहेच्च
विवह् [4. P.]
विवहेच्च
च [ind]
महाकुले
महत् [adj]
महाकुले
कुल [n]
इत्यस्मीति वदेदेवं परेषां कीर्तयन्गुणान् । जपेदुदकशीलः स्यात्पेशलो नातिजल्पनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्यस्मीति
इति [ind]
इत्यस्मीति
अस् [2. P.]
इत्यस्मीति
इति [ind]
वदेन्नित्यं
वद् [1. Ā.]
वदेन्नित्यं
नित्यम् [ind]
परेषां
पर [pron]
कीर्तयन्
कीर्तय् [10. Ā.]
गुणान्
गुण [mn]
जपेद्
जप् [4. Ā.]
उदकशीलः
उदक [n]
उदकशीलः
शील [mn]
स्यात्
अस् [2. P.]
पेशलो
पेशल [adj]
नातिजल्पनः
न [ind]
नातिजल्पनः
अति [ind]
नातिजल्पनः
जल्पन [n]
ब्रह्मक्षत्रं संप्रविशेद्बहु कृत्वा सुदुष्करम् । उच्यमानोऽपि लोकेन बहु तत्तदचिन्तयन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धर्मान्वितान्
धर्म [mn]
धर्मान्वितान्
अन्वित [adj]
सम्प्रविशेद्
सम्प्रविश् [6. Ā.]
बहिः
बहिस् [ind]
कृत्वैव
कृ [2. Ā.]
कृत्वैव
एव [ind]
दुष्कृतीन्
दुष्कृति [adj]
उच्यमानो
वच् [2. P.]
ऽपि
अपि [ind]
लोकेन
लोक [m]
बहु
बहु [adj]
तत्
तद् [pron]
तद्
तद् [pron]
अचिन्तयन्
अचिन्तयत् [adj]
अपापो ह्येवमाचारः क्षिप्रं बहुमतो भवेत् । सुखं वित्तं च भुञ्जीत वृत्तेनैतेन गोपयेत् । लोके च लभते पूजां परत्र च महत्फलम् ॥
English Translation
By behaving thus, one is soon purged off of all his sins and wins the esteem of the world. Indeed, one acquires great respect in this world and meed in the next, and enjoys various sorts of happiness here by behaving thus and by sharing his riches with others.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपापो
अपाप [adj]
ह्येवम्
हि [ind]
ह्येवम्
एवम् [ind]
आचारः
आचार [m]
क्षिप्रं
क्षिप्रम् [ind]
बहुमतो
बहु [adj]
बहुमतो
मन् [8. P.]
भवेत्
भू [1. Ā.]
सुखं
सुख [n]
वित्तं
वित्त [n]
च
च [ind]
भुञ्जीत
भुज् [6. P.]
वृत्तेनैतेन
वृत्त [n]
वृत्तेनैतेन
एतद् [pron]
गोपयेत्
गोपय् [10. Ā.]
लोके
लोक [m]
च
च [ind]
लभते
लभ् [1. P.]
पूजां
पूजा [f]
परत्र
परत्र [ind]
च
च [ind]
महत्
महत् [adj]
फलम्
फल [n]