Ādiparva Adhyāya 118
आदिपर्व • अध्यायः 118
Ādiparva Adhyāya 118 of the classical Mahābhārata with 31 verses.
Total: 31 Verses
•
Citations: MBh 1.118.1–31
•
250 Lexicon Terms
पाण्डोर्विदुर सर्वाणि प्रेतकार्याणि कारय । राजवद्राजसिंहस्य माद्र्याश्चैव विशेषतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाण्डोर्
पाण्डु [m]
विदुर
विदुर [m]
सर्वाणि
सर्व [pron]
प्रेतकार्याणि
प्रेतकार्य [n]
कारय
कारय् [10. Ā.]
क्षत्तुश्च
क्षत्तृ [m]
क्षत्तुश्च
च [ind]
धृतराष्ट्रस्य
धृतराष्ट्र [m]
गान्धार्याश्च
गान्धारी [f]
गान्धार्याश्च
च [ind]
विशेषतः
विशेषतः [ind]
पशून्वासांसि रत्नानि धनानि विविधानि च । पाण्डोः प्रयच्छ माद्र्याश्च येभ्यो यावच्च वाञ्छितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पशून्
पशु [m]
वासांसि
वासस् [n]
रत्नानि
रत्न [mn]
धनानि
धन [n]
विविधानि
विविध [adj]
च
च [ind]
पाण्डोः
पाण्डु [m]
प्रयच्छ
प्रयम् [1. Ā.]
माद्र्याश्च
माद्री [f]
माद्र्याश्च
च [ind]
येभ्यो
यद् [pron]
यावच्च
यावत् [ind]
यावच्च
च [ind]
वाञ्छितम्
वाञ्छ् [1. Ā.]
यथा च कुन्ती सत्कारं कुर्यान्माद्र्यास्तथा कुरु । यथा न वायुर्नादित्यः पश्येतां तां सुसंवृताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
च
च [ind]
कुन्ती
कुन्ती [f]
सत्कारं
सत्कार [m]
कुर्यान्
कृ [2. Ā.]
माद्र्यास्तथा
माद्री [f]
माद्र्यास्तथा
तथा [ind]
कुरु
कृ [2. Ā.]
यथा
यथा [ind]
न
न [ind]
वायुर्
वायु [m]
नादित्यः
न [ind]
नादित्यः
आदित्य [m]
पश्येतां
पश् [4. Ā.]
तां
तद् [pron]
सुसंवृताम्
सु [ind]
सुसंवृताम्
संवृ [9. P.]
न शोच्यः पाण्डुरनघः प्रशस्यः स नराधिपः । यस्य पञ्च सुता वीरा जाताः सुरसुतोपमाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
शोच्यः
शुच् [6. P.]
पाण्डुर्
पाण्डु [m]
अनघः
अनघ [adj]
प्रशस्यः
प्रशंस् [1. Ā.]
स
तद् [pron]
नराधिपः
नर [m]
नराधिपः
अधिप [m]
यस्य
यद् [pron]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
सुता
सुत [m]
वीरा
वीर [m]
जाताः
जन् [4. P.]
सुरसुतोपमाः
सुर [m]
सुरसुतोपमाः
सुत [m]
सुरसुतोपमाः
उपम [adj]
विदुरस्तं तथेत्युक्त्वा भीष्मेण सह भारत । पाण्डुं संस्कारयामास देशे परमसंवृते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विदुरस्तं
विदुर [m]
विदुरस्तं
तद् [pron]
तथेत्युक्त्वा
तथा [ind]
तथेत्युक्त्वा
इति [ind]
तथेत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
भीष्मेण
भीष्म [m]
सह
सह [ind]
भारत
भारत [m]
पाण्डुं
पाण्डु [m]
संस्कारयामास
संस्कारय् [10. Ā.]
देशे
देश [m]
परमसंवृते
परम [adj]
परमसंवृते
संवृ [9. P.]
ततस्तु नगरात्तूर्णमाज्यहोमपुरस्कृताः । निर्हृताः पावका दीप्ताः पाण्डो राजपुरोहितैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तु
ततस् [ind]
ततस्तु
तु [ind]
नगरात्
नगर [mn]
तूर्णम्
तूर्णम् [ind]
आज्यहोमपुरस्कृताः
आज्य [n]
आज्यहोमपुरस्कृताः
होम [m]
आज्यहोमपुरस्कृताः
पुरस्कृ [8. Ā.]
निर्हृताः
निर्हृ [1. Ā.]
पावका
पावक [m]
दीप्ताः
दीप् [4. P.]
