Canonical Ref: KS 8.79
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
तत्क्षणं विपरिवर्तितह्रियोर्नेष्यतोः शयनमिद्धरागयोः । सा बभूव वशवर्तिनी द्वयोः शूलिनः सुवदना मदस्य च ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
तदिति । सुवदना = पार्वती, तत्क्षणं = तथैव विपरिवर्तितह्रियोर्निवर्तितलज्जयोः, शयनं = तल्पं, नेष्यतोः = प्रापयिष्यतोरित्थं प्रवृद्धोरागोऽनुराग आरुण्यं च ययोरिद्धरागयोः शूलिनः प्रियतमस्य मदस्य चेति द्वयोर्वशे वर्तते इति वशवर्तिन्यधीना बभूव
अन्वयः:
सुवदना तत्क्षणं विपरिवर्तितह्रियोः शयनं नेष्यतोः इद्धरागयोः शूलिनो मदस्य च वशवर्तिनी बभूव ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
तत्क्षणं
Lemma: तद्
POS: pron
तत्क्षणं
Lemma: क्षण
POS: m
विपरिवर्तितह्रियोर्
Lemma: विपरिवर्तय्
POS: 10. Ā.
विपरिवर्तितह्रियोर्
Lemma: ह्री
POS: f
नेष्यतोः
Lemma: नी
POS: 2. P.
शयनम्
Lemma: शयन
POS: n
इद्धरागयोः
Lemma: इन्ध्
POS: 2. Ā.
इद्धरागयोः
Lemma: राग
POS: m
सा
Lemma: तद्
POS: pron
बभूव
Lemma: भू
POS: 1. Ā. • Verb: बभूव
वशवर्तिनी
Lemma: वशवर्तिन्
POS: adj
द्वयोः
Lemma: द्वि
POS: nr
शूलिनः
Lemma: शूलिन्
POS: m
सुवदना
Lemma: सु
POS: ind
सुवदना
Lemma: वदन
POS: n
मदस्य
Lemma: मद
POS: m
च
Lemma: च
POS: ind
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.79. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.