Ādiparva Adhyāya 202
आदिपर्व • अध्यायः 202
Ādiparva Adhyāya 202 of the classical Mahābhārata with 28 verses.
Total: 28 Verses
•
Citations: MBh 1.202.1–28
•
250 Lexicon Terms
उत्सवे वृत्तमात्रे तु त्रैलोक्याकाङ्क्षिणावुभौ । मन्त्रयित्वा ततः सेनां तावाज्ञापयतां तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्सवे
उत्सव [m]
वृत्तमात्रे
वृत् [3. P.]
वृत्तमात्रे
मात्र [n]
तु
तु [ind]
त्रैलोक्याकाङ्क्षिणावुभौ
त्रैलोक्य [n]
त्रैलोक्याकाङ्क्षिणावुभौ
आकाङ्क्षिन् [adj]
त्रैलोक्याकाङ्क्षिणावुभौ
उभ् [pron]
मन्त्रयित्वा
मन्त्रय् [Denom. Ā.]
ततः
ततस् [ind]
सेनां
सेना [f]
तावाज्ञापयतां
तद् [pron]
तावाज्ञापयतां
आज्ञापय् [10. Ā.]
तदा
तदा [ind]
सुहृद्भिरभ्यनुज्ञातौ दैत्यवृद्धैश्च मन्त्रिभिः । कृत्वा प्रास्थानिकं रात्रौ मघासु ययतुस्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुहृद्भिर्
सुहृद् [m]
अभ्यनुज्ञातौ
अभ्यनुज्ञा [9. Ā.]
दैत्यवृद्धैश्च
दैत्य [m]
दैत्यवृद्धैश्च
वृद्ध [adj]
दैत्यवृद्धैश्च
च [ind]
मन्त्रिभिः
मन्त्रिन् [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
प्रास्थानिकं
प्रास्थानिक [n]
रात्रौ
रात्रि [f]
मघासु
मघा [f]
ययतुस्तदा
या [2. Ā.]
ययतुस्तदा
तदा [ind]
गदापट्टिशधारिण्या शूलमुद्गरहस्तया । प्रस्थितौ सहधर्मिण्या महत्या दैत्यसेनया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गदापट्टिशधारिण्या
गदा [f]
गदापट्टिशधारिण्या
पट्टिश [m]
गदापट्टिशधारिण्या
धारिन् [adj]
शूलमुद्गरहस्तया
शूल [mn]
शूलमुद्गरहस्तया
मुद्गर [m]
शूलमुद्गरहस्तया
हस्त [mn]
प्रस्थितौ
प्रस्था [1. Ā.]
सहधर्मिण्या
सहधर्मिन् [adj]
महत्या
महत् [adj]
दैत्यसेनया
दैत्य [m]
दैत्यसेनया
सेना [f]
मङ्गलैः स्तुतिभिश्चापि विजयप्रतिसंहितैः । चारणैः स्तूयमानौ तु जग्मतुः परया मुदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मङ्गलैः
मङ्गल [n]
स्तुतिभिश्चापि
स्तुति [f]
स्तुतिभिश्चापि
च [ind]
स्तुतिभिश्चापि
अपि [ind]
विजयप्रतिसंहितैः
विजय [m]
विजयप्रतिसंहितैः
प्रतिसंधा [3. Ā.]
चारणैः
चारण [m]
स्तूयमानौ
स्तु [1. Ā.]
तु
तु [ind]
जग्मतुः
गम् [6. Ā.]
परया
पर [pron]
मुदा
मुद् [f]
तावन्तरिक्षमुत्पत्य दैत्यौ कामगमावुभौ । देवानामेव भवनं जग्मतुर्युद्धदुर्मदौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तावन्तरिक्षम्
तद् [pron]
तावन्तरिक्षम्
अन्तरिक्ष [n]
उत्पत्य
उत्पत् [1. Ā.]
दैत्यौ
दैत्य [m]
कामगमावुभौ
काम [m]
कामगमावुभौ
गम [adj]
कामगमावुभौ
उभ् [pron]
देवानाम्
देव [m]
एव
एव [ind]
भवनं
भवन [n]
जग्मतुर्
गम् [6. Ā.]
युद्धदुर्मदौ
युद्ध [n]
युद्धदुर्मदौ
दुर्मद [adj]
तयोरागमनं ज्ञात्वा वरदानं च तत्प्रभोः । हित्वा त्रिविष्टपं जग्मुर्ब्रह्मलोकं ततः सुराः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तयोर्
तद् [pron]
आगमनं
आगमन [n]
ज्ञात्वा
ज्ञा [4. Ā.]
