Canonical Ref: MD 37
Metrical Form: मन्दाक्रान्ता
Sanskrit (Devanāgarī)
गच्छन्तीनां रमणवसतिं योषितां तत्र नक्तं रुद्धालोके नरपतिपथे सूचिभेद्यैस्तमोभिः । सौदामिन्या कनकनिकषस्निग्धया दर्शयोर्वीं तोयोत्सर्गस्तनितमुखरो मा स्म भूर्विक्लवास्ताः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
वल्लभदेवः:
तत्रोज्जयिन्यामभिसारिकाणां सौदामिन्या तडिता राजमार्गं दर्शय प्रकाशय। यतो नक्तं रात्रौ प्रियतमवसतिं व्रजन्तीनाम् । अत एवातिघनत्वात्सूच्या भेद्यस्तमोभी रद्धालोकेऽवष्टब्धप्रकाशे पथि । कीदृश्या तया । कनकनिकषवत्सुवर्णघर्षणवत्स्निग्धयारूक्षया । एवं च कृत्वा तोयोत्सर्गार्थं स्तनितेन गर्जितडम्बरेण मुखरः सशब्दो मा भूः । यतस्ता योषिद्भावात्कातराम्बग्नवः[अस्पष्टं मुद्रणम्] ॥
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
गच्छन्तीनां
Lemma: गम्
POS: 6. Ā.
रमणवसतिं
Lemma: रमण
POS: m
रमणवसतिं
Lemma: वसति
POS: f
योषितां
Lemma: योषित्
POS: f
तत्र
Lemma: तत्र
POS: ind
नक्तं
Lemma: नक्त
POS: n
रुद्धालोके
Lemma: रुध्
POS: 6. P.
रुद्धालोके
Lemma: आलोक
POS: m
नरपतिपथे
Lemma: नरपति
POS: m
नरपतिपथे
Lemma: पथ
POS: m
सूचिभेद्यैस्
Lemma: सूचि
POS: f
सूचिभेद्यैस्
Lemma: भिद्
POS: 6. P.
तमोभिः
Lemma: तमस्
POS: n
सौदामन्या
Lemma: सौदामनी
POS: f
कनकनिकषस्निग्धया
Lemma: कनक
POS: n
कनकनिकषस्निग्धया
Lemma: निकष
POS: m
कनकनिकषस्निग्धया
Lemma: स्निग्ध
POS: adj
दर्शयोर्वीं
Lemma: दर्शय्
POS: 10. Ā. • Verb: दर्शय
दर्शयोर्वीं
Lemma: उर्वी
POS: f
तोयोत्सर्गस्तनितमुखरो
Lemma: तोय
POS: n
तोयोत्सर्गस्तनितमुखरो
Lemma: उत्सर्ग
POS: m
तोयोत्सर्गस्तनितमुखरो
Lemma: स्तनित
POS: n
तोयोत्सर्गस्तनितमुखरो
Lemma: मुखर
POS: adj
मा
Lemma: मा
POS: ind
च
Lemma: च
POS: ind
भूर्
Lemma: भू
POS: 1. Ā. • Verb: भूः
विक्लवास्ताः
Lemma: विक्लव
POS: adj
विक्लवास्ताः
Lemma: तद्
POS: pron
Canonical CTS URN Reference
Meghadūtam, MD 37. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.