Canonical Ref: VR 4.30.3
Metrical Form: उपेन्द्रवज्रा
Sanskrit (Devanāgarī)
मतिक्षयाद्ग्राम्यसुखेषु सक्त;स्तव प्रसादाप्रतिकारबुद्धिः । हतोऽग्रजं पश्यतु वालिनं स; न राज्यमेवं विगुणस्य देयम् ॥
Roman Transliteration (IAST)
matikṣayādgrāmyasukheṣu sakta;stava prasādāpratikārabuddhiḥ | hato'grajaṃ paśyatu vālinaṃ sa; na rājyamevaṃ viguṇasya deyam ||
English Scholarly Translation
Owing to the wane of his understanding in consequence of your favour he is addicted to rural enjoyments and has forgot to return your benefits. O hero, killed let him espy his elder brother Vāli. It is not proper to confer kingdom upon that wicked-minded one.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
मतिक्षयाद्
Lemma: मति
POS: f
मतिक्षयाद्
Lemma: क्षय
POS: m
ग्राम्यसुखेषु
Lemma: ग्राम्य
POS: n
ग्राम्यसुखेषु
Lemma: सुख
POS: n
सक्तस्
Lemma: सञ्ज्
POS: 1. Ā.
तव
Lemma: त्वद्
POS: pron
प्रसादाप्रतिकारबुद्धिः
Lemma: प्रसाद
POS: m
प्रसादाप्रतिकारबुद्धिः
Lemma: अप्रतिकार
POS: adj
प्रसादाप्रतिकारबुद्धिः
Lemma: बुद्धि
POS: f
हतो
Lemma: हन्
POS: 6. P.
ऽग्रजं
Lemma: अग्रज
POS: m
पश्यतु
Lemma: पश्
POS: 4. Ā. • Verb: पश्यतु
वालिनं
Lemma: वालिन्
POS: m
स
Lemma: तद्
POS: pron
न
Lemma: न
POS: ind
राज्यम्
Lemma: राज्य
POS: n
एवं
Lemma: एवम्
POS: ind
विगुणस्य
Lemma: विगुण
POS: adj
देयम्
Lemma: दा
POS: 1. Ā.
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 4.30.3. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.