Canonical Ref: KS 3.40
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
श्रुताप्सरोगीतिरपि क्षणेऽस्मिन्हरः प्रसंख्यानपरो बभूव । आत्मेश्वराणां न हि जातु विघ्नाः समाधिभेदप्रभवो भवन्ति ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
श्रुतेति । अस्मिन्क्षणे वसन्ताविर्भावकाले भगवान्हरः श्रुताप्सरोगीतिरपि । दिव्याङ्गनागानमाकर्णयन्नपीत्यर्थः । प्रसंख्यानपर आत्मानुसंधानपरो बभूव । तथाहि । आत्मनश्चित्तस्येश्वराणां नियन्तॄणाम् । वशिनामित्यर्थः । विहन्यन्त एभिरिति विध्नाः प्रत्यूहाः । घञर्थे कप्रत्ययः । जातु कदाचिदपि समाधिभेदे समाधिभञ्जने प्रभवः समर्था न भवन्ति
अन्वयः:
अस्मिन् क्षणे हरः श्रुताऽप्सरोगीतिः अपि प्रसंख्यानपरो बभूव । आत्मेश्वराणां विध्ना जातु समाधिभेदप्रभावा न भवन्ति ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
श्रुताप्सरोगीतिर्
Lemma: श्रु
POS: 4. P.
श्रुताप्सरोगीतिर्
Lemma: अप्सरस्
POS: f
श्रुताप्सरोगीतिर्
Lemma: गीति
POS: f
अपि
Lemma: अपि
POS: ind
क्षणे
Lemma: क्षण
POS: m
ऽस्मिन्
Lemma: इदम्
POS: pron
हरः
Lemma: हर
POS: m
प्रसंख्यानपरो
Lemma: प्रसंख्यान
POS: n
प्रसंख्यानपरो
Lemma: पर
POS: pron
बभूव
Lemma: भू
POS: 1. Ā. • Verb: बभूव
आत्मेश्वराणां
Lemma: आत्मन्
POS: m
आत्मेश्वराणां
Lemma: ईश्वर
POS: m
न
Lemma: न
POS: ind
हि
Lemma: हि
POS: ind
जातु
Lemma: जातु
POS: ind
विघ्नाः
Lemma: विघ्न
POS: mn
समाधिभेदप्रभवो
Lemma: समाधि
POS: m
समाधिभेदप्रभवो
Lemma: भेद
POS: m
समाधिभेदप्रभवो
Lemma: प्रभु
POS: adj
भवन्ति
Lemma: भू
POS: 1. Ā. • Verb: भवन्ति
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 3.40. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.