Ādiparva Adhyāya 141
आदिपर्व • अध्यायः 141
Ādiparva Adhyāya 141 of the classical Mahābhārata with 25 verses.
Total: 25 Verses
•
Citations: MBh 1.141.1–25
•
250 Lexicon Terms
भीमसेनस्तु तं दृष्ट्वा राक्षसं प्रहसन्निव । भगिनीं प्रति संक्रुद्धमिदं वचनमब्रवीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भीमसेनस्तदा
भीमसेन [m]
भीमसेनस्तदा
तदा [ind]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
प्रहसन्न्
प्रहस् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
भगिनीं
भगिनी [f]
प्रति
प्रति [ind]
संक्रुद्धम्
संक्रुध् [4. Ā.]
इदं
इदम् [pron]
वचनम्
वचन [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
किं ते हिडिम्ब एतैर्वा सुखसुप्तैः प्रबोधितैः । मामासादय दुर्बुद्धे तरसा त्वं नराशन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
क [pron]
ते
त्वद् [pron]
हिडिम्ब
हिडिम्बा [f]
एतैर्
एतद् [pron]
वा
वा [ind]
सुखसुप्तैः
सुख [adj]
सुखसुप्तैः
स्वप् [1. Ā.]
प्रबोधितैः
प्रबोधय् [10. Ā.]
माम्
मद् [pron]
आसादय
आसादय् [10. Ā.]
दुर्बुद्धे
दुर्बुद्धि [adj]
तरसा
तरस् [n]
त्वं
त्वद् [pron]
नराशन
नर [m]
नराशन
अशन [n]
मय्येव प्रहरैहि त्वं न स्त्रियं हन्तुमर्हसि । विशेषतोऽनपकृते परेणापकृते सति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मय्येव
मद् [pron]
मय्येव
एव [ind]
प्रहरैहि
प्रहृ [2. P.]
प्रहरैहि
ए [2. P.]
त्वं
त्वद् [pron]
न
न [ind]
स्त्रियं
स्त्री [f]
हन्तुम्
हन् [6. P.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
विशेषतो
विशेषतः [ind]
ऽनपकृते
अनपकृत [adj]
परेणापकृते
पर [pron]
परेणापकृते
अपकृ [8. Ā.]
सति
अस् [2. P.]
न हीयं स्ववशा बाला कामयत्यद्य मामिह । चोदितैषा ह्यनङ्गेन शरीरान्तरचारिणा । भगिनी तव दुर्बुद्धे राक्षसानां यशोहर ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हीयं
हि [ind]
हीयं
इदम् [pron]
स्ववशा
स्व [adj]
स्ववशा
वश [m]
बाला
बाल [adj]
कामयत्यद्य
कामय् [10. P.]
कामयत्यद्य
अद्य [ind]
माम्
मद् [pron]
इह
इह [ind]
चोदितैषा
चोदय् [10. Ā.]
चोदितैषा
एतद् [pron]
ह्यनङ्गेन
हि [ind]
ह्यनङ्गेन
अनङ्ग [m]
शरीरान्तरचारिणा
शरीर [n]
शरीरान्तरचारिणा
अन्तर [n]
शरीरान्तरचारिणा
चारिन् [adj]
भगिनी
भगिनी [f]
तव
त्वद् [pron]
दुर्बुद्धे
दुर्बुद्धि [adj]
राक्षसानां
राक्षस [m]
यशोहर
यशस् [n]
यशोहर
हर [adj]
त्वन्नियोगेन चैवेयं रूपं मम समीक्ष्य च । कामयत्यद्य मां भीरुर्नैषा दूषयते कुलम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वन्नियोगेन
त्वद् [pron]
त्वन्नियोगेन
नियोग [m]
चैवेयं
च [ind]
चैवेयं
एव [ind]
चैवेयं
इदम् [pron]
रूपं
रूप [n]
मम
मद् [pron]
समीक्ष्य
समीक्ष् [1. Ā.]
च
च [ind]
कामयत्यद्य
कामय् [10. P.]
कामयत्यद्य
अद्य [ind]
मां
मद् [pron]
भीरुर्
भीरु [adj]
नैषा
न [ind]
नैषा
एतद् [pron]
दूषयते
दूषय् [10. Ā.]
कुलम्
कुल [n]
अनङ्गेन कृते दोषे नेमां त्वमिह राक्षस । मयि तिष्ठति दुष्टात्मन्न स्त्रियं हन्तुमर्हसि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनङ्गेन
अनङ्ग [m]
कृते
कृ [2. Ā.]
