Aśvamedhikaparva Adhyāya 69
अश्वमेधिकपर्व • अध्यायः 69
Aśvamedhikaparva Adhyāya 69 of the classical Mahābhārata with 21 verses.
Total: 21 Verses
•
Citations: MBh 14.69.1–21
•
250 Lexicon Terms
ब्रह्मास्त्रं तु यदा राजन्कृष्णेन प्रतिसंहृतम् । तदा तद्वेश्म ते पित्रा तेजसाभिविदीपितम् ॥
English Translation
Vaishampayana said, When the Brahma-weapon was withdrawn by Krishna, at that time, the lying in-room was lighted up by your father with his energy.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्रह्मास्त्रं
ब्रह्मास्त्र [n]
तु
तु [ind]
यदा
यदा [ind]
राजन्
राजन् [m]
कृष्णेन
कृष्ण [m]
प्रतिसंहृतम्
प्रतिसंहृ [2. P.]
तदा
तदा [ind]
तद्
तद् [pron]
वेश्म
वेश्मन् [n]
ते
त्वद् [pron]
पित्रा
पितृ [m]
तेजसाभिविदीपितम्
तेजस् [n]
तेजसाभिविदीपितम्
अभिविदीपय् [10. Ā.]
ततो रक्षांसि सर्वाणि नेशुस्त्यक्त्वा गृहं तु तत् । अन्तरिक्षे च वागासीत्साधु केशव साध्विति ॥
English Translation
All the Rakshasas were forced to leave the room and many of them were killed. In the sky a voice was heard, saying, Excellent, O Keshava, Excellent.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
रक्षांसि
रक्षस् [n]
सर्वाणि
सर्व [pron]
नेशुस्त्यक्त्वा
नश् [1. P.]
नेशुस्त्यक्त्वा
त्यज् [1. Ā.]
गृहं
गृह [mn]
तु
तु [ind]
तत्
तद् [pron]
अन्तरिक्षे
अन्तरिक्ष [n]
च
च [ind]
वाग्
वाच् [f]
आसीत्
अस् [2. P.]
साधु
साधु [adj]
केशव
केशव [m]
साध्विति
साधु [adj]
साध्विति
इति [ind]
तदस्त्रं ज्वलितं चापि पितामहमगात्तदा । ततः प्राणान्पुनर्लेभे पिता तव जनेश्वर । व्यचेष्टत च बालोऽसौ यथोत्साहं यथाबलम् ॥
English Translation
The burning Brahma-weapon when returned to the Grandfather. Your father got back his, O king.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
अस्त्रं
अस्त्र [mn]
ज्वलितं
ज्वल् [1. Ā.]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
पितामहम्
पितामह [m]
अगात्
गा [4. Ā.]
तदा
तदा [ind]
ततः
ततस् [ind]
प्राणान्
प्राण [m]
पुनर्
पुनर् [ind]
लेभे
लभ् [1. P.]
पिता
पितृ [m]
तव
त्वद् [pron]
जनेश्वर
जनेश्वर [m]
व्यचेष्टत
विचेष्ट् [1. Ā.]
च
च [ind]
बालो
बाल [m]
ऽसौ
अदस् [pron]
यथोत्साहं
यथोत्साह [adj]
यथाबलम्
यथाबलम् [ind]
बभूवुर्मुदिता राजंस्ततस्ता भरतस्त्रियः । ब्राह्मणान्वाचयामासुर्गोविन्दस्य च शासनात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बभूवुर्
भू [1. Ā.]
मुदिता
मुद् [1. P.]
राजंस्ततस्ता
राजन् [m]
राजंस्ततस्ता
ततस् [ind]
राजंस्ततस्ता
तद् [pron]
भरतस्त्रियः
भरत [m]
भरतस्त्रियः
स्त्री [f]
ब्राह्मणान्
ब्राह्मण [m]
वाचयामासुर्
वाचय् [10. Ā.]
गोविन्दस्य
गोविन्द [m]
च
च [ind]
शासनात्
शासन [n]
ततस्ता मुदिताः सर्वाः प्रशशंसुर्जनार्दनम् । स्त्रियो भरतसिंहानां नावं लब्ध्वेव पारगाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ता
ततस् [ind]
ततस्ता
तद् [pron]
मुदिताः
मुद् [1. P.]
सर्वाः
सर्व [pron]
प्रशशंसुर्
प्रशंस् [1. Ā.]