पाण्डो
पाण्डु [m]
राजपुरोहितैः
राजन् [m]
राजपुरोहितैः
पुरोहित [m]
अथैनमार्तवैर्गन्धैर्माल्यैश्च विविधैर्वरैः । शिबिकां समलंचक्रुर्वाससाच्छाद्य सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथैनम्
अथ [ind]
अथैनम्
एनद् [pron]
आर्तवैर्
आर्तव [n]
गन्धैर्
गन्ध [mn]
माल्यैश्च
माल्य [n]
माल्यैश्च
च [ind]
विविधैर्
विविध [adj]
वरैः
वर [adj]
शिबिकां
शिबिका [f]
समलंचक्रुर्
समलंकृ [8. Ā.]
वाससाच्छाद्य
वासस् [n]
वाससाच्छाद्य
आच्छादय् [10. Ā.]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
तां तथा शोभितां माल्यैर्वासोभिश्च महाधनैः । अमात्या ज्ञातयश्चैव सुहृदश्चोपतस्थिरे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तां
तद् [pron]
तथा
तथा [ind]
शोभितां
शोभय् [10. Ā.]
माल्यैर्
माल्य [n]
वासोभिश्च
वासस् [n]
वासोभिश्च
च [ind]
महाधनैः
महाधन [adj]
अमात्या
अमात्य [m]
ज्ञातयश्चैव
ज्ञाति [m]
ज्ञातयश्चैव
च [ind]
ज्ञातयश्चैव
एव [ind]
सुहृदश्चोपतस्थिरे
सुहृद् [m]
सुहृदश्चोपतस्थिरे
च [ind]
सुहृदश्चोपतस्थिरे
उपस्था [1. Ā.]
नृसिंहं नरयुक्तेन परमालंकृतेन तम् । अवहन्यानमुख्येन सह माद्र्या सुसंवृतम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नृसिंहं
नृ [m]
नृसिंहं
सिंह [m]
नरयुक्तेन
नर [m]
नरयुक्तेन
युज् [6. Ā.]
परमालंकृतेन
परम [adj]
परमालंकृतेन
अलंकृ [8. Ā.]
तम्
तद् [pron]
अवहन्
वह् [2. P.]
यानमुख्येन
यान [n]
यानमुख्येन
मुख्य [adj]
सह
सह [ind]
माद्र्या
माद्री [f]
सुसंवृतम्
सु [ind]
सुसंवृतम्
संवृ [9. P.]
पाण्डुरेणातपत्रेण चामरव्यजनेन च । सर्ववादित्रनादैश्च समलंचक्रिरे ततः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाण्डुरेणातपत्रेण
पाण्डुर [adj]
पाण्डुरेणातपत्रेण
आतपत्र [n]
चामरव्यजनेन
चामर [n]
चामरव्यजनेन
व्यजन [n]
च
च [ind]
सर्ववादित्रनादैश्च
सर्व [pron]
सर्ववादित्रनादैश्च
वादित्र [mn]
सर्ववादित्रनादैश्च
नाद [m]
सर्ववादित्रनादैश्च
च [ind]
समलंचक्रिरे
समलंकृ [8. Ā.]
ततः
ततस् [ind]
रत्नानि चाप्युपादाय बहूनि शतशो नराः । प्रददुः काङ्क्षमाणेभ्यः पाण्डोस्तत्रौर्ध्वदेहिकम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रत्नानि
रत्न [mn]
चाप्युपादाय
च [ind]
चाप्युपादाय
अपि [ind]
चाप्युपादाय
उपादा [3. Ā.]
बहूनि
बहु [adj]
शतशो
शतशस् [ind]
नराः
नर [m]
प्रददुः
प्रदा [3. Ā.]
काङ्क्षमाणेभ्यः
काङ्क्ष् [2. Ā.]
पाण्डोस्तत्रौर्ध्वदेहिकम्
पाण्डु [m]
पाण्डोस्तत्रौर्ध्वदेहिकम्
तत्र [ind]
पाण्डोस्तत्रौर्ध्वदेहिकम्
और्ध्वदेहिक [n]
अथ छत्राणि शुभ्राणि पाण्डुराणि बृहन्ति च । आजह्रुः कौरवस्यार्थे वासांसि रुचिराणि च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
छत्राणि
छत्त्र [n]
शुभ्राणि
शुभ्र [adj]
पाण्डुराणि
पाण्डुर [adj]
बृहन्ति
बृहत् [adj]
च
च [ind]
आजह्रुः
आहृ [1. Ā.]
