Sabhāparva Adhyāya 56
सभापर्व • अध्यायः 56
Sabhāparva Adhyāya 56 of the classical Mahābhārata with 11 verses.
Total: 11 Verses
•
Citations: MBh 2.56.1–11
•
250 Lexicon Terms
द्यूतं मूलं कलहस्यानुपाति; मिथोभेदाय महते वा रणाय । यदास्थितोऽयं धृतराष्ट्रस्य पुत्रो; दुर्योधनः सृजते वैरमुग्रम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्यूतं
द्यूत [n]
मूलं
मूल [mn]
कलहस्यानुपाति
कलह [mn]
कलहस्यानुपाति
अनुपातिन् [adj]
मिथोभेदाय
मिथस् [ind]
मिथोभेदाय
भेद [m]
महते
महत् [adj]
वा
वा [ind]
रणाय
रण [m]
प्रमत्तो
प्रमद् [4. Ā.]
धृतराष्ट्रस्य
धृतराष्ट्र [m]
पुत्रो
पुत्र [m]
दुर्योधनस्तदा
दुर्योधन [m]
दुर्योधनस्तदा
तदा [ind]
प्रातिपीयाः शांतनवा भैमसेनाः सबाह्लिकाः । दुर्योधनापराधेन कृच्छ्रं प्राप्स्यन्ति सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रातिपीयाः
प्रातिपीय [m]
शांतनवा
शांतनव [m]
भैमसेनाः
भैमसेन [m]
सबाह्लिकाः
स [ind]
सबाह्लिकाः
बाह्लिक [m]
दुर्योधनापराधेन
दुर्योधन [m]
दुर्योधनापराधेन
अपराध [m]
कृच्छ्रं
कृच्छ्र [mn]
प्राप्स्यन्ति
प्राप् [1. P.]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
दुर्योधनो मदेनैव क्षेमं राष्ट्रादपोहति । विषाणं गौरिव मदात्स्वयमारुजते बलात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुर्योधनो
दुर्योधन [m]
मदेनैव
मद [m]
मदेनैव
एव [ind]
क्षेमं
क्षेम [mn]
राष्ट्राद्
राष्ट्र [mn]
अपोहति
अपोह् [1. Ā.]
विषाणं
विषाण [n]
गौर्
गो [mf]
इव
इव [ind]
मदात्
मद [m]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
आरुजते
आरुज् [6. Ā.]
बलात्
बल [mn]
यश्चित्तमन्वेति परस्य राज;न्वीरः कविः स्वामतिपत्य दृष्टिम् । नावं समुद्र इव बालनेत्रा;मारुह्य घोरे व्यसने निमज्जेत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यश्चित्तम्
यद् [pron]
यश्चित्तम्
चित्त [n]
अन्वेति
अन्वि [2. P.]
परस्य
पर [pron]
राजन्
राजन् [m]
वीरः
वीर [m]
कविः
कवि [m]
स्वाम्
स्व [adj]
अतिपत्य
अतिपत् [1. Ā.]
दृष्टिम्
दृष्टि [f]
नावं
नौ [f]
समुद्र
समुद्र [m]
इव
इव [ind]
बालनेत्राम्
बाल [m]
बालनेत्राम्
नेत्र [mn]
आरुह्य
आरुह् [6. Ā.]
घोरे
घोर [adj]
व्यसने
व्यसन [n]
निमज्जेत्
निमज्ज् [1. Ā.]
दुर्योधनो ग्लहते पाण्डवेन; प्रियायसे त्वं जयतीति तच्च । अतिनर्माज्जायते संप्रहारो; यतो विनाशः समुपैति पुंसाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुर्योधनो
दुर्योधन [m]
ग्लहते
ग्लह् [1. P.]
पाण्डवेन
पाण्डव [m]
प्रियायसे
प्रियाय् [Denom. Ā.]
त्वं
त्वद् [pron]
जयतीति
जि [9. P.]
जयतीति
इति [ind]
तच्च
तद् [pron]
तच्च
च [ind]
अतिनर्माज्जायते
अति [ind]
अतिनर्माज्जायते
नर्म [m]
अतिनर्माज्जायते
जन् [4. P.]
संप्रहारो
सम्प्रहार [m]
यतो
यतस् [ind]
विनाशः
विनाश [m]
समुपैति
समुपे [2. P.]
पुंसाम्
पुंस् [m]
आकर्षस्तेऽवाक्फलः कुप्रणीतो; हृदि प्रौढो मन्त्रपदः समाधिः । युधिष्ठिरेण सफलः संस्तवोऽस्तु; साम्नः सुरिक्तोऽरिमतेः सुधन्वा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आकर्षस्ते
आकर्ष [m]
आकर्षस्ते
त्वद् [pron]
ऽवाक्फलः
अवाञ्च् [adj]
ऽवाक्फलः
फल [n]
कुप्रणीतो
कु [ind]
कुप्रणीतो
प्रणी [1. Ā.]