जनार्दनम्
जनार्दन [m]
स्त्रियो
स्त्री [f]
भरतसिंहानां
भरत [m]
भरतसिंहानां
सिंह [m]
नावं
नौ [f]
लब्ध्वेव
लभ् [1. P.]
लब्ध्वेव
इव [ind]
पारगाः
पारग [adj]
कुन्ती द्रुपदपुत्री च सुभद्रा चोत्तरा तथा । स्त्रियश्चान्या नृसिंहानां बभूवुर्हृष्टमानसाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कुन्ती
कुन्ती [f]
द्रुपदपुत्री
द्रुपद [m]
द्रुपदपुत्री
पुत्री [f]
च
च [ind]
सुभद्रा
सुभद्रा [f]
चोत्तरा
च [ind]
चोत्तरा
उत्तरा [f]
तथा
तथा [ind]
स्त्रियश्चान्या
स्त्री [f]
स्त्रियश्चान्या
च [ind]
स्त्रियश्चान्या
अन्य [pron]
नृसिंहानां
नृ [m]
नृसिंहानां
सिंह [m]
बभूवुर्
भू [1. Ā.]
हृष्टमानसाः
हृष् [1. P.]
हृष्टमानसाः
मानस [n]
तत्र मल्ला नटा झल्ला ग्रन्थिकाः सौखशायिकाः । सूतमागधसंघाश्चाप्यस्तुवन्वै जनार्दनम् । कुरुवंशस्तवाख्याभिराशीर्भिर्भरतर्षभ ॥
English Translation
Then wrestlers and actors and astrologers and those who enquire after the sleep (of princes), and bands of bards and eulogists all uttered the praises of Janardana, while ultering benedictions filled with the praises of the Kurus, O chief of the Bharatas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
मल्ला
मल्ल [mn]
नटा
नट [m]
झल्ला
झल्ल [m]
ग्रन्थिकाः
ग्रन्थिक [m]
सौखशायिकाः
सौखशायिक [m]
सूतमागधसंघाश्चाप्यस्तुवन्
सूत [m]
सूतमागधसंघाश्चाप्यस्तुवन्
मागध [m]
सूतमागधसंघाश्चाप्यस्तुवन्
संघ [m]
सूतमागधसंघाश्चाप्यस्तुवन्
च [ind]
सूतमागधसंघाश्चाप्यस्तुवन्
अपि [ind]
सूतमागधसंघाश्चाप्यस्तुवन्
स्तु [1. Ā.]
वै
वै [ind]
जनार्दनम्
जनार्दन [m]
कुरुवंशस्तवाख्याभिर्
कुरु [m]
कुरुवंशस्तवाख्याभिर्
वंश [m]
कुरुवंशस्तवाख्याभिर्
त्वद् [pron]
कुरुवंशस्तवाख्याभिर्
आख्या [f]
आशीर्भिर्
आशिस् [f]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
उत्थाय तु यथाकालमुत्तरा यदुनन्दनम् । अभ्यवादयत प्रीता सह पुत्रेण भारत । ततस्तस्यै ददौ प्रीतो बहुरत्नं विशेषतः ॥
English Translation
Uttara, rising up at the proper time, with a pleased heart and bearing her child in her arms, reverentially saluted the delighter of the Yadus.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्थाय
उत्था [1. Ā.]
तु
तु [ind]
यथाकालम्
यथाकालम् [ind]
उत्तरा
उत्तरा [f]
यदुनन्दनम्
यदुनन्दन [m]
अभ्यवादयत
अभिवादय् [10. Ā.]
प्रीता
प्री [9. Ā.]
सह
सह [ind]
पुत्रेण
पुत्र [m]
भारत
भारत [m]
ततस्तस्यै
ततस् [ind]
ततस्तस्यै
तद् [pron]
ददौ
दा [1. Ā.]
प्रीतो
प्री [9. Ā.]
बहुरत्नं
बहु [adj]
बहुरत्नं
रत्न [mn]
विशेषतः
विशेषतः [ind]
तथान्ये वृष्णिशार्दूला नाम चास्याकरोत्प्रभुः । पितुस्तव महाराज सत्यसंधो जनार्दनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथान्ये
तथा [ind]
तथान्ये
अन्य [pron]
वृष्णिशार्दूला
वृष्णि [m]
वृष्णिशार्दूला
शार्दूल [m]
नाम
नामन् [n]
चास्याकरोत्
च [ind]
चास्याकरोत्
इदम् [pron]
चास्याकरोत्
कृ [2. Ā.]