कौरवस्यार्थे
कौरव [m]
कौरवस्यार्थे
अर्थ [mn]
वासांसि
वासस् [n]
रुचिराणि
रुचिर [adj]
च
च [ind]
याजकैः शुक्लवासोभिर्हूयमाना हुताशनाः । अगच्छन्नग्रतस्तस्य दीप्यमानाः स्वलंकृताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
याजकैः
याजक [m]
शुक्लवासोभिर्
शुक्ल [adj]
शुक्लवासोभिर्
वासस् [n]
हूयमाना
हु [3. Ā.]
हुताशनाः
हुताशन [m]
अगच्छन्न्
गम् [6. Ā.]
अग्रतस्तस्य
अग्र [n]
अग्रतस्तस्य
तद् [pron]
दीप्यमानाः
दीप् [4. P.]
स्वलंकृताः
सु [ind]
स्वलंकृताः
अलंकृ [8. Ā.]
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव सहस्रशः । रुदन्तः शोकसंतप्ता अनुजग्मुर्नराधिपम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्राह्मणाः
ब्राह्मण [m]
क्षत्रिया
क्षत्रिय [m]
वैश्याः
वैश्य [m]
शूद्राश्चैव
शूद्र [m]
शूद्राश्चैव
च [ind]
शूद्राश्चैव
एव [ind]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
रुदन्तः
रुद् [1. P.]
शोकसंतप्ता
शोक [m]
शोकसंतप्ता
संतप् [4. Ā.]
अनुजग्मुर्
अनुगम् [1. Ā.]
नराधिपम्
नर [m]
नराधिपम्
अधिप [m]
अयमस्मानपाहाय दुःखे चाधाय शाश्वते । कृत्वानाथान्परो नाथः क्व यास्यति नराधिपः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयम्
इदम् [pron]
अस्मान्
मद् [pron]
अपाहाय
अपाहा [3. Ā.]
दुःखे
दुःख [n]
चाधाय
च [ind]
चाधाय
आधा [3. Ā.]
शाश्वते
शाश्वत [adj]
कृत्वानाथान्
कृ [2. Ā.]
कृत्वानाथान्
अनाथ [adj]
परो
पर [pron]
नाथः
नाथ [m]
क्व
क्व [ind]
यास्यति
या [2. Ā.]
नराधिपः
नर [m]
नराधिपः
अधिप [m]
क्रोशन्तः पाण्डवाः सर्वे भीष्मो विदुर एव च । रमणीये वनोद्देशे गङ्गातीरे समे शुभे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्रोशन्तः
क्रुश् [4. P.]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
सर्वे
सर्व [pron]
भीष्मो
भीष्म [m]
विदुर
विदुर [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
रमणीये
रमणीय [adj]
वनोद्देशे
वन [n]
वनोद्देशे
उद्देश [m]
गङ्गातीरे
गङ्गा [f]
गङ्गातीरे
तीर [n]
समे
सम [pron]
शुभे
शुभ [adj]
न्यासयामासुरथ तां शिबिकां सत्यवादिनः । सभार्यस्य नृसिंहस्य पाण्डोरक्लिष्टकर्मणः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न्यासयामासुर्
न्यासय् [10. Ā.]
अथ
अथ [ind]
तां
तद् [pron]
शिबिकां
शिबिका [f]
सत्यवादिनः
सत्य [n]
सत्यवादिनः
वादिन् [adj]
सभार्यस्य
स [ind]
सभार्यस्य
भार्या [f]
नृसिंहस्य
नृ [m]
नृसिंहस्य
सिंह [m]
पाण्डोर्
पाण्डु [m]
अक्लिष्टकर्मणः
अक्लिष्ट [adj]
अक्लिष्टकर्मणः
कर्मन् [n]
ततस्तस्य शरीरं तत्सर्वगन्धनिषेवितम् । शुचिकालीयकादिग्धं मुख्यस्नानाधिवासितम् । पर्यषिञ्चज्जलेनाशु शातकुम्भमयैर्घटैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तस्य
ततस् [ind]
ततस्तस्य
तद् [pron]
शरीरं
शरीर [n]
तत्
तद् [pron]
सर्वगन्धनिषेवितम्
सर्व [pron]
सर्वगन्धनिषेवितम्
गन्ध [mn]
सर्वगन्धनिषेवितम्
निषेव् [1. Ā.]
शुचिकालीयकादिग्धं
शुचि [adj]
शुचिकालीयकादिग्धं
कालीयक [mn]
शुचिकालीयकादिग्धं
आदिह् [6. P.]
मुख्यस्नानाधिवासितम्
मुख्य [adj]
मुख्यस्नानाधिवासितम्
स्नान [n]
मुख्यस्नानाधिवासितम्
अधिवासय् [10. P.]
पर्यषिञ्चज्जलेनाशु
परिषिच् [6. Ā.]
