Canonical Ref: KS 2.25
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
पर्याकुलत्वान्मरुतां वेगभङ्गोऽनुमीयते । अम्भसामोघसंरोधः प्रतीपगमनादिव ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
पर्याकुलेति ॥ मरुतां वायूनाम् । सप्तसप्तानामिति शेषः । पर्याकुलत्वात्स्खलितगतित्वाद्धेतोर्वेगस्य भङ्गोऽम्भसां जलानां प्रतीपगमनात् । उत्तानावरोहादित्यर्थः । ओघस्य संरोधः प्रवाहप्रतिबन्ध इवानुमीयते
अन्वयः:
अम्भसां प्रतीपगमनात् ओघसंरोध इव मरुतां पर्याकुलत्वात् वेगभङ्गोऽनुमीयते ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
पर्याकुलत्वान्
Lemma: पर्याकुल
POS: adj
पर्याकुलत्वान्
Lemma: त्व
POS: n
मरुतां
Lemma: मरुत्
POS: m
वेगभङ्गो
Lemma: वेग
POS: m
वेगभङ्गो
Lemma: भङ्ग
POS: m
ऽनुमीयते
Lemma: अनुमा
POS: 3. P. • Verb: अनुमीयते
अम्भसाम्
Lemma: अम्भस्
POS: n
ओघसंरोधः
Lemma: ओघ
POS: m
ओघसंरोधः
Lemma: संरोध
POS: m
प्रतीपगमनाद्
Lemma: प्रतीप
POS: adj
प्रतीपगमनाद्
Lemma: गमन
POS: n
इव
Lemma: इव
POS: ind
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 2.25. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.