दोषे
दोष [mn]
नेमां
न [ind]
नेमां
इदम् [pron]
त्वम्
त्वद् [pron]
इह
इह [ind]
राक्षस
राक्षस [m]
मय्येव
मद् [pron]
मय्येव
एव [ind]
प्रहरैहि
प्रहृ [2. P.]
प्रहरैहि
ए [2. P.]
त्वं
त्वद् [pron]
न
न [ind]
स्त्रियं
स्त्री [f]
हन्तुम्
हन् [6. P.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
समागच्छ मया सार्धमेकेनैको नराशन । अहमेव नयिष्यामि त्वामद्य यमसादनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समागच्छ
समागम् [6. P.]
मया
मद् [pron]
सार्धम्
सार्धम् [ind]
एकेनैको
एक [pron]
एकेनैको
एक [pron]
नराशन
नर [m]
नराशन
अशन [n]
अहम्
मद् [pron]
एव
एव [ind]
नयिष्यामि
नी [2. P.]
त्वाम्
त्वद् [pron]
अद्य
अद्य [ind]
यमसादनम्
यम [m]
यमसादनम्
सादन [n]
अद्य ते तलनिष्पिष्टं शिरो राक्षस दीर्यताम् । कुञ्जरस्येव पादेन विनिष्पिष्टं बलीयसः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अद्य
अद्य [ind]
ते
त्वद् [pron]
तलनिष्पिष्टं
तल [mn]
तलनिष्पिष्टं
निष्पिष् [6. P.]
शिरो
शिरस् [n]
राक्षस
राक्षस [m]
दीर्यताम्
दृ [9. P.]
कुञ्जरस्येव
कुञ्जर [m]
कुञ्जरस्येव
इव [ind]
पादेन
पाद [m]
विनिष्पिष्टं
विनिष्पिष् [7. P.]
बलीयसः
बलीयस् [adj]
अद्य गात्राणि क्रव्यादाः श्येना गोमायवश्च ते । कर्षन्तु भुवि संहृष्टा निहतस्य मया मृधे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अद्य
अद्य [ind]
गात्राणि
गात्र [n]
क्रव्यादाः
क्रव्याद [m]
श्येना
श्येन [m]
गोमायवश्च
गोमायु [m]
गोमायवश्च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
कर्षन्तु
कृष् [6. Ā.]
भुवि
भू [f]
संहृष्टा
संहृष् [1. Ā.]
निहतस्य
निहन् [2. Ā.]
मया
मद् [pron]
मृधे
मृध [mn]
क्षणेनाद्य करिष्येऽहमिदं वनमकण्टकम् । पुरस्ताद्दूषितं नित्यं त्वया भक्षयता नरान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षणेनाद्य
क्षण [m]
क्षणेनाद्य
अद्य [ind]
करिष्ये
कृ [2. Ā.]
ऽहम्
मद् [pron]
इदं
इदम् [pron]
वनम्
वन [n]
अकण्टकम्
अकण्टक [adj]
पुरस्ताद्
पुरस्तात् [ind]
दूषितं
दूषय् [10. Ā.]
नित्यं
नित्यम् [ind]
त्वया
त्वद् [pron]
भक्षयता
भक्षय् [10. Ā.]
नरान्
नर [m]
अद्य त्वां भगिनी पाप कृष्यमाणं मया भुवि । द्रक्षत्यद्रिप्रतीकाशं सिंहेनेव महाद्विपम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अद्य
अद्य [ind]
त्वां
त्वद् [pron]
भगिनी
भगिनी [f]
पाप
पाप [adj]
कृष्यमाणं
कृष् [6. Ā.]
मया
मद् [pron]
भुवि
भू [f]
द्रक्ष्यत्यद्रिप्रतीकाशं
दृश् [6. P.]
द्रक्ष्यत्यद्रिप्रतीकाशं
अद्रि [m]
द्रक्ष्यत्यद्रिप्रतीकाशं
प्रतीकाश [m]
सिंहेनेव
सिंह [m]
सिंहेनेव
इव [ind]
महाद्विपम्
महत् [adj]
महाद्विपम्
द्विप [m]
निराबाधास्त्वयि हते मया राक्षसपांसन । वनमेतच्चरिष्यन्ति पुरुषा वनचारिणः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निराबाधास्त्वयि
निराबाध [adj]
निराबाधास्त्वयि
त्वद् [pron]
हते
हन् [6. P.]
मया
मद् [pron]
राक्षसपांसन
राक्षस [m]
राक्षसपांसन
पांसन [adj]
वनम्
वन [n]
एतच्चरिष्यन्ति
एतद् [pron]
एतच्चरिष्यन्ति
चर् [1. Ā.]