पर्यषिञ्चज्जलेनाशु
जल [n]
पर्यषिञ्चज्जलेनाशु
आशु [adj]
शातकुम्भमयैर्
शातकुम्भ [n]
शातकुम्भमयैर्
मय [adj]
घटैः
घट [m]
चन्दनेन च मुख्येन शुक्लेन समलेपयन् । कालागुरुविमिश्रेण तथा तुङ्गरसेन च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चन्दनेन
चन्दन [mn]
च
च [ind]
मुख्येन
मुख्य [adj]
शुक्लेन
शुक्ल [adj]
समलेपयन्
संलेपय् [10. P.]
कालागुरुविमिश्रेण
कालागुरु [mn]
कालागुरुविमिश्रेण
विमिश्र [adj]
तथा
तथा [ind]
तुङ्गरसेन
तुङ्ग [m]
तुङ्गरसेन
रस [mn]
च
च [ind]
अथैनं देशजैः शुक्लैर्वासोभिः समयोजयन् । आच्छन्नः स तु वासोभिर्जीवन्निव नरर्षभः । शुशुभे पुरुषव्याघ्रो महार्हशयनोचितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथैनं
अथ [ind]
अथैनं
एनद् [pron]
देशजैः
देश [m]
देशजैः
ज [adj]
शुक्लैर्
शुक्ल [adj]
वासोभिः
वासस् [n]
समयोजयन्
संयोजय् [10. Ā.]
आच्छन्नः
आच्छद् [1. P.]
स
तद् [pron]
तु
तु [ind]
वासोभिर्
वासस् [n]
जीवन्न्
जीव् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
नरर्षभः
नर [m]
नरर्षभः
ऋषभ [m]
शुशुभे
शुभ् [6. Ā.]
पुरुषव्याघ्रो
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्रो
व्याघ्र [m]
महार्हशयनोचितः
महार्ह [adj]
महार्हशयनोचितः
शयन [n]
महार्हशयनोचितः
उचित [adj]
याजकैरभ्यनुज्ञातं प्रेतकर्मणि निष्ठितैः । घृतावसिक्तं राजानं सह माद्र्या स्वलंकृतम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
याजकैर्
याजक [m]
अभ्यनुज्ञातं
अभ्यनुज्ञा [9. Ā.]
प्रेतकर्मणि
प्रेतकर्मन् [n]
निष्ठितैः
निष्ठा [1. P.]
घृतावसिक्तं
घृत [n]
घृतावसिक्तं
अवसिच् [6. P.]
राजानं
राजन् [m]
सह
सह [ind]
माद्र्या
माद्री [f]
स्वलंकृतम्
सु [ind]
स्वलंकृतम्
अलंकृ [8. Ā.]
तुङ्गपद्मकमिश्रेण चन्दनेन सुगन्धिना । अन्यैश्च विविधैर्गन्धैरनल्पैः समदाहयन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तुङ्गपद्मकमिश्रेण
तुङ्ग [m]
तुङ्गपद्मकमिश्रेण
पद्मक [n]
तुङ्गपद्मकमिश्रेण
मिश्र [adj]
चन्दनेन
चन्दन [mn]
सुगन्धिना
सुगन्धि [adj]
अन्यैश्च
अन्य [pron]
अन्यैश्च
च [ind]
विविधैर्
विविध [adj]
गन्धैर्
गन्ध [mn]
अनल्पैः
अनल्प [adj]
समदाहयन्
संदाहय् [10. P.]
ततस्तयोः शरीरे ते दृष्ट्वा मोहवशं गता । हाहा पुत्रेति कौसल्या पपात सहसा भुवि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तयोः
ततस् [ind]
ततस्तयोः
तद् [pron]
शरीरे
शरीर [n]
ते
तद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
मोहवशं
मोह [m]
मोहवशं
वश [m]
गता
गम् [6. Ā.]
हाहा
हाहा [f]
पुत्रेति
पुत्र [m]
पुत्रेति
इति [ind]
कौसल्या
कौसल्या [f]
पपात
पत् [1. Ā.]
सहसा
सहस् [n]
भुवि
भू [f]
तां प्रेक्ष्य पतितामार्तां पौरजानपदो जनः । रुरोद सस्वनं सर्वो राजभक्त्या कृपान्वितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तां
तद् [pron]
प्रेक्ष्य
प्रेक्ष् [1. P.]
पतिताम्
पत् [1. Ā.]
आर्तां
आर्त [adj]
पौरजानपदो
पौर [m]
पौरजानपदो
जानपद [m]
जनः
जन [m]
रुरोद
रुद् [1. P.]
