तत्खलु रमणीयं यद्भवतोऽपि विस्मयमुत्पादयति ।
वयस्य किं बहुना ।
चित्रे निवेश्ये परिकल्पितसत्त्वयोगा रूपोच्चयेन मनसा विधिना कृता नु । स्त्रीरत्नसृष्टिरपरा प्रतिभाति सा मे धातुर्विभुत्वमनुचिन्त्य वपुश्च तस्याः ॥
यद्येवं प्रत्यादेश इदानीं रूपवतीनाम् ।
इदं च मे मनसि वर्तते ।
अनाघ्रातं पुष्पं किसलयमलूनं कररुहैरनाविद्धं रत्नं मधु नवमनास्वादितरसम् ।अखण्डं पुष्यानां फलमिव च तद्रूपमनघं न जाने भोक्तारं कमिह समुपस्थास्यति विधिः ॥
तेन हि लघु परित्रायतामेनां भवान् । मा कस्य अपि तपस्विन इङ्गुदीतैरचिक्कणशीर्षस्य हस्ते पतिष्यति ।
परवती खलु तत्रभवती । न च संनिहितोऽत्र गुरुजनः ।
अथ भवन्तमन्तरेण कीदृशस्तस्या दृष्टिरागः ।
निसर्गादेवाप्रगल्भस्तपस्विकन्याजनः । तथापि तु
अभिमुखे मयि संहृतमीक्षितं हसितमन्यनिमितकृतोदयम् । विनयवारितवृत्तिरतस्तया न विवृतो मदनो न च संवृतः ॥
न खलु दृष्टमात्रस्य तवाङ्कं समारोहति ।
मिथः प्रस्थाने पुनः शालीनतया अपि काममाविष्कृतो भावस्तत्रभवत्या । तथा हि ।
दर्भाङ्कुरेण चरणः क्षत इत्यखाण्डे तन्वी स्थिता कतिचिदेव पदानि गत्वा ।आसीद्विवृत्तवदना च विमोचयन्ती शाखासु वल्कलमसक्तमपि द्रुमाणाम् ॥
तेन हि गृहीतपाथेयो भव । कृतं त्वयोपवनं तपोवनमिति पश्यामि ।
सखे तपस्विभिः कैश्चित्परिज्ञातोऽस्मि । चिन्तय तावत्केनापदेशेन पुनराश्रमपदं गच्छामः ।
कोऽपरोऽपदेशो युष्माकं राज्ञाम् । नीवारषष्ठभागमस्माकमुपहरन्त्विति ।
मूर्ख अन्यमेव भागधेयमेते तपस्विनो निर्वपन्ति यो रत्नराशीनपि विहायाभिनन्द्यते । पश्य ।
यदुत्तिष्ठति वर्णेभ्यो नृपाणां क्षयि तत्फलम् । तपःषड्भागमक्षय्यं ददत्यारण्यका हि नः ॥
(नेपथ्ये)
हन्त सिद्धार्थौ स्वः ।
(कर्णं दत्त्वा)अये धीरप्रशान्तस्वरैस्तपस्विभिर्भवितव्यम् ।
(प्रविश्य)
जयतु जयतु भर्ता ।एतौ द्वौ ऋषिकुमारौ प्रतीहारभूमिमुपस्थितौ ।
तेन ह्यविलम्बितं प्रवेशय तौ ।
एष प्रवेशयामि । (इति निष्क्रम्य र्षिकुमाराभ्यां सह प्रविश्य)
(उभौ राजानं विलोकयतः)
अहो दीप्तिमतोऽपि विश्वसनीयतयास्य वपुषः ।अथवा उपपन्नमेतदस्मिन्न् ऋषिभ्यो नातिभिन्ने राजनि । कुतः
अध्याक्रान्ता वसतिरमुना अप्याश्रमे सर्वभोग्ये रक्षायोगादयमपि तपः प्रत्यहं संचिनोति ।अस्यापि द्यां स्पृशति वशिनश्चारणद्वन्द्वगीतः पुण्यःशब्दो मुनिरिति मुहुह्ः केवलं राजपूर्वः ॥
गौतम अयं स बलभित्सखो दुष्यन्तः ।
