Ādiparva Adhyāya 90
आदिपर्व • अध्यायः 90
Ādiparva Adhyāya 90 of the classical Mahābhārata with 97 verses.
Total: 97 Verses
•
Citations: MBh 1.90.1–97
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 4 (Verses 30 shown)
श्रुतस्त्वत्तो मया विप्र पूर्वेषां संभवो महान् । उदाराश्चापि वंशेऽस्मिन्राजानो मे परिश्रुताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुतस्त्वत्तो
श्रु [4. P.]
श्रुतस्त्वत्तो
त्वद् [pron]
मया
मद् [pron]
विप्र
विप्र [m]
पूर्वेषां
पूर्व [pron]
संभवो
सम्भव [m]
महान्
महत् [adj]
उदाराश्चापि
उदार [adj]
उदाराश्चापि
च [ind]
उदाराश्चापि
अपि [ind]
वंशे
वंश [m]
ऽस्मिन्
इदम् [pron]
राजानो
राजन् [m]
मे
मद् [pron]
परिश्रुताः
परिश्रु [5. P.]
किं तु लघ्वर्थसंयुक्तं प्रियाख्यानं न मामति । प्रीणात्यतो भवान्भूयो विस्तरेण ब्रवीतु मे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
क [pron]
तु
तु [ind]
लघ्वर्थसंयुक्तं
लघु [adj]
लघ्वर्थसंयुक्तं
अर्थ [mn]
लघ्वर्थसंयुक्तं
संयुज् [7. Ā.]
प्रियाख्यानं
प्रिय [adj]
प्रियाख्यानं
आख्यान [n]
न
न [ind]
माम्
मद् [pron]
अति
अति [ind]
प्रीणात्यतो
प्री [9. Ā.]
प्रीणात्यतो
अतस् [ind]
भवान्
भवत् [adj]
भूयो
भूयस् [ind]
विस्तरेण
विस्तर [m]
ब्रवीतु
ब्रू [2. Ā.]
मे
मद् [pron]
एतामेव कथां दिव्यामा प्रजापतितो मनोः । तेषामाजननं पुण्यं कस्य न प्रीतिमावहेत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एताम्
एतद् [pron]
एव
एव [ind]
कथां
कथा [f]
दिव्याम्
दिव्य [adj]
प्रजापतितो
प्रजापति [m]
मनोः
मनु [m]
तेषाम्
तद् [pron]
आजननं
आजनन [n]
पुण्यं
पुण्य [adj]
कस्य
क [pron]
न
न [ind]
प्रीतिम्
प्रीति [f]
आवहेत्
आवह् [4. P.]
सद्धर्मगुणमाहात्म्यैरभिवर्धितमुत्तमम् । विष्टभ्य लोकांस्त्रीनेषां यशः स्फीतमवस्थितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सद्धर्मगुणमाहात्म्यैर्
सत् [adj]
सद्धर्मगुणमाहात्म्यैर्
धर्म [mn]
सद्धर्मगुणमाहात्म्यैर्
गुण [mn]
सद्धर्मगुणमाहात्म्यैर्
माहात्म्य [n]
अभिवर्धितम्
अभिवर्धय् [10. P.]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
विष्टभ्य
विष्टम्भ् [9. Ā.]
लोकांस्त्रीन्
लोक [m]
लोकांस्त्रीन्
त्रि [nr]
एषां
इदम् [pron]
यशः
यशस् [n]
स्फीतम्
स्फीत [adj]
अवस्थितम्
अवस्था [1. Ā.]
गुणप्रभाववीर्यौजःसत्त्वोत्साहवतामहम् । न तृप्यामि कथां शृण्वन्नमृतास्वादसंमिताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गुणप्रभाववीर्यौजःसत्त्वोत्साहवताम्
गुण [mn]
गुणप्रभाववीर्यौजःसत्त्वोत्साहवताम्
प्रभाव [m]
गुणप्रभाववीर्यौजःसत्त्वोत्साहवताम्
वीर्य [n]
गुणप्रभाववीर्यौजःसत्त्वोत्साहवताम्
ओजस् [n]
गुणप्रभाववीर्यौजःसत्त्वोत्साहवताम्
सत्त्व [n]
गुणप्रभाववीर्यौजःसत्त्वोत्साहवताम्
उत्साहवत् [adj]
अहम्
मद् [pron]
न
न [ind]
तृप्यामि
तृप् [6. P.]