सस्वनं
स [ind]
सस्वनं
स्वन [m]
सर्वो
सर्व [pron]
राजभक्त्या
राजन् [m]
राजभक्त्या
भक्ति [f]
कृपान्वितः
कृपा [f]
कृपान्वितः
अन्वित [adj]
क्लान्तानीवार्तनादेन सर्वाणि च विचुक्रुशुः । मानुषैः सह भूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्लान्तानीवार्तनादेन
क्लम् [4. Ā.]
क्लान्तानीवार्तनादेन
इव [ind]
क्लान्तानीवार्तनादेन
आर्त [adj]
क्लान्तानीवार्तनादेन
नाद [m]
सर्वाणि
सर्व [pron]
च
च [ind]
विचुक्रुशुः
विक्रुश् [1. Ā.]
मानुषैः
मानुष [m]
सह
सह [ind]
भूतानि
भूत [mn]
तिर्यग्योनिगतान्यपि
तिर्यग्योनि [f]
तिर्यग्योनिगतान्यपि
गम् [6. Ā.]
तिर्यग्योनिगतान्यपि
अपि [ind]
तथा भीष्मः शांतनवो विदुरश्च महामतिः । सर्वशः कौरवाश्चैव प्राणदन्भृशदुःखिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धृतराष्ट्रश्च
धृतराष्ट्र [m]
धृतराष्ट्रश्च
च [ind]
पाण्डुश्च
पाण्डु [m]
पाण्डुश्च
च [ind]
विदुरश्च
विदुर [m]
विदुरश्च
च [ind]
महामतिः
महामति [adj]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
कौरवाश्चैव
कौरव [m]
कौरवाश्चैव
च [ind]
कौरवाश्चैव
एव [ind]
प्राणदन्
प्रणद् [1. P.]
भृशदुःखिताः
भृश [adj]
भृशदुःखिताः
दुःखित [adj]
ततो भीष्मोऽथ विदुरो राजा च सह बन्धुभिः । उदकं चक्रिरे तस्य सर्वाश्च कुरुयोषितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कौसल्या
कौसल्या [f]
विदुरः
विदुर [m]
क्षत्ता
क्षत्तृ [m]
राजा
राजन् [m]
च
च [ind]
सह
सह [ind]
बन्धुभिः
बन्धु [m]
उदकं
उदक [n]
चक्रिरे
कृ [2. Ā.]
तस्य
तद् [pron]
सर्वाश्च
सर्व [pron]
सर्वाश्च
च [ind]
कुरुयोषितः
कुरु [m]
कुरुयोषितः
योषित् [f]
कृतोदकांस्तानादाय पाण्डवाञ्शोककर्शितान् । सर्वाः प्रकृतयो राजञ्शोचन्त्यः पर्यवारयन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृतोदकांस्तान्
कृ [2. Ā.]
कृतोदकांस्तान्
उदक [n]
कृतोदकांस्तान्
तद् [pron]
आदाय
आदा [4. Ā.]
पाण्डवाञ्
पाण्डव [m]
शोककर्शितान्
शोक [m]
शोककर्शितान्
कर्शय् [10. P.]
सर्वाः
सर्व [pron]
प्रकृतयो
प्रकृति [f]
राजञ्
राजन् [m]
शोचन्त्यः
शुच् [6. P.]
पर्यवारयन्
परिवारय् [10. Ā.]
यथैव पाण्डवा भूमौ सुषुपुः सह बान्धवैः । तथैव नागरा राजञ्शिश्यिरे ब्राह्मणादयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथैव
यथा [ind]
यथैव
एव [ind]
पाण्डवा
पाण्डव [m]
भूमौ
भूमि [f]
सुषुपुः
स्वप् [1. Ā.]
सह
सह [ind]
बान्धवैः
बान्धव [m]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
नागरा
नागर [m]
राजञ्
राजन् [m]
शिश्यिरे
शी [1. Ā.]
ब्राह्मणादयः
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणादयः
आदि [m]
तदनानन्दमस्वस्थमाकुमारमहृष्टवत् । बभूव पाण्डवैः सार्धं नगरं द्वादश क्षपाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
अनानन्दम्
अनानन्द [adj]
अस्वस्थम्
अस्वस्थ [adj]
आकुमारम्
आकुमारम् [ind]
अहृष्टवत्
अहृष्ट [adj]
अहृष्टवत्
वत् [ind]
बभूव
भू [1. Ā.]
पाण्डवैः
पाण्डव [m]
सार्धं
सार्धम् [ind]
नगरं
नगर [mn]
द्वादश
द्वादशन् [adj]
क्षपाः
क्षपा [f]