Śāntiparva Adhyāya 42
शान्तिपर्व • अध्यायः 42
Śāntiparva Adhyāya 42 of the classical Mahābhārata with 13 verses.
Total: 13 Verses
•
Citations: MBh 12.42.1–13
•
250 Lexicon Terms
ततो युधिष्ठिरो राजा ज्ञातीनां ये हता मृधे । श्राद्धानि कारयामास तेषां पृथगुदारधीः ॥
English Translation
Vaishampayana said After this the noble king Yudhishthira caused the Shraddha rites to be performed for every one of his kinsmen killed in battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
युधिष्ठिरो
युधिष्ठिर [m]
राजा
राजन् [m]
ज्ञातीनां
ज्ञाति [m]
ये
यद् [pron]
हता
हन् [6. P.]
मृधे
मृध [mn]
श्राद्धानि
श्राद्ध [n]
कारयामास
कारय् [10. Ā.]
तेषां
तद् [pron]
पृथग्
पृथक् [ind]
उदारधीः
उदार [adj]
उदारधीः
धी [f]
धृतराष्ट्रो ददौ राजा पुत्राणामौर्ध्वदेहिकम् । सर्वकामगुणोपेतमन्नं गाश्च धनानि च । रत्नानि च विचित्राणि महार्हाणि महायशाः ॥
English Translation
King Dhritarashtra also distributed, for the good of his dead sons, excellent food, and kine, and immense wealth, and many beautiful and costly gems amongst the Brahmanas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धृतराष्ट्रो
धृतराष्ट्र [m]
ददौ
दा [1. Ā.]
राजा
राजन् [m]
पुत्राणाम्
पुत्र [m]
और्ध्वदेहिकम्
और्ध्वदेहिक [n]
सर्वकामगुणोपेतम्
सर्व [pron]
सर्वकामगुणोपेतम्
काम [m]
सर्वकामगुणोपेतम्
गुण [mn]
सर्वकामगुणोपेतम्
उपे [2. Ā.]
अन्नं
अन्न [n]
गाश्च
गो [mf]
गाश्च
च [ind]
धनानि
धन [n]
च
च [ind]
रत्नानि
रत्न [mn]
च
च [ind]
विचित्राणि
विचित्र [adj]
महार्हाणि
महार्ह [adj]
महायशाः
महत् [adj]
महायशाः
यशस् [n]
युधिष्ठिरस्तु कर्णस्य द्रोणस्य च महात्मनः । धृष्टद्युम्नाभिमन्युभ्यां हैडिम्बस्य च रक्षसः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युधिष्ठिरस्तु
युधिष्ठिर [m]
युधिष्ठिरस्तु
तु [ind]
कर्णस्य
कर्ण [m]
द्रोणस्य
द्रोण [m]
च
च [ind]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
धृष्टद्युम्नाभिमन्युभ्यां
धृष्टद्युम्न [m]
धृष्टद्युम्नाभिमन्युभ्यां
अभिमन्यु [m]
हैडिम्बस्य
हैडिम्ब [m]
च
च [ind]
रक्षसः
रक्षस् [n]
विराटप्रभृतीनां च सुहृदामुपकारिणाम् । द्रुपदद्रौपदेयानां द्रौपद्या सहितो ददौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विराटप्रभृतीनां
विराट [m]
विराटप्रभृतीनां
प्रभृति [f]
च
च [ind]
सुहृदाम्
सुहृद् [m]
उपकारिणाम्
उपकारिन् [adj]
द्रुपदद्रौपदेयानां
द्रुपद [m]
द्रुपदद्रौपदेयानां
द्रौपदेय [m]
द्रौपद्या
द्रौपदी [f]
सहितो
सहित [adj]
ददौ
दा [1. Ā.]
ब्राह्मणानां सहस्राणि पृथगेकैकमुद्दिशन् । धनैश्च वस्त्रै रत्नैश्च गोभिश्च समतर्पयत् ॥
English Translation
For each of these, the king pleased thousands of Brahmanas with presents of wealth, gems, kine and clothes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्राह्मणानां
ब्राह्मण [m]
सहस्राणि
सहस्र [mn]
पृथग्
पृथक् [ind]
एकैकम्
एकैक [adj]
उद्दिशन्
उद्दिश् [6. Ā.]
धनैश्च
धन [n]
धनैश्च
च [ind]
वस्त्रै
वस्त्र [mn]
रत्नैश्च
रत्न [mn]
रत्नैश्च
च [ind]
गोभिश्च
गो [mf]
गोभिश्च
च [ind]
समतर्पयत्
संतर्पय् [10. Ā.]
ये चान्ये पृथिवीपाला येषां नास्ति सुहृज्जनः । उद्दिश्योद्दिश्य तेषां च चक्रे राजौर्ध्वदैहिकम् ॥
English Translation
The king performed the Shraddha rite for the good, in the next world, of every one of those kings also who had been killed in the battle without a single excepted kinsman or friend.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ये
यद् [pron]
चान्ये
च [ind]
चान्ये
अन्य [pron]
पृथिवीपाला
पृथिवीपाल [m]
येषां
यद् [pron]
नास्ति
न [ind]
नास्ति
अस् [2. P.]
सुहृज्जनः
सुहृद् [m]
सुहृज्जनः
जन [m]
उद्दिश्योद्दिश्य
उद्दिश् [6. Ā.]
उद्दिश्योद्दिश्य
उद्दिश् [6. Ā.]
