Canonical Ref: MD 64
Metrical Form: मन्दाक्रान्ता
Sanskrit (Devanāgarī)
विद्युत्वन्तं ललितवनिताः सेन्द्रचापं सचित्राः संगीताय प्रहतमुरजाः स्निग्धगम्भीरघोषम् । अन्तस्तोयं मणिमयभुवस्तुङ्गमभ्रंलिहाग्राः प्रासादास्त्वां तुलयितुमलं यत्र तैस्तैर्विशेषैः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
वल्लभदेवः:
यत्रालकायां प्रासादा गृहास्तैस्तैरुच्यमानधर्मैर्भवन्तं तुलयितुमलमनुकर्तुं शक्ताः । तथा हि त्वां विद्युत्वन्तं सतडित्कं तेऽपि ललितवनिताः सविलासाङ्गनाः । त्वां सेन्द्रचापं ससुरायुधं तेऽपि सचित्राः सालेख्याः । त्वां स्निग्धगम्भीरघोषं मधुरधीरध्वनितं तेऽपि संगीताय गुणनिकार्थं प्रहतमुरजा वादितमृदङ्गाः । त्वामन्तस्तोयं तेऽपि मणिमयभुवः स्फाटिकावनयः । त्वां तुङ्गमुन्नतं तेऽप्यभ्रंलिहाग्रा व्योमस्पृक्शिखराः । एवं सर्वसादृश्यम् । अभ्रं खं लेढि व्याप्नोतीत्यभ्रंलिहमग्रं येषाम् । वहाभ्रे लिहः । तुलिरदन्तोऽपि ॥
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
विधुन्वन्तं
Lemma: विधू
POS: 6. P.
ललितवनिताः
Lemma: ललित
POS: adj
ललितवनिताः
Lemma: वनिता
POS: f
सेन्द्रचापं
Lemma: स
POS: ind
सेन्द्रचापं
Lemma: इन्द्रचाप
POS: mn
सचित्राः
Lemma: स
POS: ind
सचित्राः
Lemma: चित्र
POS: adj
संगीताय
Lemma: संगीत
POS: n
प्रहतमुरजाः
Lemma: प्रहन्
POS: 2. Ā.
प्रहतमुरजाः
Lemma: मुरज
POS: m
स्निग्धगम्भीरघोषम्
Lemma: स्निग्ध
POS: adj
स्निग्धगम्भीरघोषम्
Lemma: गम्भीर
POS: adj
स्निग्धगम्भीरघोषम्
Lemma: घोष
POS: m
अन्तस्तोयं
Lemma: अन्तर्
POS: ind
अन्तस्तोयं
Lemma: तोय
POS: n
मणिमयभुवस्
Lemma: मणि
POS: m
मणिमयभुवस्
Lemma: मय
POS: adj
मणिमयभुवस्
Lemma: भू
POS: f
तुङ्गम्
Lemma: तुङ्ग
POS: adj
अभ्रंलिहाग्राः
Lemma: अभ्रंलिह
POS: adj
अभ्रंलिहाग्राः
Lemma: अग्र
POS: n
प्रासादास्
Lemma: प्रासाद
POS: m
त्वां
Lemma: त्वद्
POS: pron
तुलयितुम्
Lemma: तुलय्
POS: 10. Ā.
अलं
Lemma: अलम्
POS: ind
यत्र
Lemma: यत्र
POS: ind
तैस्
Lemma: तद्
POS: pron
तैर्
Lemma: तद्
POS: pron
विशेषैः
Lemma: विशेष
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Meghadūtam, MD 64. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.