प्रभुः
प्रभु [adj]
पितुस्तव
पितृ [m]
पितुस्तव
त्वद् [pron]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
सत्यसंधो
सत्य [adj]
सत्यसंधो
संधा [f]
जनार्दनः
जनार्दन [m]
परिक्षीणे कुले यस्माज्जातोऽयमभिमन्युजः । परिक्षिदिति नामास्य भवत्वित्यब्रवीत्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परिक्षीणे
परिक्षि [5. P.]
कुले
कुल [n]
यस्माज्जातो
यद् [pron]
यस्माज्जातो
जन् [4. P.]
ऽयम्
इदम् [pron]
अभिमन्युजः
अभिमन्यु [m]
अभिमन्युजः
ज [adj]
परिक्षिद्
परिक्षित् [m]
इति
इति [ind]
नामास्य
नामन् [n]
नामास्य
इदम् [pron]
भवत्वित्यब्रवीत्
भू [1. Ā.]
भवत्वित्यब्रवीत्
इति [ind]
भवत्वित्यब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
तदा
तदा [ind]
सोऽवर्धत यथाकालं पिता तव नराधिप । मनःप्रह्लादनश्चासीत्सर्वलोकस्य भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सो
तद् [pron]
ऽवर्धत
वृध् [6. P.]
यथाकालं
यथाकालम् [ind]
पिता
पितृ [m]
तव
त्वद् [pron]
नराधिप
नराधिप [m]
मनःप्रह्लादनश्चासीत्
मनस् [n]
मनःप्रह्लादनश्चासीत्
प्रह्लादन [adj]
मनःप्रह्लादनश्चासीत्
च [ind]
मनःप्रह्लादनश्चासीत्
अस् [2. P.]
सर्वलोकस्य
सर्व [pron]
सर्वलोकस्य
लोक [m]
भारत
भारत [m]
मासजातस्तु ते वीर पिता भवति भारत । अथाजग्मुः सुबहुलं रत्नमादाय पाण्डवाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मासजातस्तु
मास [mn]
मासजातस्तु
जन् [4. P.]
मासजातस्तु
तु [ind]
ते
त्वद् [pron]
वीर
वीर [m]
पिता
पितृ [m]
भवति
भू [1. Ā.]
भारत
भारत [m]
अथाजग्मुः
अथ [ind]
अथाजग्मुः
आगम् [6. P.]
सुबहुलं
सु [ind]
सुबहुलं
बहुल [adj]
रत्नम्
रत्न [mn]
आदाय
आदा [4. Ā.]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
तान्समीपगताञ्श्रुत्वा निर्ययुर्वृष्णिपुंगवाः । अलंचक्रुश्च माल्यौघैः पुरुषा नागसाह्वयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तान्
तद् [pron]
समीपगताञ्
समीप [n]
समीपगताञ्
गम् [6. Ā.]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
निर्ययुर्
निर्या [2. P.]
वृष्णिपुंगवाः
वृष्णि [m]
वृष्णिपुंगवाः
पुंगव [m]
अलंचक्रुश्च
अलंकृ [8. Ā.]
अलंचक्रुश्च
च [ind]
माल्यौघैः
माल्य [n]
माल्यौघैः
ओघ [m]
पुरुषा
पुरुष [m]
नागसाह्वयम्
नागसाह्वय [n]
पताकाभिर्विचित्राभिर्ध्वजैश्च विविधैरपि । वेश्मानि समलंचक्रुः पौराश्चापि जनाधिप ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पताकाभिर्
पताका [f]
विचित्राभिर्
विचित्र [adj]
ध्वजैश्च
ध्वज [mn]
ध्वजैश्च
च [ind]
विविधैर्
विविध [adj]
अपि
अपि [ind]
वेश्मानि
वेश्मन् [n]
समलंचक्रुः
समलंकृ [8. Ā.]
