Canonical Ref: RV 1.24
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
प्रजानां विनयाधानाद्रक्षणाद्भरणादपि । स पिता पितरत्त्तसां केवलं जन्महेतवः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
प्रजानामिति॥ प्रजायन्त इति प्रजा जनाः। `उपसर्गे च संज्ञायाम्` (पा.3।2।99)इति डप्रत्ययः। `प्रजा स्यात्संततौ जने` इत्यमरः। तासां विनयस्य शिक्षाया आधानात् करणात्। सन्मार्गप्रवर्तनादिति यावत्। रक्षणाद्भयहेतुभ्यस्त्त्राणात्। आपन्निवारणादिति यावत्। भरणादन्नपादादिभिः पोषणादपि। अपिः समुञ्चये। स राजा पिताऽभूत्। तासां पितरस्तु जन्महेतवो जन्म मात्रकर्तारः केवलमुत्पादका एवाभूवन्। जननमात्र एव पितॄणां व्यापारः। सदा शिक्षारक्षणादिकं तु स एव करोतीति तस्मिन्पितृत्वव्यपदेशः। आहुश्च -`स पिता यस्तु पोषकः` इति ॥
Canonical CTS URN Reference
Raghuvaṁśam, RV 1.24. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.