Canonical Ref: KS 8.21
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
सोऽनुमान्य हिमवन्तमात्मभूरात्मजाविरहदुःखखेदितम् । तत्र तत्र विजहार संपतन्नप्रमेयगतिना ककुद्मता ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
स इति । स आत्मभूः शिव आत्मजाया दुहितुर्विरहदुःखेन पीडितं हिमवन्तमनुमान्यानुमतं कृत्वा अप्रमेयगतिनापरिच्छेद्यगतिना ककुद्मता वृषेण संचरन्संचरमाणस्तत्र तत्र नानादेशेषु विजहार
अन्वयः:
स आत्मभूः आत्मजाविरहदुःखपीडितं हिमवन्तम् अनुमान्य अप्रमेयगतिना ककुद्मता तत्र तत्र संपतन् विजहार ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
सो
Lemma: तद्
POS: pron
ऽनुमान्य
Lemma: अनुमानय्
POS: 10. Ā.
हिमवन्तम्
Lemma: हिमवन्त्
POS: m
आत्मभूर्
Lemma: आत्मभू
POS: m
आत्मजाविरहदुःखखेदितम्
Lemma: आत्मजा
POS: f
आत्मजाविरहदुःखखेदितम्
Lemma: विरह
POS: m
आत्मजाविरहदुःखखेदितम्
Lemma: दुःख
POS: n
आत्मजाविरहदुःखखेदितम्
Lemma: खेदय्
POS: 10. Ā.
तत्र
Lemma: तत्र
POS: ind
तत्र
Lemma: तत्र
POS: ind
विजहार
Lemma: विहृ
POS: 1. Ā. • Verb: विजहार
संपतन्न्
Lemma: सम्पत्
POS: 1. Ā.
अप्रमेयगतिना
Lemma: अप्रमेय
POS: adj
अप्रमेयगतिना
Lemma: गति
POS: f
ककुद्मता
Lemma: ककुद्मन्त्
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.21. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.