Canonical Ref: KS 7.79
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
प्रदक्षिणप्रक्रमणात्कृशानोरुदर्चिषस्तन्मिथुनं चकासे । मेरोरुपान्तेष्विव वर्तमानमन्योन्यसंसक्तमहस्त्रियामम् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
प्रदक्षिणेति । तन्मिथुनमुदर्चिष उन्नतज्वालस्य कृशानोः कर्मणः प्रदक्षिणप्रक्रमणात्प्रदक्षिणीकरणाच्चकासे । किमिव । मेरोरुपान्तेषु परिसरेषु वर्तमानमावर्तमानम् । मेरुं प्रदक्षिणीकुर्वंनित्यर्थः । अन्योन्येन संसक्तं संगतम् मिथुनस्याप्येतद्विशेषणम् । अहश्च त्रियामा चाहस्त्रियामं रात्रिं दिवमिव । समाहारे द्वन्द्वैकवद्भावः
अन्वयः:
तत् मिथुनम् उदर्चिषः कृशानोः प्रदक्षिणप्रक्रमात् मेरोः उपान्तेषु वर्तमानम् अन्योन्संसक्तम् अहस्त्रियामम् इव चकासे ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
प्रदक्षिणप्रक्रमणात्
Lemma: प्रदक्षिण
POS: adj
प्रदक्षिणप्रक्रमणात्
Lemma: प्रक्रमण
POS: n
कृशानोर्
Lemma: कृशानु
POS: m
उदर्चिषस्
Lemma: उदर्चिस्
POS: m
तन्
Lemma: तद्
POS: pron
मिथुनं
Lemma: मिथुन
POS: mn
चकाशे
Lemma: काश्
POS: 1. P. • Verb: चकाशे
मेरोर्
Lemma: मेरु
POS: m
उपान्तेष्व्
Lemma: उपान्त
POS: n
इव
Lemma: इव
POS: ind
वर्तमानम्
Lemma: वृत्
POS: 3. P.
अन्योन्यसंसक्तम्
Lemma: अन्योन्य
POS: adj
अन्योन्यसंसक्तम्
Lemma: संसञ्ज्
POS: 1. Ā.
अहस्त्रियामम्
Lemma: अहर्
POS: n
अहस्त्रियामम्
Lemma: त्रियामा
POS: f
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 7.79. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.