पुरुषा
पुरुष [m]
वनचारिणः
वन [n]
वनचारिणः
चारिन् [adj]
गर्जितेन वृथा किं ते कत्थितेन च मानुष । कृत्वैतत्कर्मणा सर्वं कत्थेथा मा चिरं कृथाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गर्जितेन
गर्जित [n]
वृथा
वृथा [ind]
किं
क [pron]
ते
त्वद् [pron]
कत्थितेन
कत्थित [n]
च
च [ind]
मानुष
मानुष [m]
कृत्वैतत्
कृ [2. Ā.]
कृत्वैतत्
एतद् [pron]
कर्मणा
कर्मन् [n]
सर्वं
सर्व [pron]
कत्थेथा
कत्थ् [1. P.]
माचिरं
माचिरम् [ind]
कृथाः
कृ [2. Ā.]
बलिनं मन्यसे यच्च आत्मानमपराक्रमम् । ज्ञास्यस्यद्य समागम्य मयात्मानं बलाधिकम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बलिनं
बलिन् [adj]
मन्यसे
मन् [8. P.]
यच्च
यत् [ind]
यच्च
च [ind]
आत्मानम्
आत्मन् [m]
अपराक्रमम्
अपराक्रम [adj]
ज्ञास्यस्यद्य
ज्ञा [4. Ā.]
ज्ञास्यस्यद्य
अद्य [ind]
समागम्य
समागम् [6. P.]
मयात्मानं
मद् [pron]
मयात्मानं
आत्मन् [m]
बलाधिकम्
बल [mn]
बलाधिकम्
अधिक [adj]
न तावदेतान्हिंसिष्ये स्वपन्त्वेते यथासुखम् । एष त्वामेव दुर्बुद्धे निहन्म्यद्याप्रियंवदम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
तावद्
तावत् [ind]
एतान्
एतद् [pron]
हिंसिष्ये
हिंस् [7. Ā.]
स्वपन्त्वेते
स्वप् [1. Ā.]
स्वपन्त्वेते
एतद् [pron]
यथासुखम्
यथासुखम् [ind]
एष
एतद् [pron]
त्वाम्
त्वद् [pron]
एव
एव [ind]
दुर्बुद्धे
दुर्बुद्धि [adj]
निहन्म्यद्याप्रियंवदम्
निहन् [2. Ā.]
निहन्म्यद्याप्रियंवदम्
अद्य [ind]
निहन्म्यद्याप्रियंवदम्
अप्रियंवद [adj]
पीत्वा तवासृग्गात्रेभ्यस्ततः पश्चादिमानपि । हनिष्यामि ततः पश्चादिमां विप्रियकारिणीम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पीत्वा
पा [1. Ā.]
तवासृग्
त्वद् [pron]
तवासृग्
असृज् [n]
गात्रेभ्यस्ततः
गात्र [n]
गात्रेभ्यस्ततः
ततस् [ind]
पश्चाद्
पश्चात् [ind]
इमान्
इदम् [pron]
अपि
अपि [ind]
हनिष्यामि
हन् [6. P.]
ततः
ततस् [ind]
पश्चाद्
पश्चात् [ind]
इमां
इदम् [pron]
विप्रियकारिणीम्
विप्रिय [n]
विप्रियकारिणीम्
कारिन् [adj]
एवमुक्त्वा ततो बाहुं प्रगृह्य पुरुषादकः । अभ्यधावत संक्रुद्धो भीमसेनमरिंदमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
ततो
ततस् [ind]
बाहुं
बाहु [mf]
प्रगृह्य
प्रग्रह् [9. Ā.]
पुरुषादकः
पुरुषादक [djma]
अभ्यधावत
अभिधाव् [1. Ā.]
संक्रुद्धो
संक्रुध् [4. Ā.]
भीमसेनम्
भीमसेन [m]
अरिंदमम्
अरिंदम [adj]
तस्याभिपततस्तूर्णं भीमो भीमपराक्रमः । वेगेन प्रहृतं बाहुं निजग्राह हसन्निव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्माज्जज्ञे
तद् [pron]
तस्माज्जज्ञे
जन् [4. P.]
महाबाहुर्
महत् [adj]
महाबाहुर्
बाहु [mf]
भीमो
भीम [m]
भीमपराक्रमः
भीम [adj]
भीमपराक्रमः
पराक्रम [m]
वेगेन
वेग [m]
प्रहृतं
प्रहृ [2. P.]
बाहुं
बाहु [mf]
निजग्राह
निग्रह् [9. Ā.]