कथां
कथा [f]
शृण्वन्न्
श्रु [4. P.]
अमृतास्वादसंमिताम्
अमृत [n]
अमृतास्वादसंमिताम्
आस्वाद [m]
अमृतास्वादसंमिताम्
संमा [3. Ā.]
शृणु राजन्पुरा सम्यङ्मया द्वैपायनाच्छ्रुतम् । प्रोच्यमानमिदं कृत्स्नं स्ववंशजननं शुभम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शृणु
श्रु [4. P.]
राजन्
राजन् [m]
पुरा
पुरा [ind]
सम्यङ्
सम्यक् [ind]
मया
मद् [pron]
द्वैपायनाच्छ्रुतम्
द्वैपायन [m]
द्वैपायनाच्छ्रुतम्
श्रु [4. P.]
प्रोच्यमानम्
प्रवच् [2. P.]
इदं
इदम् [pron]
कृत्स्नं
कृत्स्न [adj]
स्ववंशजननं
स्व [adj]
स्ववंशजननं
वंश [m]
स्ववंशजननं
जनन [n]
शुभम्
शुभ [adj]
दक्षस्यादितिः । अदितेर्विवस्वान् । विवस्वतो मनुः । मनोरिला । इलायाः पुरूरवाः । पुरूरवस आयुः । आयुषो नहुषः । नहुषस्य ययातिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दक्षस्यादितिः
दक्ष [m]
दक्षस्यादितिः
अदिति [f]
अदितेर्
अदिति [f]
विवस्वान्
विवस्वन्त् [m]
विवस्वतो
विवस्वन्त् [m]
मनुः
मनु [m]
मनोर्
मनु [m]
इला
इला [f]
इलायाः
इला [f]
पुरूरवाः
पुरूरवस् [m]
पुरूरवस
पुरूरवस् [m]
आयुः
आयुस् [m]
आयुषो
आयुस् [m]
नहुषः
नहुष [m]
नहुषस्य
नहुष [m]
ययातिः
ययाति [m]
ययातेर्द्वे भार्ये बभूवतुः । उशनसो दुहिता देवयानी वृषपर्वणश्च दुहिता शर्मिष्ठा नाम । अत्रानुवंशो भवति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ययातेर्
ययाति [m]
द्वे
द्वि [nr]
भार्ये
भार्या [f]
बभूवतुः
भू [1. Ā.]
उशनसो
उशनस् [m]
दुहिता
दुहितृ [f]
देवयानी
देवयानी [f]
वृषपर्वणश्च
वृषपर्वन् [m]
वृषपर्वणश्च
च [ind]
दुहिता
दुहितृ [f]
शर्मिष्ठा
शर्मिष्ठा [f]
नाम
नाम [ind]
अत्रानुवंशो
अत्र [ind]
अत्रानुवंशो
अनुवंश [m]
भवति
भू [1. Ā.]
यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत । द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदुं
यदु [m]
पूरुं
पूरु [m]
तुर्वसुं
तुर्वसु [m]
च
च [ind]
द्रुह्युं
द्रुह्यु [m]
चानुं
च [ind]
चानुं
अनु [m]
च
च [ind]
भारत
भारत [m]
द्रुह्युश्चानुश्च
द्रुह्यु [m]
द्रुह्युश्चानुश्च
च [ind]
द्रुह्युश्चानुश्च
अनु [m]
द्रुह्युश्चानुश्च
च [ind]
पूरुश्च
पूरु [m]
पूरुश्च
च [ind]
शर्मिष्ठायां
शर्मिष्ठा [f]
प्रजज्ञिरे
प्रजन् [4. P.]
तत्र यदोर्यादवाः । पूरोः पौरवाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
यदोर्
यदु [m]
यादवाः
यादव [m]
पूरोः
पूरु [m]
पौरवाः
पौरव [m]
पूरोर्भार्या कौसल्या नाम । तस्यामस्य जज्ञे जनमेजयो नाम । यस्त्रीनश्वमेधानाजहार । विश्वजिता चेष्ट्वा वनं प्रविवेश ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पूरोर्
पूरु [m]
भार्या
भार्या [f]
कौसल्या
कौसल्या [f]
नाम
नाम [ind]
तस्याम्
तद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
जज्ञे
जन् [4. P.]