तेषां
तद् [pron]
च
च [ind]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
राजौर्ध्वदैहिकम्
राजन् [m]
राजौर्ध्वदैहिकम्
और्ध्वदैहिक [adj]
सभाः प्रपाश्च विविधास्तडागानि च पाण्डवः । सुहृदां कारयामास सर्वेषामौर्ध्वदैहिकम् ॥
English Translation
And the king also, for the good of the souls of all his friends, set up houses for the distribution of food, and erected places for the distribution of water, and tanks to be excavated in their names.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सभाः
सभा [f]
प्रपाश्च
प्रपा [f]
प्रपाश्च
च [ind]
विविधास्तडागानि
विविध [adj]
विविधास्तडागानि
तडाग [mn]
च
च [ind]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
सुहृदां
सुहृद् [m]
कारयामास
कारय् [10. Ā.]
सर्वेषाम्
सर्व [pron]
और्ध्वदैहिकम्
और्ध्वदैहिक [adj]
स तेषामनृणो भूत्वा गत्वा लोकेष्ववाच्यताम् । कृतकृत्योऽभवद्राजा प्रजा धर्मेण पालयन् ॥
English Translation
Thus satisfying the debt he owed to them and warding off the chance of censure in the world, the king became happy and began to protect his subjects virtuously.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तेषाम्
तद् [pron]
अनृणो
अनृण [adj]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
लोकेष्ववाच्यताम्
लोक [m]
लोकेष्ववाच्यताम्
अवाच्य [adj]
लोकेष्ववाच्यताम्
ता [f]
कृतकृत्यो
कृतकृत्य [adj]
ऽभवद्
भू [1. Ā.]
राजा
राजन् [m]
प्रजा
प्रजा [f]
धर्मेण
धर्म [mn]
पालयन्
पालय् [10. Ā.]
धृतराष्ट्रं यथापूर्वं गान्धारीं विदुरं तथा । सर्वांश्च कौरवामात्यान्भृत्यांश्च समपूजयत् ॥
English Translation
He showed due honour as before, to Dhritarashtra, and Gandhari, and Vidura, and to all the Kaurava elders and to all the officers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धृतराष्ट्रे
धृतराष्ट्र [m]
यथापूर्वं
यथापूर्वम् [ind]
वृत्तिं
वृत्ति [f]
वर्तितुम्
वृत् [3. P.]
अर्हथ
अर्ह् [1. Ā.]
सर्वांश्च
सर्व [pron]
सर्वांश्च
च [ind]
कौरवामात्यान्
कौरव [m]
कौरवामात्यान्
अमात्य [m]
भृत्यांश्च
भृत्य [m]
भृत्यांश्च
च [ind]
समपूजयत्
सम्पूजय् [10. Ā.]
याश्च तत्र स्त्रियः काश्चिद्धतवीरा हतात्मजाः । सर्वास्ताः कौरवो राजा संपूज्यापालयद्घृणी ॥
English Translation
The kind Kuru king honoured and protected all those ladies also who had, for the battle, been deprived of their heroic husbands and sons.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
याश्च
यद् [pron]
याश्च
च [ind]
तत्र
तत्र [ind]
स्त्रियः
स्त्री [f]
काश्चिद्धतवीरा
कश्चित् [pron]
काश्चिद्धतवीरा
हन् [6. P.]
काश्चिद्धतवीरा
वीर [m]
हतात्मजाः
हन् [6. P.]
हतात्मजाः
आत्मज [m]
सर्वास्ताः
सर्व [pron]
सर्वास्ताः
तद् [pron]
कौरवो
कौरव [m]
राजा
राजन् [m]
सम्पूज्यापालयद्
सम्पूजय् [10. Ā.]
सम्पूज्यापालयद्
पालय् [10. Ā.]
घृणी
घृणिन् [adj]
दीनान्धकृपणानां च गृहाच्छादनभोजनैः । आनृशंस्यपरो राजा चकारानुग्रहं प्रभुः ॥
English Translation
The powerful king showed kindness towards the destitute and the blind and the helpless by giving them food, clothes and protection.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दीनान्धकृपणानां
दीन [adj]
दीनान्धकृपणानां
अन्ध [adj]
दीनान्धकृपणानां
कृपण [adj]
च
च [ind]
गृहाच्छादनभोजनैः
गृह [mn]
गृहाच्छादनभोजनैः
आच्छादन [n]
गृहाच्छादनभोजनैः
भोजन [n]
आनृशंस्यपरो
आनृशंस्य [n]
आनृशंस्यपरो
पर [pron]
राजा
राजन् [m]
चकारानुग्रहं
कृ [2. Ā.]
चकारानुग्रहं
अनुग्रह [m]
प्रभुः
प्रभु [adj]
स विजित्य महीं कृत्स्नामानृण्यं प्राप्य वैरिषु । निःसपत्नः सुखी राजा विजहार युधिष्ठिरः ॥
English Translation
Freed from foes and having vanquished the whole Earth, king Yudhishthira began to enjoy great happiness."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
विजित्य
विजि [1. Ā.]
महीं
मही [f]
कृत्स्नाम्
कृत्स्न [adj]
आनृण्यं
आनृण्य [n]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
वैरिषु
वैरिन् [m]
निःसपत्नः
निःसपत्न [adj]
सुखी
सुखिन् [adj]
राजा
राजन् [m]
विजहार
विहृ [1. Ā.]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]