Canonical Ref: RV 1.23
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
अनाकृष्टस्य विषयैर्विद्यानां पारदृश्वनः । तस्य धर्मरतेरासीद्वृद्धत्वं जरसा विना ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
अनाकृष्टस्येति॥ विषयैः शब्दादिभिः। `रूपं शब्दो गन्धरसस्पर्शाश्च विषया अमी` इत्यमरः (अ.को.1|5|8)। अनाकृष्टस्यावशीकृतस्य विद्यानां वेदवेदाङ्गादीनां पारदृश्वनः पारमन्तं दृष्टवतः। दृशेः क्वनिप्। धर्मे रतिर्यस्य तस्य राज्ञो जरसा जरया विना। `विस्रसा जरा` इत्यमरः (अ.को.2|6|41)। `षिद्भिदादिभ्योऽङ्` (पा. 3।3।104) इत्यङ्प्रत्ययः। `जराया जरसन्यतरस्याम्` (पा.7।2।101) इति जरसादेशः। वृद्धत्वं वार्धकमासीत्। तस्य यूनोऽपि विषयवैराग्यादिज्ञानगुणसंपत्त्या ज्ञानतो वृद्धत्वमासीदित्यर्थः। नाथस्तु-चतुर्विधं वृद्धत्वमिति कृत्वा `अनाकृष्टस्य` इत्यादिना विशेषणत्रयेण वैराग्यज्ञानशीलवृद्धत्वान्युक्तानीत्यवोचत् ॥
Canonical CTS URN Reference
Raghuvaṁśam, RV 1.23. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.