पौराश्चापि
पौर [m]
पौराश्चापि
च [ind]
पौराश्चापि
अपि [ind]
जनाधिप
जनाधिप [m]
देवतायतनानां च पूजा बहुविधास्तथा । संदिदेशाथ विदुरः पाण्डुपुत्रप्रियेप्सया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवतायतनानां
देवतायतन [n]
च
च [ind]
पूजा
पूजा [f]
बहुविधास्तथा
बहुविध [adj]
बहुविधास्तथा
तथा [ind]
संदिदेशाथ
संदिश् [6. Ā.]
संदिदेशाथ
अथ [ind]
विदुरः
विदुर [m]
पाण्डुपुत्रप्रियेप्सया
पाण्डु [m]
पाण्डुपुत्रप्रियेप्सया
पुत्र [m]
पाण्डुपुत्रप्रियेप्सया
प्रिय [adj]
पाण्डुपुत्रप्रियेप्सया
ईप्सा [f]
राजमार्गाश्च तत्रासन्सुमनोभिरलंकृताः । शुशुभे तत्पुरं चापि समुद्रौघनिभस्वनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजमार्गाश्च
राजमार्ग [m]
राजमार्गाश्च
च [ind]
तत्रासन्
तत्र [ind]
तत्रासन्
अस् [2. P.]
सुमनोभिर्
सुमनस् [f]
अलंकृताः
अलंकृ [8. Ā.]
शुशुभे
शुभ् [6. Ā.]
तत्
तद् [pron]
पुरं
पुर [n]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
समुद्रौघनिभस्वनम्
समुद्र [m]
समुद्रौघनिभस्वनम्
ओघ [m]
समुद्रौघनिभस्वनम्
निभ [adj]
समुद्रौघनिभस्वनम्
स्वन [m]
नर्तकैश्चापि नृत्यद्भिर्गायनानां च निस्वनैः । आसीद्वैश्रवणस्येव निवासस्तत्पुरं तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नर्तकैश्चापि
नर्तक [m]
नर्तकैश्चापि
च [ind]
नर्तकैश्चापि
अपि [ind]
नृत्यद्भिर्
नृत् [4. Ā.]
गायनानां
गायन [m]
च
च [ind]
निस्वनैः
निस्वन [m]
आसीद्
अस् [2. P.]
वैश्रवणस्येव
वैश्रवण [m]
वैश्रवणस्येव
इव [ind]
निवासस्तत्
निवास [m]
निवासस्तत्
तद् [pron]
पुरं
पुर [n]
तदा
तदा [ind]
बन्दिभिश्च नरै राजन्स्त्रीसहायैः सहस्रशः । तत्र तत्र विविक्तेषु समन्तादुपशोभितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बन्दिभिश्च
बन्दिन् [m]
बन्दिभिश्च
च [ind]
नरै
नर [m]
राजन्
राजन् [m]
स्त्रीसहायैः
स्त्री [f]
स्त्रीसहायैः
सहाय [m]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
तत्र
तत्र [ind]
तत्र
तत्र [ind]
विविक्तेषु
विविक्त [n]
समन्ताद्
समन्तात् [ind]
उपशोभितम्
उपशोभय् [10. P.]
पताका धूयमानाश्च श्वसता मातरिश्वना । अदर्शयन्निव तदा कुरून्वै दक्षिणोत्तरान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पताका
पताका [f]
धूयमानाश्च
धू [6. Ā.]
धूयमानाश्च
च [ind]
श्वसता
श्वस् [1. Ā.]
मातरिश्वना
मातरिश्वन् [m]
अदर्शयन्न्
दर्शय् [10. Ā.]
इव
इव [ind]
तदा
तदा [ind]
कुरून्
कुरु [m]
वै
वै [ind]
दक्षिणोत्तरान्
दक्षिण [adj]
दक्षिणोत्तरान्
उत्तर [adj]
अघोषयत्तदा चापि पुरुषो राजधूर्गतः । सर्वरात्रिविहारोऽद्य रत्नाभरणलक्षणः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अघोषयत्
घोषय् [10. Ā.]
तदा
तदा [ind]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
पुरुषो
पुरुष [m]
राजधूर्गतः
राजन् [m]
राजधूर्गतः
धूर्गत [adj]
सर्वरात्रिविहारो
सर्व [pron]
सर्वरात्रिविहारो
रात्रि [f]
सर्वरात्रिविहारो
विहार [m]
ऽद्य
अद्य [ind]
रत्नाभरणलक्षणः
रत्न [mn]
रत्नाभरणलक्षणः
आभरण [n]
रत्नाभरणलक्षणः
लक्षण [n]