Canonical Ref: MD 36
Metrical Form: मन्दाक्रान्ता
Sanskrit (Devanāgarī)
पश्चादुच्चैर्भुजतरुवनं मण्डलेनाभिलीनः सांध्यं तेजः प्रतिनवजपापुष्परक्तं दधानः । नृत्तारम्भे हर पशुपतेरार्द्रनागाजिनेच्छां शान्तोद्वेगस्तिमितनयनं दृष्टभक्तिर्भवान्या ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
वल्लभदेवः:
पश्चादनन्तरं तत्र पशुपतेः शंभोर्नृत्तारम्भ आर्द्रगजाजिनेच्छां रुधिरसरसगजचर्माभिलाषं हर नाशय । तव तन्निभत्वात् । तथा हि कीदृशस्त्वम् । उच्चैरुद्गतं भुजतरुवनं दोर्द्रुमषण्डं मण्डलेन तिर्यगभिलीनः संश्रितः । तथाभिनवजपापुष्पवल्लोहितं सांध्यं तेजो बिभ्रत् । एवं च नवगजाजिनकाङ्क्षाहरणम् । भवान्या गोर्या दृष्टभक्तिरालोकितेत्थं विधमेवनः । कथम् । विद्युदुन्मेषाभावाच्छान्तोद्वेगानि निवृत्तखेदान्यत एव स्तिमितानि नयनानि यत्र दर्शने ॥
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
पश्चाद्
Lemma: पश्चात्
POS: ind
उच्चैर्भुजतरुवनं
Lemma: उच्चैस्
POS: ind
उच्चैर्भुजतरुवनं
Lemma: भुज
POS: m
उच्चैर्भुजतरुवनं
Lemma: तरु
POS: m
उच्चैर्भुजतरुवनं
Lemma: वन
POS: n
मण्डलेनाभिलीनः
Lemma: मण्डल
POS: mfn
मण्डलेनाभिलीनः
Lemma: अभिली
POS: 4. Ā.
सांध्यं
Lemma: सांध्य
POS: adj
तेजः
Lemma: तेजस्
POS: n
प्रतिनवजपापुष्परक्तं
Lemma: प्रतिनव
POS: adj
प्रतिनवजपापुष्परक्तं
Lemma: जपा
POS: f
प्रतिनवजपापुष्परक्तं
Lemma: पुष्प
POS: n
प्रतिनवजपापुष्परक्तं
Lemma: रक्त
POS: adj
दधानः
Lemma: धा
POS: 1. P.
नृत्तारम्भे
Lemma: नृत्त
POS: n
नृत्तारम्भे
Lemma: आरम्भ
POS: m
हर
Lemma: हृ
POS: 2. P. • Verb: हर
पशुपतेर्
Lemma: पशुपति
POS: m
आर्द्रनागाजिनेच्छां
Lemma: आर्द्र
POS: adj
आर्द्रनागाजिनेच्छां
Lemma: नाग
POS: m
आर्द्रनागाजिनेच्छां
Lemma: अजिन
POS: n
आर्द्रनागाजिनेच्छां
Lemma: इच्छा
POS: f
शान्तोद्वेगस्तिमितनयनं
Lemma: शम्
POS: 1. P.
शान्तोद्वेगस्तिमितनयनं
Lemma: उद्वेग
POS: m
शान्तोद्वेगस्तिमितनयनं
Lemma: स्तिमित
POS: adj
शान्तोद्वेगस्तिमितनयनं
Lemma: नयन
POS: n
दृष्टभक्तिर्
Lemma: दृश्
POS: 6. P.
दृष्टभक्तिर्
Lemma: भक्ति
POS: f
भवान्या
Lemma: भवानी
POS: f
Canonical CTS URN Reference
Meghadūtam, MD 36. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.