सम्फेटविद्रवकृता च्छेद्यभेद्याहवाल्मिका । ततो ब्रह्मादयो देवाः प्रयोगपरितोषिताः ॥
sampheṭavidravakṛtā cchedyabhedyāhavālmikā । tato brahmādayo devāḥ prayogaparitoṣitāḥ ॥
प्रददुर्मत्सुतेभ्यस्तु सर्वोपकरणानि वै । प्रीतस्तु प्रथमं शक्रो दत्तवान्स्वं ध्वजं शुभम् ॥
pradadurmatsutebhyastu sarvopakaraṇāni vai । prītastu prathamaṃ śakro dattavānsvaṃ dhvajaṃ śubham ॥
ब्रह्मा कुटिलकं चैव भृङ्गारं वरुणः शुभम् । सूर्यश्छत्रं शिवस्सिद्धिं वायुर्व्यजनमेव च ॥
brahmā kuṭilakaṃ caiva bhṛṅgāraṃ varuṇaḥ śubham । sūryaśchatraṃ śivassiddhiṃ vāyurvyajanameva ca ॥
विष्णुः सिंहासनं चैव कुबेरो मुकुटं तथा । श्राव्यत्वं प्रेक्षणीयस्य ददौ देवी सरस्वती ॥
viṣṇuḥ siṃhāsanaṃ caiva kubero mukuṭaṃ tathā । śrāvyatvaṃ prekṣaṇīyasya dadau devī sarasvatī ॥
शेषा ये देवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । तस्मिन्सदस्यभिप्रेतान्नानाजातिगुणाश्रयान् ॥
śeṣā ye devagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ । tasminsadasyabhipretānnānājātiguṇāśrayān ॥
अंशांशैर्भाषितं भावान्रसान्रूपं बलं तथा । दत्तवन्तः प्रहृष्टास्ते मत्सुतेभ्यो दिवौकसः ॥
aṃśāṃśairbhāṣitaṃ bhāvānrasānrūpaṃ balaṃ tathā । dattavantaḥ prahṛṣṭāste matsutebhyo divaukasaḥ ॥
एवं प्रयोगे प्रारब्धे दैत्यदानवनाशने ।अभवन्क्षुभिताः सर्वे दैत्या ये तत्र सङ्गताः ॥
evaṃ prayoge prārabdhe daityadānavanāśane ।abhavankṣubhitāḥ sarve daityā ye tatra saṅgatāḥ ॥
विरूपाक्ष पुरोगांश्च विघ्नान्प्रोत्साह्य तेऽब्रुवन् । न क्षमिष्यामहे नाट्यमेतदागम्यतामिति ॥
virūpākṣa purogāṃśca vighnānprotsāhya te'bruvan । na kṣamiṣyāmahe nāṭyametadāgamyatāmiti ॥
ततस्तैरसुरैः सार्धं विघ्ना मायामुपाश्रिताः । वाचश्चेष्टां स्मृतिं चैव स्तम्भयन्ति स्म नृत्यताम् ॥
tatastairasuraiḥ sārdhaṃ vighnā māyāmupāśritāḥ । vācaśceṣṭāṃ smṛtiṃ caiva stambhayanti sma nṛtyatām ॥
तथा विध्वंसनं दृष्ट्वा सूत्रधारस्य देवराट् । कस्मात्प्रयोगवैषम्यमित्युक्त्वा ध्यानमाविशत् ॥
tathā vidhvaṃsanaṃ dṛṣṭvā sūtradhārasya devarāṭ । kasmātprayogavaiṣamyamityuktvā dhyānamāviśat ॥
अथापश्यत्सदो विघ्नैः समन्ताद्परिवारितम् । सहेतरैः सूत्रधारं नष्टसंज्ञं जडीकृतम् ॥
athāpaśyatsado vighnaiḥ samantādparivāritam । sahetaraiḥ sūtradhāraṃ naṣṭasaṃjñaṃ jaḍīkṛtam ॥
उत्थाय त्वरितं शक्रं गृहीत्वा ध्वजमुत्तमम् । सर्वरत्नोज्ज्वलतनुः किञ्चिदुद्वृत लोचनः ॥
utthāya tvaritaṃ śakraṃ gṛhītvā dhvajamuttamam । sarvaratnojjvalatanuḥ kiñcidudvṛta locanaḥ ॥
रङ्गपीठगतान्विघ्नानसुरांश्चैव देवराट् । जर्जरीकृतदेहांस्तानकरोज्जर्जरेण सः ॥
raṅgapīṭhagatānvighnānasurāṃścaiva devarāṭ । jarjarīkṛtadehāṃstānakarojjarjareṇa saḥ ॥
निहतेषु च सर्वेषुअ विघ्नेषु सह दानवैः । संप्रहृष्य ततो वाक्यमाहुः सर्वे दिवौकसः ॥
nihateṣu ca sarveṣua vighneṣu saha dānavaiḥ । saṃprahṛṣya tato vākyamāhuḥ sarve divaukasaḥ ॥
अहो प्रहरणं दिव्यमिदमासादितं त्वया । जर्जरीकृतसर्वाङ्गा येनैते दानवाः कृताः ॥
aho praharaṇaṃ divyamidamāsāditaṃ tvayā । jarjarīkṛtasarvāṅgā yenaite dānavāḥ kṛtāḥ ॥