हसन्न्
हस् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
निगृह्य तं बलाद्भीमो विस्फुरन्तं चकर्ष ह । तस्माद्देशाद्धनूंष्यष्टौ सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निगृह्य
निग्रह् [9. Ā.]
तं
तद् [pron]
बलाद्
बल [mn]
भीमो
भीम [m]
विस्फुरन्तं
विस्फुर् [6. Ā.]
चकर्ष
कृष् [6. Ā.]
ह
ह [ind]
तस्माद्
तद् [pron]
देशाद्धनूंष्यष्टौ
देश [m]
देशाद्धनूंष्यष्टौ
धनुस् [n]
देशाद्धनूंष्यष्टौ
अष्टन् [adj]
सिंहः
सिंह [m]
क्षुद्रमृगं
क्षुद्र [adj]
क्षुद्रमृगं
मृग [m]
यथा
यथा [ind]
ततः स राक्षसः क्रुद्धः पाण्डवेन बलाद्धृतः । भीमसेनं समालिङ्ग्य व्यनदद्भैरवं रवम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
राक्षसः
राक्षस [m]
क्रुद्धः
क्रुध् [4. Ā.]
पाण्डवेन
पाण्डव [m]
बलाद्धृतः
बल [mn]
बलाद्धृतः
हृ [2. P.]
भीमसेनं
भीमसेन [m]
समालिङ्ग्य
समालिङ्गय् [10. P.]
व्यनदद्
विनद् [1. Ā.]
भैरवं
भैरव [adj]
रवम्
रव [m]
पुनर्भीमो बलादेनं विचकर्ष महाबलः । मा शब्दः सुखसुप्तानां भ्रातॄणां मे भवेदिति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुनर्
पुनर् [ind]
भीमो
भीम [m]
बलाद्
बल [mn]
एनं
एनद् [pron]
विचकर्ष
विकृष् [6. P.]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
मा
मा [ind]
शब्दः
शब्द [m]
सुखसुप्तानां
सुख [adj]
सुखसुप्तानां
स्वप् [1. Ā.]
भ्रातॄणां
भ्रातृ [m]
मे
मद् [pron]
भवेद्
भू [1. Ā.]
इति
इति [ind]
अन्योन्यं तौ समासाद्य विचकर्षतुरोजसा । राक्षसो भीमसेनश्च विक्रमं चक्रतुः परम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्योन्यं
अन्योन्य [adj]
तौ
तद् [pron]
समासाद्य
समासादय् [10. P.]
विचकर्षतुर्
विकृष् [6. P.]
ओजसा
ओजस् [n]
राक्षसो
राक्षस [m]
भीमसेनश्च
भीमसेन [m]
भीमसेनश्च
च [ind]
विक्रमं
विक्रम [m]
चक्रतुः
कृ [2. Ā.]
परम्
पर [pron]
बभञ्जतुर्महावृक्षाँल्लताश्चाकर्षतुस्ततः । मत्ताविव सुसंरब्धौ वारणौ षष्टिहायनौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बभञ्जतुर्
भञ्ज् [4. P.]
महावृक्षांल्लताश्चकर्षतुस्ततः
महत् [adj]
महावृक्षांल्लताश्चकर्षतुस्ततः
वृक्ष [m]
महावृक्षांल्लताश्चकर्षतुस्ततः
लता [f]
महावृक्षांल्लताश्चकर्षतुस्ततः
कृष् [6. Ā.]
महावृक्षांल्लताश्चकर्षतुस्ततः
ततस् [ind]
मत्ताविव
मद् [3. P.]
मत्ताविव
इव [ind]
सुसंरब्धौ
सु [ind]
सुसंरब्धौ
संरभ् [1. Ā.]
वारणौ
वारण [m]
षष्टिहायनौ
षष्टिहायन [m]
तयोः शब्देन महता विबुद्धास्ते नरर्षभाः । सह मात्रा तु ददृशुर्हिडिम्बामग्रतः स्थिताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तयोः
तद् [pron]
शब्देन
शब्द [m]
महता
महत् [adj]
विबुद्धास्ते
विबुध् [4. P.]
विबुद्धास्ते
तद् [pron]
नरर्षभाः
नर [m]
नरर्षभाः
ऋषभ [m]
सह
सह [ind]
मात्रा
मातृ [f]
तु
तु [ind]
ददृशुर्
दृश् [6. P.]
हिडिम्बाम्
हिडिम्बा [f]
अग्रतः
अग्रतस् [ind]
स्थिताम्
स्था [1. Ā.]