Canonical Ref: VR 4.30.2
Metrical Form: उपेन्द्रवज्रा
Sanskrit (Devanāgarī)
न वानरः स्थास्यति साधुवृत्ते; न मंस्यते कार्यफलानुषङ्गान् । न भक्ष्यते वानरराज्यलक्ष्मीं; तथा हि नाभिक्रमतेऽस्य बुद्धिः ॥
Roman Transliteration (IAST)
na vānaraḥ sthāsyati sādhuvṛtte; na maṃsyate kāryaphalānuṣaṅgān | na bhakṣyate vānararājyalakṣmīṃ; tathā hi nābhikramate'sya buddhiḥ ||
English Scholarly Translation
That monkey shall not follow the actions of the pious, shall not think of the great fruit (the accession of kingdom) reaped by our friendship; kingdom because he has not the right understanding to make good his promise.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
न
Lemma: न
POS: ind
वानरः
Lemma: वानर
POS: m
स्थास्यति
Lemma: स्था
POS: 1. Ā. • Verb: स्थास्यति
साधुवृत्ते
Lemma: साधु
POS: adj
साधुवृत्ते
Lemma: वृत्त
POS: n
न
Lemma: न
POS: ind
मंस्यते
Lemma: मन्
POS: 8. P. • Verb: मंस्यते
कार्यफलानुषङ्गान्
Lemma: कार्य
POS: n
कार्यफलानुषङ्गान्
Lemma: फल
POS: n
कार्यफलानुषङ्गान्
Lemma: अनुषङ्ग
POS: m
न
Lemma: न
POS: ind
भक्ष्यते
Lemma: भज्
POS: 1. Ā. • Verb: भक्ष्यते
वानरराज्यलक्ष्मीं
Lemma: वानर
POS: m
वानरराज्यलक्ष्मीं
Lemma: राज्य
POS: n
वानरराज्यलक्ष्मीं
Lemma: लक्ष्मी
POS: f
तथा
Lemma: तथा
POS: ind
हि
Lemma: हि
POS: ind
नाभिक्रमते
Lemma: न
POS: ind
नाभिक्रमते
Lemma: अभिक्रम्
POS: 1. Ā. • Verb: अभिक्रमते
ऽस्य
Lemma: इदम्
POS: pron
बुद्धिः
Lemma: बुद्धि
POS: f
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 4.30.2. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.