वरदानं
वर [mn]
वरदानं
दान [n]
च
च [ind]
तत्
तद् [pron]
प्रभोः
प्रभु [m]
हित्वा
हा [1. P.]
त्रिविष्टपं
त्रिविष्टप [n]
जग्मुर्
गम् [6. Ā.]
ब्रह्मलोकं
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मलोकं
लोक [m]
ततः
ततस् [ind]
सुराः
सुर [m]
ताविन्द्रलोकं निर्जित्य यक्षरक्षोगणांस्तथा । खेचराण्यपि भूतानि जिग्यतुस्तीव्रविक्रमौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ताविन्द्रलोकं
तद् [pron]
ताविन्द्रलोकं
इन्द्र [m]
ताविन्द्रलोकं
लोक [m]
निर्जित्य
निर्जि [1. P.]
यक्षरक्षोगणांस्तथा
यक्ष [m]
यक्षरक्षोगणांस्तथा
रक्षस् [n]
यक्षरक्षोगणांस्तथा
गण [m]
यक्षरक्षोगणांस्तथा
तथा [ind]
खेचराण्यपि
खेचर [adj]
खेचराण्यपि
अपि [ind]
भूतानि
भूत [mn]
जिग्यतुस्तीव्रविक्रमौ
जि [9. P.]
जिग्यतुस्तीव्रविक्रमौ
तीव्र [adj]
जिग्यतुस्तीव्रविक्रमौ
विक्रम [m]
अन्तर्भूमिगतान्नागाञ्जित्वा तौ च महासुरौ । समुद्रवासिनः सर्वान्म्लेच्छजातीन्विजिग्यतुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्तर्भूमिगतान्
अन्तर् [ind]
अन्तर्भूमिगतान्
भूमि [f]
अन्तर्भूमिगतान्
गम् [6. Ā.]
नागाञ्
नाग [m]
जित्वा
जि [9. P.]
तौ
तद् [pron]
च
च [ind]
महासुरौ
महत् [adj]
महासुरौ
असुर [m]
समुद्रवासिनः
समुद्र [m]
समुद्रवासिनः
वासिन् [adj]
सर्वान्
सर्व [pron]
म्लेच्छजातीन्
म्लेच्छ [m]
म्लेच्छजातीन्
जाति [f]
विजिग्यतुः
विजि [1. Ā.]
ततः सर्वां महीं जेतुमारब्धावुग्रशासनौ । सैनिकांश्च समाहूय सुतीक्ष्णां वाचमूचतुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सर्वां
सर्व [pron]
महीं
मही [f]
जेतुम्
जि [9. P.]
आरब्धावुग्रशासनौ
आरभ् [1. P.]
आरब्धावुग्रशासनौ
उग्र [adj]
आरब्धावुग्रशासनौ
शासन [n]
सैनिकांश्च
सैनिक [m]
सैनिकांश्च
च [ind]
समाहूय
समाह्वा [4. Ā.]
सुतीक्ष्णां
सु [ind]
सुतीक्ष्णां
तीक्ष्ण [adj]
वाचम्
वाच् [f]
ऊचतुः
वच् [2. P.]
राजर्षयो महायज्ञैर्हव्यकव्यैर्द्विजातयः । तेजो बलं च देवानां वर्धयन्ति श्रियं तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजर्षयो
राजन् [m]
राजर्षयो
ऋषि [m]
महायज्ञैर्
महत् [adj]
महायज्ञैर्
यज्ञ [m]
हव्यकव्यैर्
हव्य [n]
हव्यकव्यैर्
कव्य [n]
द्विजातयः
द्विजाति [m]
तेजो
तेजस् [n]
बलं
बल [mn]
च
च [ind]
देवानां
देव [m]
वर्धयन्ति
वर्धय् [10. Ā.]
श्रियं
श्री [f]
तथा
तथा [ind]
तेषामेवं प्रवृद्धानां सर्वेषामसुरद्विषाम् । संभूय सर्वैरस्माभिः कार्यः सर्वात्मना वधः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषाम्
तद् [pron]
एवं
एवम् [ind]
प्रवृद्धानां
प्रवृध् [1. Ā.]
सर्वेषाम्
सर्व [pron]
असुरद्विषाम्
असुर [m]
असुरद्विषाम्
द्विष् [adj]
सम्भूय
सम्भू [1. Ā.]
