Canonical Ref: KS 3.57
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
तां वीक्ष्य सर्वावयवानवद्यां रतेरपि ह्रीपदमादधानाम् । जितेन्द्रिये शूलिनि पुष्पचापः स्वकार्यसिद्धिं पुनराशशंसे ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
तामिति । सर्वावयवेष्वनवद्यामगर्ह्याम् । `अवद्यपण्ये-` ति निपातः । रतेः कामकलत्रस्यापि ह्रीपदं लज्जानिमित्तमादधानाम् । न्यूनतामावहन्तीमित्यर्थः । तां पार्वतीं वीक्ष्य पुष्पचापः कामो जितेन्द्रिये दुर्जयेऽपीत्यर्थः । शूलिनि शिवे विषये स्वकार्यसिद्धिं पुनराशशंसे चकमे । पूर्वं `साध्वससन्नहस्तः` (३, ५१) इत्यादिना कार्यसिद्धेरुन्मूलितत्वाभिधानादिह पुनरित्युक्तम्
अन्वयः:
सर्वाऽवयवाऽनवद्यां रतेः अपि ह्रीपदम् आदधानां तां वीक्ष्य पुष्पचापः जितेन्द्रये शूलिनि स्बकार्यसिद्धिं पुनः आशशंसे ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
तां
Lemma: तद्
POS: pron
वीक्ष्य
Lemma: वीक्ष्
POS: 4. P.
सर्वावयवानवद्यां
Lemma: सर्व
POS: pron
सर्वावयवानवद्यां
Lemma: अवयव
POS: m
सर्वावयवानवद्यां
Lemma: अनवद्य
POS: adj
रतेर्
Lemma: रति
POS: f
अपि
Lemma: अपि
POS: ind
ह्रीपदम्
Lemma: ह्री
POS: f
ह्रीपदम्
Lemma: पद
POS: mn
आदधानाम्
Lemma: आधा
POS: 3. Ā.
जितेन्द्रिये
Lemma: जि
POS: 9. P.
जितेन्द्रिये
Lemma: इन्द्रिय
POS: n
शूलिनि
Lemma: शूलिन्
POS: m
पुष्पचापः
Lemma: पुष्प
POS: n
पुष्पचापः
Lemma: चाप
POS: mn
स्वकार्यसिद्धिं
Lemma: स्व
POS: adj
स्वकार्यसिद्धिं
Lemma: कार्य
POS: n
स्वकार्यसिद्धिं
Lemma: सिद्धि
POS: f
पुनर्
Lemma: पुनर्
POS: ind
आशशंसे
Lemma: आशंस्
POS: 2. Ā. • Verb: आशशंसे
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 3.57. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.