Canonical Ref: MD 35
Metrical Form: मन्दाक्रान्ता
Sanskrit (Devanāgarī)
पादन्यासक्वणितरशनास्तत्र लीलावधूतै रत्नच्छायाखचितवलिभिश्चामरैः क्लान्तहस्ताः । वेश्यास्त्वत्तो नखपदसुखान्प्राप्य वर्षाग्रबिन्दूनामोक्ष्यन्ति त्वयि मधुकरश्रेणिदीर्घान्कटाक्षान् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
वल्लभदेवः:
तत्र महाकालधाम्नि वेश्या भगवद्गणिकास्त्वत्तो भवत्सकाशान्नखपदसुखकरान्वर्षाग्रबिन्दून्प्रथमजलकणानासाद्य प्रीतिवशात्त्वयि भ्रमरपालीपृथुलान्कटाक्षानाक्षेप्स्यन्ति । कीदृश्यस्ताः । पादन्यासेन क्वणितरशना रणन्मेखलाः । तथा विलासवलितैर्बालव्यजनैः खिद्यमानकरा इति सौकुमार्योक्तिः । ता हि देवं वीजयन्त्यः सेवन्ते । कोदृशैस्तैः । रत्नच्छायया खचिताः प्रकटीकृता वलय उदरलेखा यैः । तासां हि वासोयुगाच्छादितानां चामरमणिभासा मध्यवलयः प्रकटीभवन्ति ॥
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
पादन्यासैः
Lemma: पाद
POS: m
पादन्यासैः
Lemma: न्यास
POS: m
क्वणितरशनास्
Lemma: क्वण्
POS: 1. P.
क्वणितरशनास्
Lemma: रशना
POS: f
तत्र
Lemma: तत्र
POS: ind
लीलावधूतै
Lemma: लीला
POS: f
लीलावधूतै
Lemma: अवधू
POS: 5. Ā.
रत्नच्छायाखचितवलिभिश्
Lemma: रत्न
POS: mn
रत्नच्छायाखचितवलिभिश्
Lemma: छाया
POS: f
रत्नच्छायाखचितवलिभिश्
Lemma: खच्
POS: 1. P.
रत्नच्छायाखचितवलिभिश्
Lemma: वलि
POS: mf
चामरैः
Lemma: चामर
POS: n
क्लान्तहस्ताः
Lemma: क्लम्
POS: 4. Ā.
क्लान्तहस्ताः
Lemma: हस्त
POS: mn
वेश्यास्
Lemma: वेश्या
POS: f
त्वत्तो
Lemma: त्वद्
POS: pron
नखपदसुखान्
Lemma: नख
POS: mn
नखपदसुखान्
Lemma: पद
POS: mn
नखपदसुखान्
Lemma: सुख
POS: adj
प्राप्य
Lemma: प्राप्
POS: 1. P.
वर्षाग्रबिन्दून्
Lemma: वर्ष
POS: mn
वर्षाग्रबिन्दून्
Lemma: अग्र
POS: n
वर्षाग्रबिन्दून्
Lemma: बिन्दु
POS: mn
आमोक्ष्यन्ते
Lemma: आमुच्
POS: 6. Ā. • Verb: आमोक्ष्यन्ते
त्वयि
Lemma: त्वद्
POS: pron
मधुकरश्रेणिदीर्घान्
Lemma: मधुकर
POS: m
मधुकरश्रेणिदीर्घान्
Lemma: श्रेणि
POS: mf
मधुकरश्रेणिदीर्घान्
Lemma: दीर्घ
POS: adj
कटाक्षान्
Lemma: कटाक्ष
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Meghadūtam, MD 35. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.