सर्वैर्
सर्व [pron]
अस्माभिः
मद् [pron]
कार्यः
कृ [2. Ā.]
सर्वात्मना
सर्व [pron]
सर्वात्मना
आत्मन् [m]
वधः
वध [m]
एवं सर्वान्समादिश्य पूर्वतीरे महोदधेः । क्रूरां मतिं समास्थाय जग्मतुः सर्वतोमुखम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
सर्वान्
सर्व [pron]
समादिश्य
समादिस् [6. Ā.]
पूर्वतीरे
पूर्व [pron]
पूर्वतीरे
तीर [n]
महोदधेः
महोदधि [m]
क्रूरां
क्रूर [adj]
मतिं
मति [f]
समास्थाय
समास्था [1. Ā.]
जग्मतुः
गम् [6. Ā.]
सर्वतोमुखम्
सर्वतोमुख [adj]
यज्ञैर्यजन्ते ये केचिद्याजयन्ति च ये द्विजाः । तान्सर्वान्प्रसभं दृष्ट्वा बलिनौ जघ्नतुस्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यज्ञैर्
यज्ञ [m]
यजन्ते
यज् [2. P.]
ये
यद् [pron]
केचिद्
कश्चित् [pron]
याजयन्ति
याजय् [10. Ā.]
च
च [ind]
ये
यद् [pron]
द्विजाः
द्विज [m]
तान्
तद् [pron]
सर्वान्
सर्व [pron]
प्रसभं
प्रसभम् [ind]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
बलिनौ
बलिन् [adj]
जघ्नतुस्तदा
हन् [6. P.]
जघ्नतुस्तदा
तदा [ind]
आश्रमेष्वग्निहोत्राणि ऋषीणां भावितात्मनाम् । गृहीत्वा प्रक्षिपन्त्यप्सु विश्रब्धाः सैनिकास्तयोः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आश्रमेष्वग्निहोत्राणि
आश्रम [mn]
आश्रमेष्वग्निहोत्राणि
अग्निहोत्र [n]
ऋषीणां
ऋषि [m]
भावितात्मनाम्
भावितात्मन् [adj]
गृहीत्वा
ग्रह् [6. Ā.]
प्रक्षिपन्त्य्
प्रक्षिप् [6. Ā.]
अप्सु
अप् [m]
विश्रब्धाः
विश्रम्भ् [1. Ā.]
सैनिकास्तयोः
सैनिक [m]
सैनिकास्तयोः
तद् [pron]
तपोधनैश्च ये शापाः क्रुद्धैरुक्ता महात्मभिः । नाक्रामन्ति तयोस्तेऽपि वरदानेन जृम्भतोः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपोधनैश्च
तपोधन [adj]
तपोधनैश्च
च [ind]
ये
यद् [pron]
शापाः
शाप [m]
क्रुद्धैर्
क्रुध् [4. Ā.]
उक्ता
वच् [2. P.]
महात्मभिः
महात्मन् [adj]
नाक्रामन्ति
न [ind]
नाक्रामन्ति
आक्रम् [6. P.]
तयोस्ते
तद् [pron]
तयोस्ते
तद् [pron]
ऽपि
अपि [ind]
वरदानेन
वर [mn]
वरदानेन
दान [n]
जृम्भतोः
जृम्भ् [1. P.]
नाक्रामन्ति यदा शापा बाणा मुक्ताः शिलास्विव । नियमांस्तदा परित्यज्य व्यद्रवन्त द्विजातयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाक्रामन्ति
न [ind]
नाक्रामन्ति
आक्रम् [6. P.]
यदा
यदा [ind]
शापा
शाप [m]
बाणा
बाण [m]
मुक्ताः
मुच् [6. Ā.]
शिलास्विव
शिला [f]
शिलास्विव
इव [ind]
नियमांस्तदा
नियम [m]
नियमांस्तदा
तदा [ind]
परित्यज्य
परित्यज् [1. Ā.]
व्यद्रवन्त
विद्रु [1. Ā.]
द्विजातयः
द्विजाति [m]
पृथिव्यां ये तपःसिद्धा दान्ताः शमपरायणाः । तयोर्भयाद्दुद्रुवुस्ते वैनतेयादिवोरगाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पृथिव्यां
पृथिवी [f]
ये
यद् [pron]
तपःसिद्धा
तपस् [n]
तपःसिद्धा
सिध् [4. Ā.]
दान्ताः
दम् [4. P.]
