Canonical Ref: KS 3.44
Sanskrit (Devanāgarī)
स देवदारुद्रुमवेदिकायां शार्दूलचर्मव्यवधानवत्याम् । आसीनमासन्नशरीरपातस्त्र्यम्बकं संयमिनं ददर्श ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
स इति । आसन्नशरीरपात आसन्नमृत्युः स कामः शार्दूलचर्मणा व्यवधानवत्याम् । व्याघ्रचर्मास्तृतायामित्यर्थः । `मोक्षश्रीर्व्याघ्रचर्मणि` इति प्राशस्त्यादिति भावः । देवदारुद्रुमवेदिकायामासीनमुपविष्टं संयमिनं समाधिनिष्ठं त्रियम्बकं त्रिनेत्रं ददर्श । केचित्साहसिकाः `त्रिलोचनम्` इति पेठुः । त्र्यम्बकमित्युक्ते पादपूरणव्यत्यासात्त्रियम्बकमिति पादपूरणार्थोऽयमियङादेशश्छान्दसो महाकविप्रयोगादभियुक्तैरङ्गीकृतः
अन्वयः:
आसन्नशरीरपातः स शर्दूलचर्मव्यवधानवत्यां देवदारुद्रुमवेदिकायाम् आसीनं संयमिनं त्रियम्बकं ददर्श ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
स
Lemma: स
POS: ind
देवदारुद्रुमवेदिकायां
Lemma: देवदारु
POS: mn
देवदारुद्रुमवेदिकायां
Lemma: द्रुम
POS: m
देवदारुद्रुमवेदिकायां
Lemma: वेदिका
POS: f
शार्दूलचर्मव्यवधानवत्याम्
Lemma: शार्दूल
POS: m
शार्दूलचर्मव्यवधानवत्याम्
Lemma: चर्मन्
POS: n
शार्दूलचर्मव्यवधानवत्याम्
Lemma: व्यवधानवत्
POS: adj
आसीनम्
Lemma: आस्
POS: 4. P.
आसन्नशरीरपातस्
Lemma: आसन्न
POS: adj
आसन्नशरीरपातस्
Lemma: शरीरपात
POS: m
त्र्यम्बकं
Lemma: त्र्यम्बक
POS: m
संयमिनं
Lemma: संयमिन्
POS: adj
ददर्श
Lemma: दृश्
POS: 6. P. • Verb: ददर्श
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 3.44. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.