Canonical Ref: MD 58
Metrical Form: मन्दाक्रान्ता
Sanskrit (Devanāgarī)
गत्वा चोर्ध्वं दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसंधेः कैलासस्य त्रिदशवनितादर्पणस्यातिथिः स्याः । शृङ्गोच्छ्रायैः कुमुदविशदैर्यो वितत्य स्थितः खं राशीभूतः प्रतिनिशमिव त्र्यम्बकस्याट्टहासः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
वल्लभदेवः:
ऊर्ध्वमनन्तरं गत्वा कैलासाद्रेरतिथिः स्याः । तं गछेरित्यर्थः । कीदृशस्य । दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसंधेः पौलस्त्यबाहुदलितसानुबन्धस्य । स हि तेन दर्पादुन्मूलयितुमिष्टोऽभूत् । तथा सुरललनानां दर्पणस्यादर्शनिभस्य । स्फाटिकत्वेन मुखावलोकनात् । यश्च कैरवधवलैरुन्नतैः शिखरैर्नभो व्याप्य स्थितः । अतश्चोत्प्रेक्षते । अनुक्षपं पुञ्जीभूतः शिवस्याट्टहास उद्यतस्मितमिव ॥
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
गत्वा
Lemma: गम्
POS: 6. Ā.
चोर्ध्वं
Lemma: च
POS: ind
चोर्ध्वं
Lemma: ऊर्ध्वम्
POS: ind
दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसंधेः
Lemma: दशमुख
POS: m
दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसंधेः
Lemma: भुज
POS: m
दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसंधेः
Lemma: उच्छ्वासय्
POS: 10. P.
दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसंधेः
Lemma: प्रस्थ
POS: mn
दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसंधेः
Lemma: संधि
POS: mf
कैलासस्य
Lemma: कैलास
POS: m
त्रिदशवनितादर्पणस्यातिथिः
Lemma: त्रिदश
POS: m
त्रिदशवनितादर्पणस्यातिथिः
Lemma: वनिता
POS: f
त्रिदशवनितादर्पणस्यातिथिः
Lemma: दर्पण
POS: m
त्रिदशवनितादर्पणस्यातिथिः
Lemma: अतिथि
POS: m
स्याः
Lemma: अस्
POS: 2. P. • Verb: स्याः
शृङ्गोच्छ्रायैः
Lemma: शृङ्ग
POS: n
शृङ्गोच्छ्रायैः
Lemma: उच्छ्राय
POS: m
कुमुदविशदैर्
Lemma: कुमुद
POS: mn
कुमुदविशदैर्
Lemma: विशद
POS: adj
यो
Lemma: यद्
POS: pron
वितत्य
Lemma: वितन्
POS: 8. Ā.
स्थितः
Lemma: स्था
POS: 1. Ā.
खं
Lemma: ख
POS: n
राशीभूतः
Lemma: राशीभूत
POS: adj
प्रतिदिनम्
Lemma: प्रतिदिनम्
POS: ind
इव
Lemma: इव
POS: ind
त्र्यम्बकस्याट्टहासः
Lemma: त्र्यम्बक
POS: m
त्र्यम्बकस्याट्टहासः
Lemma: अट्टहास
POS: mn
Canonical CTS URN Reference
Meghadūtam, MD 58. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.