शमपरायणाः
शम [m]
शमपरायणाः
परायण [n]
तयोर्
तद् [pron]
भयाद्
भय [n]
दुद्रुवुस्ते
द्रु [1. Ā.]
दुद्रुवुस्ते
तद् [pron]
वैनतेयाद्
वैनतेय [m]
इवोरगाः
इव [ind]
इवोरगाः
उरग [mn]
मथितैराश्रमैर्भग्नैर्विकीर्णकलशस्रुवैः । शून्यमासीज्जगत्सर्वं कालेनेव हतं यथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मथितैर्
मथ् [4. Ā.]
आश्रमैर्
आश्रम [mn]
भग्नैर्
भञ्ज् [4. P.]
विकीर्णकलशस्रुवैः
विकृ [6. Ā.]
विकीर्णकलशस्रुवैः
कलश [mn]
विकीर्णकलशस्रुवैः
स्रुव [m]
शून्यम्
शून्य [adj]
आसीज्जगत्
अस् [2. P.]
आसीज्जगत्
जगन्त् [n]
सर्वं
सर्व [pron]
कालेनेव
काल [m]
कालेनेव
इव [ind]
हतं
हन् [6. P.]
यथा
यथा [ind]
राजर्षिभिरदृश्यद्भिरृषिभिश्च महासुरौ । उभौ विनिश्चयं कृत्वा विकुर्वाते वधैषिणौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजर्षिभिर्
राजन् [m]
राजर्षिभिर्
ऋषि [m]
अदृश्यद्भिर्
अ [ind]
अदृश्यद्भिर्
दृश् [6. P.]
ऋषिभिश्च
ऋषि [m]
ऋषिभिश्च
च [ind]
महासुरौ
महत् [adj]
महासुरौ
असुर [m]
उभौ
उभ् [pron]
विनिश्चयं
विनिश्चय [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
विकुर्वाते
विकृ [5. P.]
वधैषिणौ
वध [m]
वधैषिणौ
एषिन् [adj]
प्रभिन्नकरटौ मत्तौ भूत्वा कुञ्जररूपिणौ । संलीनानपि दुर्गेषु निन्यतुर्यमसादनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रभिन्नकरटौ
प्रभिद् [7. P.]
प्रभिन्नकरटौ
करट [m]
मत्तौ
मद् [3. P.]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
कुञ्जररूपिणौ
कुञ्जर [m]
कुञ्जररूपिणौ
रूपिन् [adj]
संलीनान्
संली [4. Ā.]
अपि
अपि [ind]
दुर्गेषु
दुर्ग [n]
निन्यतुर्
नी [2. P.]
यमसादनम्
यम [m]
यमसादनम्
सादन [n]
सिंहौ भूत्वा पुनर्व्याघ्रौ पुनश्चान्तर्हितावुभौ । तैस्तैरुपायैस्तौ क्रूरावृषीन्दृष्ट्वा निजघ्नतुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सिंहौ
सिंह [m]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
पुनर्
पुनर् [ind]
व्याघ्रौ
व्याघ्र [m]
पुनश्चान्तर्हितावुभौ
पुनर् [ind]
पुनश्चान्तर्हितावुभौ
च [ind]
पुनश्चान्तर्हितावुभौ
अन्तर्धा [3. Ā.]
पुनश्चान्तर्हितावुभौ
उभ् [pron]
तैस्तैर्
तद् [pron]
तैस्तैर्
तद् [pron]
उपायैस्तौ
उपाय [m]
उपायैस्तौ
तद् [pron]
क्रूराव्
क्रूर [adj]
ऋषीन्
ऋषि [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
निजघ्नतुः
निहन् [2. Ā.]
निवृत्तयज्ञस्वाध्याया प्रणष्टनृपतिद्विजा । उत्सन्नोत्सवयज्ञा च बभूव वसुधा तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निवृत्तयज्ञस्वाध्याया
निवृत् [1. Ā.]
निवृत्तयज्ञस्वाध्याया
यज्ञ [m]
निवृत्तयज्ञस्वाध्याया
स्वाध्याय [m]
प्रणष्टनृपतिद्विजा
प्रणश् [4. Ā.]
प्रणष्टनृपतिद्विजा
नृपति [m]
प्रणष्टनृपतिद्विजा
द्विज [m]
उत्सन्नोत्सवयज्ञा
उत्सद् [1. Ā.]