जनमेजयो
जनमेजय [m]
नाम
नाम [ind]
यस्त्रीन्
यद् [pron]
यस्त्रीन्
त्रि [nr]
अश्वमेधान्
अश्वमेध [m]
आजहार
आहृ [1. Ā.]
विश्वजिता
विश्वजित् [m]
चेष्ट्वा
च [ind]
चेष्ट्वा
यज् [2. P.]
वनं
वन [n]
प्रविवेश
प्रविश् [4. P.]
जनमेजयः खल्वनन्तां नामोपयेमे माधवीम् । तस्यामस्य जज्ञे प्राचिन्वान् । यः प्राचीं दिशं जिगाय यावत्सूर्योदयात् । ततस्तस्य प्राचिन्वत्वम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जनमेजयः
जनमेजय [m]
खल्वनन्तां
खलु [ind]
खल्वनन्तां
अनन्ता [f]
नामोपयेमे
नाम [ind]
नामोपयेमे
उपयम् [6. P.]
माधवीम्
माधवी [f]
तस्याम्
तद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
जज्ञे
जन् [4. P.]
प्राचिन्वान्
प्राचिन्वन्त् [m]
यः
यद् [pron]
प्राचीं
प्राञ्च् [adj]
दिशं
दिश् [f]
जिगाय
जि [9. P.]
यावत्
यावत् [ind]
सूर्योदयात्
सूर्य [m]
सूर्योदयात्
उदय [m]
ततस्तस्य
ततस् [ind]
ततस्तस्य
तद् [pron]
प्राचिन्वान्खल्वश्मकीमुपयेमे । तस्यामस्य जज्ञे संयातिः ॥
English Translation
Parikshit married Suyasha, the daughter of Vahuda and she gave birth to a son, named Bhimasena.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राचिन्वान्
प्राचिन्वन्त् [m]
खल्वश्मकीम्
खलु [ind]
खल्वश्मकीम्
अश्मकी [f]
उपयेमे
उपयम् [6. P.]
तस्याम्
तद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
जज्ञे
जन् [4. P.]
जनमेजयो
जनमेजय [m]
नाम
नाम [ind]
संयातिः खलु दृषद्वतो दुहितरं वराङ्गीं नामोपयेमे । तस्यामस्य जज्ञे अहंपातिः ॥
English Translation
Samvarana married Tapati, the daughter of Vivasvata and she gave birth to a son, named Kuru.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संयातिः
संयाति [m]
खलु
खलु [ind]
दृषद्वतो
दृषद्वन्त् [m]
दुहितरं
दुहितृ [f]
वराङ्गीं
वराङ्गी [f]
नामोपयेमे
नाम [ind]
नामोपयेमे
उपयम् [6. P.]
तस्याम्
तद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
जज्ञे
जन् [4. P.]
जनमेजयो
जनमेजय [m]
नाम
नाम [ind]
अहंपातिस्तु खलु कृतवीर्यदुहितरमुपयेमे भानुमतीं नाम । तस्यामस्य जज्ञे सार्वभौमः ॥
English Translation
Parikshit married Suyasha, the daughter of Vahuda and she gave birth to a son, named Bhimasena.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहंपातिस्तु
अहंपाति [m]
अहंपातिस्तु
तु [ind]
खलु
खलु [ind]
कृतवीर्यदुहितरम्
कृतवीर्य [m]
कृतवीर्यदुहितरम्
दुहितृ [f]
उपयेमे
उपयम् [6. P.]
भानुमतीं
भानुमती [f]
नाम
नाम [ind]
तस्याम्
तद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
जज्ञे
जन् [4. P.]
जनमेजयो
जनमेजय [m]
नाम
नाम [ind]
सार्वभौमः खलु जित्वाजहार कैकेयीं सुनन्दां नाम । तस्यामस्य जज्ञे जयत्सेनः ॥
English Translation
Parikshit married Suyasha, the daughter of Vahuda and she gave birth to a son, named Bhimasena.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सार्वभौमः
सार्वभौम [m]
खलु
खलु [ind]
जित्वाजहार
जि [9. P.]
जित्वाजहार
आहृ [1. Ā.]
कैकेयीं
कैकेयी [f]
सुनन्दां
सुनन्दा [f]
नाम
नाम [ind]
तस्याम्
तद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
जज्ञे
जन् [4. P.]