हृदि
हृद् [n]
प्रौढो
प्रौढ [adj]
मन्त्रपदः
मन्त्र [mn]
मन्त्रपदः
पद [mn]
समाधिः
समाधि [m]
युधिष्ठिरेण
युधिष्ठिर [m]
सफलः
सफल [adj]
संस्तवो
संस्तव [m]
ऽस्तु
अस् [2. P.]
साम्नः
सामन् [n]
सुरिक्तो
सु [ind]
सुरिक्तो
रिच् [7. Ā.]
ऽरिमतेः
अरि [m]
ऽरिमतेः
मति [f]
सुधन्वा
सुधन्वन् [m]
प्रातिपीयाः शांतनवाश्च राज;न्काव्यां वाचं शृणुत मात्यगाद्वः । वैश्वानरं प्रज्वलितं सुघोर;मयुद्धेन प्रशमयतोत्पतन्तम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रातिपीयाः
प्रातिपीय [m]
शांतनवाश्च
शांतनव [m]
शांतनवाश्च
च [ind]
राजन्
राजन् [m]
काव्यां
काव्य [adj]
वाचं
वाच् [f]
शृणुत
श्रु [4. P.]
मात्यगाद्
मा [ind]
मात्यगाद्
अतिगा [3. P.]
वः
त्वद् [pron]
वैश्वानरं
वैश्वानर [m]
प्रज्वलितं
प्रज्वल् [1. P.]
सुघोरम्
सु [ind]
सुघोरम्
घोर [adj]
अयुद्धेन
अयुद्ध [n]
प्रशमयतोत्पतन्तम्
प्रशमय् [10. P.]
प्रशमयतोत्पतन्तम्
उत्पत् [1. Ā.]
यदा मन्युं पाण्डवोऽजातशत्रु;र्न संयच्छेदक्षमयाभिभूतः । वृकोदरः सव्यसाची यमौ च; कोऽत्र द्वीपः स्यात्तुमुले वस्तदानीम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदा
यदा [ind]
मन्युं
मन्यु [mf]
पाण्डवो
पाण्डव [m]
ऽजातशत्रुर्
अजातशत्रु [m]
न
न [ind]
संयच्छेद्
संयम् [1. Ā.]
अक्षमयाभिभूतः
अक्षमा [f]
अक्षमयाभिभूतः
अभिभू [1. P.]
वृकोदरः
वृकोदर [m]
सव्यसाची
सव्यसाचिन् [m]
यमौ
यम [m]
च
च [ind]
को
क [pron]
ऽत्र
अत्र [ind]
द्वीपः
द्वीप [m]
स्यात्
अस् [2. P.]
तुमुले
तुमुल [n]
वस्तदानीम्
त्वद् [pron]
वस्तदानीम्
तदानीम् [ind]
महाराज प्रभवस्त्वं धनानां; पुरा द्यूतान्मनसा यावदिच्छेः । बहु वित्तं पाण्डवांश्चेज्जयेस्त्वं; किं तेन स्याद्वसु विन्देह पार्थान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
प्रभवस्त्वं
प्रभव [m]
प्रभवस्त्वं
त्वद् [pron]
धनानां
धन [n]
पुरा
पुरा [ind]
द्यूतान्मनसा
द्यूत [n]
द्यूतान्मनसा
मनस् [n]
यावद्
यावत् [ind]
इच्छेः
इष् [1. P.]
बहु
बहु [adj]
वित्तं
वित्त [n]
पाण्डवांश्चेज्जयेस्त्वं
पाण्डव [m]
पाण्डवांश्चेज्जयेस्त्वं
चेद् [ind]
पाण्डवांश्चेज्जयेस्त्वं
जि [9. P.]
पाण्डवांश्चेज्जयेस्त्वं
त्वद् [pron]
किं
क [pron]
तेन
तद् [pron]
स्याद्
अस् [2. P.]
वसु
वसु [n]
विन्देह
विद् [2. Ā.]
विन्देह
इह [ind]
पार्थान्
पार्थ [m]
जानीमहे देवितं सौबलस्य; वेद द्यूते निकृतिं पार्वतीयः । यतः प्राप्तः शकुनिस्तत्र यातु; मायायोधी भारत पार्वतीयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जानीमहे
ज्ञा [4. Ā.]
देवितं
देवित [n]
सौबलस्य
सौबल [m]
वेद
विद् [6. Ā.]
द्यूते
द्यूत [n]
निकृतिं
निकृति [f]
पार्वतीयः
पार्वतीय [m]
यतः
यतस् [ind]
प्राप्तः
प्राप् [1. P.]
शकुनिस्तत्र
शकुनि [m]
शकुनिस्तत्र
तत्र [ind]
यातु
या [2. Ā.]
मायायोधी
माया [f]
मायायोधी
योधिन् [adj]
भारत
भारत [m]
पार्वतीयः
पार्वतीय [m]