उत्सन्नोत्सवयज्ञा
उत्सव [m]
उत्सन्नोत्सवयज्ञा
यज्ञ [m]
च
च [ind]
बभूव
भू [1. Ā.]
वसुधा
वसुधा [f]
तदा
तदा [ind]
हाहाभूता भयार्ता च निवृत्तविपणापणा । निवृत्तदेवकार्या च पुण्योद्वाहविवर्जिता ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हाहाभूता
हाहा [f]
हाहाभूता
भू [1. Ā.]
भयार्ता
भय [n]
भयार्ता
आर्त [adj]
च
च [ind]
निवृत्तविपणापणा
निवृत् [1. Ā.]
निवृत्तविपणापणा
विपण [m]
निवृत्तविपणापणा
आपण [m]
निवृत्तदेवकार्या
निवृत् [1. Ā.]
निवृत्तदेवकार्या
देव [m]
निवृत्तदेवकार्या
कार्य [n]
च
च [ind]
पुण्योद्वाहविवर्जिता
पुण्य [adj]
पुण्योद्वाहविवर्जिता
उद्वाह [m]
पुण्योद्वाहविवर्जिता
विवर्जय् [10. Ā.]
निवृत्तकृषिगोरक्षा विध्वस्तनगराश्रमा । अस्थिकङ्कालसंकीर्णा भूर्बभूवोग्रदर्शना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निवृत्तकृषिगोरक्षा
निवृत् [1. Ā.]
निवृत्तकृषिगोरक्षा
कृषि [f]
निवृत्तकृषिगोरक्षा
गोरक्षा [f]
विध्वस्तनगराश्रमा
विध्वंस् [1. Ā.]
विध्वस्तनगराश्रमा
नगर [mn]
विध्वस्तनगराश्रमा
आश्रम [mn]
अस्थिकङ्कालसंकीर्णा
अस्थि [n]
अस्थिकङ्कालसंकीर्णा
कङ्काल [mn]
अस्थिकङ्कालसंकीर्णा
संकृ [6. P.]
भूर्
भू [f]
बभूवोग्रदर्शना
भू [1. Ā.]
बभूवोग्रदर्शना
उग्र [adj]
बभूवोग्रदर्शना
दर्शन [n]
निवृत्तपितृकार्यं च निर्वषट्कारमङ्गलम् । जगत्प्रतिभयाकारं दुष्प्रेक्ष्यमभवत्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निवृत्तपितृकार्यं
निवृत् [1. Ā.]
निवृत्तपितृकार्यं
पितृ [m]
निवृत्तपितृकार्यं
कार्य [n]
च
च [ind]
निर्वषट्कारमङ्गलम्
निर्वषट्कार [adj]
निर्वषट्कारमङ्गलम्
मङ्गल [n]
जगत्
जगन्त् [n]
प्रतिभयाकारं
प्रतिभय [adj]
प्रतिभयाकारं
आकार [m]
दुष्प्रेक्ष्यम्
दुष्प्रेक्ष्य [adj]
अभवत्
भू [1. Ā.]
तदा
तदा [ind]
चन्द्रादित्यौ ग्रहास्तारा नक्षत्राणि दिवौकसः । जग्मुर्विषादं तत्कर्म दृष्ट्वा सुन्दोपसुन्दयोः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चन्द्रादित्यौ
चन्द्र [m]
चन्द्रादित्यौ
आदित्य [m]
ग्रहास्तारा
ग्रह [mn]
ग्रहास्तारा
तारा [f]
नक्षत्राणि
नक्षत्र [mn]
दिवौकसः
दिवौकस् [m]
जग्मुर्
गम् [6. Ā.]
विषादं
विषाद [m]
तत्
तद् [pron]
कर्म
कर्मन् [n]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
सुन्दोपसुन्दयोः
सुन्द [m]
सुन्दोपसुन्दयोः
उपसुन्द [m]
एवं सर्वा दिशो दैत्यौ जित्वा क्रूरेण कर्मणा । निःसपत्नौ कुरुक्षेत्रे निवेशमभिचक्रतुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
सर्वा
सर्व [pron]
दिशो
दिश् [f]
दैत्यौ
दैत्य [m]
जित्वा
जि [9. P.]
क्रूरेण
क्रूर [adj]
कर्मणा
कर्मन् [n]
निःसपत्नौ
निःसपत्न [adj]
कुरुक्षेत्रे
कुरुक्षेत्र [n]
निवेशम्
निवेश [m]
अभिचक्रतुः
अभिकृ [8. P.]