जनमेजयो
जनमेजय [m]
नाम
नाम [ind]
जयत्सेनः खलु वैदर्भीमुपयेमे सुषुवां नाम । तस्यामस्य जज्ञे अराचीनः ॥
English Translation
Vikunthana married Sudeva, the princess of Dasarha and she gave birth to a son, named Ajamidha.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जयत्सेनः
जयत्सेन [m]
खलु
खलु [ind]
वैदर्भीम्
वैदर्भी [f]
उपयेमे
उपयम् [6. P.]
सुषुवां
सुषुवा [f]
नाम
नाम [ind]
तस्याम्
तद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
जज्ञे
जन् [4. P.]
जनमेजयो
जनमेजय [m]
नाम
नाम [ind]
अराचीनोऽपि वैदर्भीमेवापरामुपयेमे मर्यादां नाम । तस्यामस्य जज्ञे महाभौमः ॥
English Translation
Vidura married Sungpriya, the daughter of Madhava and she gave birth to a son, named Anashva.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अराचीनो
अराचीन [m]
ऽपि
अपि [ind]
वैदर्भीम्
वैदर्भी [f]
एवापराम्
एव [ind]
एवापराम्
अपर [pron]
उपयेमे
उपयम् [6. P.]
मर्यादां
मर्यादा [f]
नाम
नाम [ind]
तस्याम्
तद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
जज्ञे
जन् [4. P.]
जनमेजयो
जनमेजय [m]
नाम
नाम [ind]
महाभौमः खलु प्रासेनजितीमुपयेमे सुयज्ञां नाम । तस्यामस्य जज्ञे अयुतनायी । यः पुरुषमेधानामयुतमानयत् । तदस्यायुतनायित्वम् ॥
English Translation
Bhimasena married Kumari, the princess of Kekaya and she gave birth to a son, named Pratishrava.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महाभौमः
महाभौम [m]
खलु
खलु [ind]
प्रासेनजितीम्
प्रासेनजिती [f]
उपयेमे
उपयम् [6. P.]
सुयज्ञां
सुयज्ञा [f]
नाम
नाम [ind]
तस्याम्
तद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
जज्ञे
जन् [4. P.]
जनमेजयो
जनमेजय [m]
नाम
नाम [ind]
यः
यद् [pron]
पुरुषमेधानाम्
पुरुष [m]
पुरुषमेधानाम्
मेध [m]
अयुतम्
अयुत [n]
आनयत्
आनी [1. Ā.]
तद्
तद् [pron]
अस्यायुतनायित्वम्
इदम् [pron]
अस्यायुतनायित्वम्
अयुत [n]
अस्यायुतनायित्वम्
नायिन् [adj]
अस्यायुतनायित्वम्
त्व [n]
अयुतनायी खलु पृथुश्रवसो दुहितरमुपयेमे भासां नाम । तस्यामस्य जज्ञे अक्रोधनः ॥
English Translation
Parikshit married Suyasha, the daughter of Vahuda and she gave birth to a son, named Bhimasena.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयुतनायी
अयुतनायिन् [m]
खलु
खलु [ind]
पृथुश्रवसो
पृथुश्रवस् [m]
दुहितरम्
दुहितृ [f]
उपयेमे
उपयम् [6. P.]
भासां
भासा [f]
नाम
नाम [ind]
तस्याम्
तद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
जज्ञे
जन् [4. P.]
जनमेजयो
जनमेजय [m]
नाम
नाम [ind]
अक्रोधनः खलु कालिङ्गीं करण्डुं नामोपयेमे । तस्यामस्य जज्ञे देवातिथिः ॥
English Translation
Parikshit married Suyasha, the daughter of Vahuda and she gave birth to a son, named Bhimasena.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अक्रोधनः
अक्रोधन [m]
खलु
खलु [ind]
कालिङ्गीं
कालिङ्गी [f]
करण्डुं
करण्डु [f]
नामोपयेमे
नाम [ind]
नामोपयेमे
उपयम् [6. P.]
तस्याम्
तद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
जज्ञे
जन् [4. P.]
जनमेजयो
जनमेजय [m]
नाम
नाम [ind]
देवातिथिः खलु वैदेहीमुपयेमे मर्यादां नाम । तस्यामस्य जज्ञे ऋचः ॥
English Translation
Parikshit married Suyasha, the daughter of Vahuda and she gave birth to a son, named Bhimasena.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवातिथिः
देवातिथि [m]
खलु
खलु [ind]
वैदेहीम्
वैदेही [f]
उपयेमे
उपयम् [6. P.]
