Canonical Ref: VR 4.27.14
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
क्वचिद्बाष्पाभिसंरुद्धान्वर्षागमसमुत्सुकान् । कुटजान्पश्य सौमित्रे पुष्टितान्गिरिसानुषु । मम शोकाभिभूतस्य कामसंदीपनान्स्थितान् ॥
Roman Transliteration (IAST)
kvacidbāṣpābhisaṃruddhānvarṣāgamasamutsukān | kuṭajānpaśya saumitre puṣṭitāngirisānuṣu | mama śokābhibhūtasya kāmasaṃdīpanānsthitān ||
English Scholarly Translation
Behold, O Saumitri, on the summits of the hill the flowery Kuțajas enveloped with the vapour arising out of the earth, gladdened at the approach of the rainy season and exciting my amour who am stricken with grief.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
क्वचिद्
Lemma: क्वचिद्
POS: ind
बाष्पाभिसंरुद्धान्
Lemma: बाष्प
POS: mn
बाष्पाभिसंरुद्धान्
Lemma: अभिसंरुध्
POS: 7. Ā.
वर्षागमसमुत्सुकान्
Lemma: वर्षागम
POS: m
वर्षागमसमुत्सुकान्
Lemma: समुत्सुक
POS: adj
कुटजान्
Lemma: कुटज
POS: mn
पश्य
Lemma: पश्
POS: 4. Ā. • Verb: पश्य
सौमित्रे
Lemma: सौमित्रि
POS: m
पुष्पितान्
Lemma: पुष्पित
POS: adj
गिरिसानुषु
Lemma: गिरि
POS: m
गिरिसानुषु
Lemma: सानु
POS: mn
मम
Lemma: मद्
POS: pron
शोकाभिभूतस्य
Lemma: शोक
POS: m
शोकाभिभूतस्य
Lemma: अभिभू
POS: 1. P.
कामसंदीपनान्
Lemma: काम
POS: m
कामसंदीपनान्
Lemma: संदीपन
POS: adj
स्थितान्
Lemma: स्था
POS: 1. Ā.
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 4.27.14. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.