Canonical Ref: VR 2.59.14
Metrical Form: वंशस्थम्
Sanskrit (Devanāgarī)
अतीतमाज्ञाय तु पार्थिवर्षभं; यशस्विनं संपरिवार्य पत्नयः । भृशं रुदन्त्यः करुणं सुदुःखिताः; प्रगृह्य बाहू व्यलपन्ननाथवत् ॥
Roman Transliteration (IAST)
atītamājñāya tu pārthivarṣabhaṃ; yaśasvinaṃ saṃparivārya patnayaḥ | bhṛśaṃ rudantyaḥ karuṇaṃ suduḥkhitāḥ; pragṛhya bāhū vyalapannanāthavat ||
English Scholarly Translation
Knowing that the lord of earth had departed, his wives surrounding that illustrious one, smitten with excess of sorrow and weeping bitterly and piteously, holding the king's hands indulged in lamentations, like forlorn ones.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
अतीतम्
Lemma: अती
POS: 1. P.
आज्ञाय
Lemma: आज्ञा
POS: 9. P.
तु
Lemma: तु
POS: ind
पार्थिवर्षभं
Lemma: पार्थिव
POS: m
पार्थिवर्षभं
Lemma: ऋषभ
POS: m
यशस्विनं
Lemma: यशस्विन्
POS: adj
संपरिवार्य
Lemma: संपरिवारय्
POS: 10. P.
पत्नयः
Lemma: पत्नी
POS: f
भृशं
Lemma: भृशम्
POS: ind
रुदन्त्यः
Lemma: रुद्
POS: 1. P.
करुणं
Lemma: करुण
POS: adj
सुदुःखिताः
Lemma: सु
POS: ind
सुदुःखिताः
Lemma: दुःखित
POS: adj
प्रगृह्य
Lemma: प्रग्रह्
POS: 9. Ā.
बाहू
Lemma: बाहु
POS: mf
व्यलपन्न्
Lemma: विलप्
POS: 4. P. • Verb: व्यलपन्
अनाथवत्
Lemma: अनाथ
POS: adj
अनाथवत्
Lemma: वत्
POS: ind
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 2.59.14. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.