मर्यादां
मर्यादा [f]
नाम
नाम [ind]
तस्याम्
तद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
जज्ञे
जन् [4. P.]
जनमेजयो
जनमेजय [m]
नाम
नाम [ind]
ऋचः खल्वाङ्गेयीमुपयेमे सुदेवां नाम । तस्यां पुत्रमजनयदृक्षम् ॥
English Translation
Bhimasena married Kumari, the princess of Kekaya and she gave birth to a son, named Pratishrava.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ऋचः
ऋच [m]
खल्वाङ्गेयीम्
खलु [ind]
खल्वाङ्गेयीम्
आङ्गेयी [f]
उपयेमे
उपयम् [6. P.]
सुदेवां
सुदेवा [f]
नाम
नाम [ind]
तस्यां
तद् [pron]
पुत्रम्
पुत्र [m]
अजनयद्
जनय् [10. Ā.]
ऋक्षम्
ऋक्ष [m]
ऋक्षः खलु तक्षकदुहितरमुपयेमे ज्वालां नाम । तस्यां पुत्रं मतिनारं नामोत्पादयामास ॥
English Translation
Bhimasena married Kumari, the princess of Kekaya and she gave birth to a son, named Pratishrava.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ऋक्षः
ऋक्ष [m]
खलु
खलु [ind]
तक्षकदुहितरम्
तक्षक [m]
तक्षकदुहितरम्
दुहितृ [f]
उपयेमे
उपयम् [6. P.]
ज्वालां
ज्वाला [f]
नाम
नाम [ind]
तस्यां
तद् [pron]
पुत्रं
पुत्र [m]
मतिनारं
मतिनार [m]
नामोत्पादयामास
नाम [ind]
नामोत्पादयामास
उत्पादय् [10. Ā.]
मतिनारः खलु सरस्वत्यां द्वादशवार्षिकं सत्रमाजहार ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मतिनारः
मतिनार [m]
खलु
खलु [ind]
सरस्वत्यां
सरस्वती [f]
द्वादशवार्षिकं
द्वादशन् [adj]
द्वादशवार्षिकं
वार्षिक [adj]
सत्रम्
सत्त्र [n]
आजहार
आहृ [1. Ā.]
निवृत्ते च सत्रे सरस्वत्यभिगम्य तं भर्तारं वरयामास । तस्यां पुत्रमजनयत्तंसुं नाम ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निवृत्ते
निवृत् [1. Ā.]
च
च [ind]
सत्रे
सत्त्र [n]
सरस्वत्यभिगम्य
सरस्वती [f]
सरस्वत्यभिगम्य
अभिगम् [1. Ā.]
तं
तद् [pron]
भर्तारं
भर्तृ [m]
वरयामास
वरय् [10. Ā.]
तस्यां
तद् [pron]
पुत्रम्
पुत्र [m]
अजनयद्
जनय् [10. Ā.]
ऋक्षम्
ऋक्ष [m]
अत्रानुवंशो भवति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्रानुवंशो
अत्र [ind]
अत्रानुवंशो
अनुवंश [m]
भवति
भू [1. Ā.]
तंसुं सरस्वती पुत्रं मतिनारादजीजनत् । इलिनं जनयामास कालिन्द्यां तंसुरात्मजम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तंसुं
तंसु [m]
सरस्वती
सरस्वती [f]
पुत्रं
पुत्र [m]
मतिनाराद्
मतिनार [m]
अजीजनत्
जन् [4. P.]
इलिनं
इलिन् [m]
जनयामास
जनय् [10. Ā.]
कालिन्द्यां
कालिन्दी [f]
तंसुर्
तंसु [m]
आत्मजम्
आत्मज [m]
इलिनस्तु रथंतर्यां दुःषन्ताद्यान्पञ्च पुत्रानजनयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इलिनस्तु
इलिन् [m]
इलिनस्तु
तु [ind]
रथंतर्यां
रथंतरी [f]
दुःषन्ताद्यान्
दुःषन्त [m]
दुःषन्ताद्यान्
आद्य [adj]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
पुत्रान्
पुत्र [m]
अजनयत्
जनय् [10. Ā.]