यस्मादनेन ते विघ्नाः सासुरा जर्जरीकृताः । तस्माज्जर्जर एवेति नामतोऽयं भविष्यति ॥
yasmādanena te vighnāḥ sāsurā jarjarīkṛtāḥ । tasmājjarjara eveti nāmato'yaṃ bhaviṣyati ॥
शेषा ये चैव हिंसार्थमुपयास्यन्ति हिंसकाः । दृष्ट्वैव जर्जरं तेऽपि गमिष्यन्त्येवमेव तु ॥
śeṣā ye caiva hiṃsārthamupayāsyanti hiṃsakāḥ । dṛṣṭvaiva jarjaraṃ te'pi gamiṣyantyevameva tu ॥
एवमेवास्त्विति ततः शक्रः प्रोवाच तान्सुरान् । रक्षाभूतश्च सर्वेषां भविष्यत्येष जर्जरः ॥
evamevāstviti tataḥ śakraḥ provāca tānsurān । rakṣābhūtaśca sarveṣāṃ bhaviṣyatyeṣa jarjaraḥ ॥
प्रयोगे प्रस्तुते ह्येवं स्फीते शक्रमहे पुनः । त्रासं सञ्जनयन्ति स्म विघ्नाः शेषास्तु नृत्यताम् ॥
prayoge prastute hyevaṃ sphīte śakramahe punaḥ । trāsaṃ sañjanayanti sma vighnāḥ śeṣāstu nṛtyatām ॥
दृष्ट्वा तेषां व्यवसितं दैत्यानां विप्रकारजम् ।उपस्थितोऽहं ब्रह्माणं सुतैः सर्वैः समन्वितः ॥
dṛṣṭvā teṣāṃ vyavasitaṃ daityānāṃ viprakārajam ।upasthito'haṃ brahmāṇaṃ sutaiḥ sarvaiḥ samanvitaḥ ॥
निश्चिता भगवन्विघ्ना नाट्यस्यास्य विनाशने ।अस्य रक्षाविधिं सम्यगाज्ञापय सुरेश्वर ॥
niścitā bhagavanvighnā nāṭyasyāsya vināśane ।asya rakṣāvidhiṃ samyagājñāpaya sureśvara ॥
ततश्च विश्वकर्माणं ब्रह्मोवाच प्रयत्नतः । कुरु लक्षणसंपन्नं नाट्यवेश्म महामते ॥
tataśca viśvakarmāṇaṃ brahmovāca prayatnataḥ । kuru lakṣaṇasaṃpannaṃ nāṭyaveśma mahāmate ॥
ततोऽचिरेण कालेन विश्वकर्मा महच्छुभम् । सर्वलक्षणसम्पन्नं कृत्वा नाट्यगृहं तु सः ॥
tato'cireṇa kālena viśvakarmā mahacchubham । sarvalakṣaṇasampannaṃ kṛtvā nāṭyagṛhaṃ tu saḥ ॥
प्रोक्तवान्द्रुहिणं गत्वा सभायान्तु कृताञ्जलीः । सज्जं नाट्यगृहं देव तदेवेक्षितुमर्हसि ॥
proktavāndruhiṇaṃ gatvā sabhāyāntu kṛtāñjalīḥ । sajjaṃ nāṭyagṛhaṃ deva tadevekṣitumarhasi ॥
ततः सह महेन्द्रेण सुरैः सर्वैश्च सेतरैः ।आगतस्त्वरितो दृष्टुं द्रुहिणो नाट्यमण्डपम् ॥
tataḥ saha mahendreṇa suraiḥ sarvaiśca setaraiḥ ।āgatastvarito dṛṣṭuṃ druhiṇo nāṭyamaṇḍapam ॥
दृष्ट्वा नाट्यगृहं ब्रह्मा प्राह सर्वान्सुरांस्ततः ।अंशभागैर्भवद्भिस्तु रक्ष्योऽयं नाट्यमण्डपः ॥
dṛṣṭvā nāṭyagṛhaṃ brahmā prāha sarvānsurāṃstataḥ ।aṃśabhāgairbhavadbhistu rakṣyo'yaṃ nāṭyamaṇḍapaḥ ॥
रक्षणे मण्डपस्याथ विनियुक्तस्तु चन्द्रमाः । लोकपालास्तथा दिक्षु विदिक्ष्वपि च मारुताः ॥
rakṣaṇe maṇḍapasyātha viniyuktastu candramāḥ । lokapālāstathā dikṣu vidikṣvapi ca mārutāḥ ॥
नेपथ्यभूमौ मित्रस्तु निक्षिप्तो वरुणोऽम्बरे । वेदिकारक्षणे वह्निर्भाण्डे सर्वदिवौकसः ॥
nepathyabhūmau mitrastu nikṣipto varuṇo'mbare । vedikārakṣaṇe vahnirbhāṇḍe sarvadivaukasaḥ ॥
वर्णाश्चत्वार एवाथ स्तम्भेषु विनियोजिताः ।आदित्याश्चैव रुद्राश्च स्थिताः स्तम्भान्तरेश्वथ ॥
varṇāścatvāra evātha stambheṣu viniyojitāḥ ।ādityāścaiva rudrāśca sthitāḥ stambhāntareśvatha ॥
धारणीश्वथ भूतानि शालास्वप्सरस्तथा । सर्ववेश्मसु यक्षिण्यो महीपृष्ठे महोदधिः ॥
dhāraṇīśvatha bhūtāni śālāsvapsarastathā । sarvaveśmasu yakṣiṇyo mahīpṛṣṭhe mahodadhiḥ ॥
